Αυξάνεται σταδιακά ο αριθμός των ευρωπαϊκών κρατών που τάσσονται υπέρ της παροχής δημοσιονομικής ευελιξίας προκειμένου να ληφθούν μέτρα για την στήριξη των πολιτών απέναντι στην συνεχιζόμενη ανοδική πορεία των τιμών στα καύσιμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Eurogroup, η Eλλάδα «είδε» να αυξάνεται ο αριθμός των χωρών που στηρίζουν τις θέσεις τόσο της χώρας μας, όσο και της Ιταλίας. Επόμενος σταθμός η συνεδρίαση των ευρωπαίων ηγετών την ερχόμενη Πέμπτη και Παρασκευή στις Βρυξέλλες.
Η Σύνοδος Κορυφής θα επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στην οικονομία και στην εξεύρεση λύσεων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αφορούν την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και την προσιτότητα των αγαθών και υπηρεσιών. «Βραχυπρόθεσμα, πρέπει να παράσχουμε κατευθυντήριες γραμμές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας, συνεχίζοντας παράλληλα να εφαρμόζουμε τη στρατηγική μας για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα», τονίζει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, στην επιστολή-πρόσκληση προς τους ηγέτες της Ε.Ε.
Από την πλευρά του, ο Έλληνας Πρωθυπουργός. Κυριάκος Μητσοτάκης, αναφερόμενος στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής, εξέφρασε την ελπίδα ότι η Ελλάδα θα καταφέρει να εξασφαλίσει κάτι επιπλέον από αυτό το οποίο διαθέτει η χώρα, όμως «αν λάβει κανείς και υπόψη την κατάσταση που επικρατεί στην αγορά ομολόγων, πιστεύω ότι δεν θα είναι κάτι το οποίο θα είναι δραματικό», δήλωσε χαρακτηριστικά σε συνέντευξη που παραχώρησε στον «ΣΚΑΪ 100,3».
Εν μέσω έντονων πιέσεων στην αγορά ομολόγων, όλες οι χώρες καλούνται να κρατήσουν τη δημοσιονομική ισορροπία σε συνδυασμό με την παροχή στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στην εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, είτε αυτό αφορά τη θέρμανση, είτε τις τιμές των καυσίμων.
Οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ διαρκούν πλέον πάνω από 6 μήνες, υπερβαίνοντας τη χρονική διάρκεια που είχαν προβλέψει οι περισσότεροι. Οι αγορές αργού πετρελαίου, οι οποίες είχαν επιδείξει αισθητά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι αναμενόταν αρχικά, δέχονται εκ νέου πιέσεις μετά τη διακοπή λειτουργίας του αγωγού Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, τη μοναδική εναλλακτική διαδρομή παράκαμψης των Στενών που εξακολουθεί να λειτουργεί. Οι εξελίξεις στις αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας ήταν δυσμενέστερες από ό,τι αναμενόταν, καθώς η σχεδόν πλήρης διακοπή των εξαγωγών φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή οδήγησε σε απότομη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου, η οποία μετακυλίστηκε στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. «Καθώς δεν διαφαίνεται λύση στο άμεσο μέλλον, οι πιέσεις στις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας είναι πιθανό να ενταθούν κατά την επερχόμενη χειμερινή περίοδο», τονίζεται σε έγγραφο της Κομισιόν προς τους υπουργούς Οικονομικών για τις επιπτώσεις της ενέργειας στην οικονομία της ευρωζώνης.
Όπως επισημαίνεται, οι επιπτώσεις της εξάρτησης της Ένωσης από τα ορυκτά καύσιμα επιβάλλουν μια αποφασιστική πολιτική αντίδραση, μέσω της επιτάχυνσης της μετάβασης προς τον εξηλεκτρισμό. «Ο εξηλεκτρισμός της οικονομίας της Ε.Ε. απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί σε διαρθρωτικά μέτρα με αποδοτική σχέση κόστους-οφέλους, τα οποία επηρεάζουν άμεσα την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος», τονίζεται στο έγγραφο.
Μάλιστα, επαναλαμβάνει ότι η δημόσια στήριξη πρέπει να έχει προσωρινό χαρακτήρα, να είναι ορθά σχεδιασμένη και στοχευμένη. Με αναδρομή στην ενεργειακή κρίση του 2022-2023, επισημαίνεται ότι πολλά από τα μέτρα που έλαβαν τότε τα κράτη-μέλη είχαν ευρύ και μη στοχευμένο χαρακτήρα, με αποτέλεσμα πολύ υψηλό δημοσιονομικό κόστος και αναποτελεσματικότητα. Ως εκ τούτου, «εξακολουθεί να είναι σημαντικό κάθε βραχυπρόθεσμο μέτρο που ενδέχεται να λάβουν τα κράτη-μέλη να απευθύνεται στις πλέον ευάλωτες ομάδες, να ελαχιστοποιεί το δημοσιονομικό κόστος και να συνάδει με την ανάγκη απανθρακοποίησης του ενεργειακού συστήματος».
Αυτό, σημειώνεται, δεν ισχύει για τα περισσότερα από τα βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης που έχουν λάβει μέχρι στιγμής τα κράτη-μέλη στο πλαίσιο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς τα 2/3 των μέτρων αυτών αφορούν μη στοχευμένες παρεμβάσεις στις τιμές.
Με βάση της εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, 25 κράτη-μέλη έχουν θεσπίσει μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής με στόχο τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων αυτών ανέρχεται σε 17,9 δισ. ευρώ το 2026, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,1% του ΑΕΠ των 27 χωρών-μελών της Ε.Ε..
Η τρέχουσα κατάσταση καταδεικνύει την ευπάθεια της Ε.Ε. στις διαταραχές του εφοδιασμού με ορυκτά καύσιμα. Υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη επιτάχυνσης της μετάβασης σε ένα απανθρακοποιημένο και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα, το οποίο αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Οι επενδύσεις στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και στην αποθήκευση ενέργειας, καθώς και τα μέτρα παροχής κινήτρων για τον εξηλεκτρισμό, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την υλοποίηση αυτής της μετάβασης, ενώ πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η κατάλληλη χρονική αλληλουχία των μέτρων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι από σήμερα έως το 2040 θα απαιτηθούν σωρευτικά επενδύσεις ύψους 1,2 τρισ. ευρώ στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Οι επενδύσεις αυτές αναμένεται, με την πάροδο του χρόνου, να συμβάλουν στη μείωση των λογαριασμών των καταναλωτών, μέσω της ενσωμάτωσης φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της μείωσης του κόστους του συστήματος.
