Οι Κυκλάδες έχουν πολλούς φίλους και θαυμαστές. Πολλοί τις λάτρεψαν σαν μικρές θεές τους. Το σκηνικό τους, είναι αρκετό για να δώσει το μέγεθός του στον Ομηρικό Θρύλο. Μερικές από αυτές τραγουδήθηκαν από τους ραψωδούς. Οι θεοί, (όπως αναφέρουν) μοιάζει να ‘ναι στο σπίτι τους. Εδώ, πιθανώς, κοιμάται η… Ατλαντίδα. Εδώ αέρας σφυρίζει ακόμη για τα κατορθώματα των μυθικών και αληθινών βασιλιάδων τους. Η ιστορία τους χάνεται στα βάθη της προϊστορίας. Ο πολιτισμός τους θαμπώνει! Τα σπλάχνα τους αιώνες τώρα γεμίζουν αλμύρα και… τέχνη, αφού ο Κυκλαδίτης πίστευε στη μετά θάνατο ζωή κι έπαιρνε μαζί του στον τάφο ότι χρειαζόταν κι ότι αγαπούσε. Και… ότι αγαπούσε ήταν τέχνη και ιδιαίτερα τα πανέμορφα ειδώλια από λευκό μάρμαρο που παρουσιάζουν γυναικεία μορφή μ’ ένα φούσκωμα της κοιλιάς. Η γυναικεία θεότητα. Ο Κυκλαδίτης λάτρεψε τη γυναίκα και μαζί της το θαύμα της κύησης. Την παραλλήλισε με τη γη που βλασταίνει και δίνει καρπούς, αφού πρώτα δεχθεί τον σπόρο. Αλμύρα και φως! Αυτή είναι η κυκλαδίτικη ατμόσφαιρα. Μια ατμόσφαιρα, (που όπως αναφέρουν οι ειδικοί) μοσχοβολά αλμύρα, φύκια, θυμάρι και μέλι. Κι ένας ήχος. Η θάλασσα! Οι άνθρωποι σε τούτα τα νησιά έζησαν μαζί με τη θάλασσα και χάρη στη θάλασσα. Και κανείς λαός δεν συντροφεύτηκε απ’ την όσο τούτοι οι άνθρωποι με τα σκαμμένα και αλμυροποτισμένα πρόσωπα. Οι Κυκλαδίτες ναυτικοί κι οι ψαράδες αναπνέουν και υπάρχουν απ’ αυτήν και γι’ αυτήν. Τη θάλασσα! Παντού στα Κυκλαδονήσια, το βλέμμα ακουμπά τα μάρμαρα και την γκρίζα πεντακάθαρη πέτρα. Υλικά που χρησίμευαν στους ανθρώπους να χτίσουν τα σπίτια τους με τις αυλές, να δημιουργήσουν τα νησιώτικα οικιστικά σύνολα, και τις άπειρες εκκλησίες, αφού ο Χριστιανισμός έγινε τόσο καλοδεχούμενος στα νησιά. Σε κάθε λοφίσκο δεσπόζει κι ένα κάτασπρο ξωκλήσι. Στην κορφή κάθε νησιωτικής χώρας φαντάζει από μακριά το καμπαναριό της μεγάλης εκκλησίας. Και γύρω της υπάρχουν τα κατάλευκα σπίτια. Τα τελευταία σπίτια, πιάνονται σαν σε χορό γύρω απ’ τη χώρα λες και προστάτευαν την άκρη της απ’ τους πειρατές που είχαν γεμίσει το Αιγαίο τον 17ο και 18ο αιώνα. Οι Κυκλάδες έχουν μια εκτυφλωτική λευκότητα που την υπογραμμίζει πειστικά το γλαυκό του “αναρίθμητου γέλιου των κυμάτων” όπως το θέλει ο Αισχύλος. Είναι μια σονάτα σε “λευκό μείζον”. Το γυμνό και το λειψό! Είναι οι πρωταγωνιστικές έννοιες σ’ αυτόν τον νησιώτικο χώρο, που όμως μπορούν να δώσουν στον άνθρωπο την αίσθηση της θεϊκής παρουσίας. Βράχος και θεότητα, ένας δίδυμος συμβολισμός. Αυτούς τους βράχους έσκαψαν οι νησιώτες με πολύ κόπο. Έσκαψαν τα πλευρά των βουνών, μια και το χώμα είναι λιγοστό, να τα καλλιεργήσουν, να καρπίσουν, να ζήσουν τις φαμίλιες τους. Σειρές από βαθμωτές ξερολιθιές συγκρατούν το χώμα και θυμίζουν ατελείωτες κερκίδες αρχαίου θεάτρου. Πάνω σ’ αυτό το χώμα, το τόσο αδύνατο και λειψό σε συστατικά, που οι βροχές σπάνια το θυμούνται, ποτισμένο με αλμύρα, σ’ αυτό το χώμα που μερικές φορές θυμίζει αλεσμένη πέτρα σ’ αυτό το χώμα που καίγεται απ’ τον ήλιο τον ανελέητο και στεγνώνει απ’ το δυνατό μελτέμι, σ’ αυτό το χώμα γίνεται το θαύμα της φύσης. Σ’ αυτό το χώμα ανθίζουν κάθε άνοιξη τα πιο όμορφα αγριολούλουδα με τις πανέμορφες ποικιλίες τους. Είναι τ’ αγριολούλουδα με τις πανέμορφες ποικιλίες τους. Είναι όμως και τ’ αγριολούλουδα που χαρίζουν μια μορφή γαλήνης στα χωράφια και στις πλαγιές των βουνών.
ΣΤΑ ΚΥΚΛΑΔΟΝΗΣΙΑ
Οι αρχιτεκτονικές γραμμές είναι “σημεία ενωμένα με γη, ουρανό και θάλασσα”. Αποτελούν αρμονικό σύνολο με το βράχο, τον ασβέστη και την πέτρα. Οι χώρες σκαρφαλωμένες στους υψηλούς λόφους. Πρωτοχτίστηκαν μακρυά από τη θάλασσα για το φόβο των Πειρατών. Ένα άλλο είδος οικισμού είναι τα επίνεια, τα μικρά λιμάνια, που υποδέχονται τα πλοία με τους επισκέπτες, τους ψαράδες και τους ιστιοπλόους .
- Η εκκλησία, πάντα σε περίοπτη θέση, είναι ο προνομιακός τόπος όπου η Κυκλαδική κοινωνία εκφράζει τη λατρεία στο θεό της. Εδώ πάντα στους βράχους η λειτουργία έχει μια ιδιαίτερη κατάνυξη!
- Η πλατεία και τα καφενεία κυκλικά γύρω της, είναι το συναίσθημα, η καρδιά, η συνάντηση των νησιωτών που συνεχίζουν με πλατωνικούς διαλόγους και παίζοντας τάβλι, κάλεσαν ξένους να χαρούν.
- Το Πανηγύρι είναι η ανώτερη μορφή έκφρασης αυτής της κοινωνίας. Είναι ανάγκη! Στο πανηγύρι ο νησιώτης τραγουδά τη φύση του, την αγάπη του, ίσως τραγουδά και τους καϋμούς του, τη φύση του, την αγάπη του… ίσως και ότι τον πνίγει ευχάριστα ή δυσάρεστα.
- Οι ρίμες στα πιο πολλά είναι τραγούδι με στίχους που βγαίνουν από την καθημερινότητα. Μοναδική έκφραση επικοινωνίας με συλλογική έκφραση.
- Δίκαια ο Ελύτης τραγούδησε τα νησιά μας και τους ανέμους τους.
“Άξιον εστί” Ο Μαΐστρος, ο Λεβάντες, ο Γαρμπής, ο Σιρόκος, η Όστρια. “Άξιον εστί” τα νησιά με τους έρημους ταρσανάδες και τα γαλάζια ηφαίστεια. “Άξιον εστί” το απέραντο γαλάζιο, ιδιαίτερα σε νησιά των Κυκλάδων!
