Ένα ασυνήθιστο εύρημα στο αίμα ασθενών με Πλάγια Αμυοτροφική Σκλήρυνση (ALS) οδήγησε ερευνητές στην Ιαπωνία σε έναν πιθανό νέο δρόμο θεραπείας για μία από τις πιο δύσκολες νευροεκφυλιστικές νόσους.
Οι επιστήμονες εντόπισαν ότι μία ομάδα μορίων, οι Ν-ακυλοταυρίνες (N-acyl taurines – NATs), εμφανίζονταν σε υψηλότερα επίπεδα στο αίμα ασθενών των οποίων η νόσος εξελισσόταν ταχύτερα. Τα υψηλότερα επίπεδά τους συνδέονταν τόσο με γρηγορότερη απώλεια λειτουργικότητας όσο και με μικρότερη επιβίωση.
Το εύρημα, όμως, έκρυβε μια ανατροπή: Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αύξηση αυτών των μορίων πιθανότατα δεν επιταχύνει τη νόσο, αλλά αποτελεί μια ανεπαρκή προσπάθεια του ίδιου του οργανισμού να την αντιμετωπίσει.
Οι NATs συμμετέχουν σε ένα ευρύτερο σύστημα κυτταρικής σηματοδότησης, το οποίο σχετίζεται με το ενδοκανναβινοειδές σύστημα. Η υπόθεση των επιστημόνων ήταν ότι, εάν ενίσχυαν αυτή τη φυσική προστατευτική απόκριση, ίσως μπορούσαν να περιορίσουν τη νευροεκφύλιση.
Από την εξέταση αίματος στο εργαστήριο
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής επιστήμονες του Nagoya University Graduate School of Medicine, ακολούθησε μια αντίστροφη πορεία από τη συνηθισμένη: Ξεκίνησε από τις μεταβολικές αλλαγές που παρατηρούνται στους ίδιους τους ασθενείς και χρησιμοποίησε αυτές τις πληροφορίες για να αναζητήσει πιθανούς θεραπευτικούς στόχους.
Αφού εξέτασαν 29 διαφορετικές ενώσεις στο εργαστήριο, οι ερευνητές ξεχώρισαν την PF-04457845, μια ουσία που αναστέλλει το ένζυμο FAAH. Το συγκεκριμένο ένζυμο συμμετέχει στη διάσπαση των NATs, επομένως η αναστολή του αυξάνει τα επίπεδά τους.
Η ουσία δοκιμάστηκε στη συνέχεια σε κινητικούς νευρώνες που είχαν δημιουργηθεί από βλαστοκύτταρα τριών ασθενών με ALS. Τα κύτταρα που εκτέθηκαν στην PF-04457845 εμφάνισαν ενδείξεις καλύτερης διατήρησης της λειτουργίας και μικρότερης κυτταρικής βλάβης σε σχέση με τα κύτταρα που δεν έλαβαν την ουσία.
Τι συνέβη στα ποντίκια με ALS
Το επόμενο βήμα ήταν η χορήγηση της ουσίας σε ποντίκια γενετικά τροποποιημένα ώστε να εμφανίζουν νόσο παρόμοια με την ALS. Τα ζώα που έλαβαν PF-04457845 έζησαν περισσότερο και διατήρησαν καλύτερα τη μυϊκή και κινητική τους λειτουργία συγκριτικά με τα ζώα που δεν έλαβαν τη θεραπεία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης αλλαγές σε μηχανισμούς που σχετίζονται με το μικρογλοιακό περιβάλλον, την πλαστικότητα των συνάψεων και την ανάπτυξη των νευρώνων.
Τα ευρήματα δημιουργούν την προοπτική ότι τα NATs μπορεί να λειτουργήσουν όχι μόνο ως βιοδείκτες της εξέλιξης της ALS, αλλά και ως αφετηρία για την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Υποψήφιο φάρμακο, όχι ακόμη θεραπεία
Η ALS καταστρέφει σταδιακά τους κινητικούς νευρώνες που ελέγχουν τους μύες, οδηγώντας σε προοδευτική αδυναμία και τελικά σε δυσκολία στην κίνηση, την κατάποση και την αναπνοή. Παρά τις διαθέσιμες θεραπείες, η δυνατότητα επιβράδυνσης της νόσου παραμένει περιορισμένη.
Η νέα ανακάλυψη βρίσκεται ακόμη σε προκλινικό στάδιο. Η PF-04457845 δεν έχει δοκιμαστεί σε ασθενείς με ALS και τα θετικά αποτελέσματα σε κύτταρα και ζωικά μοντέλα δεν εγγυώνται ότι θα επαναληφθούν στον άνθρωπο.
Υπάρχει ωστόσο ένα ενδιαφέρον στοιχείο: H συγκεκριμένη ουσία έχει ήδη μελετηθεί παλαιότερα σε ανθρώπους για διαφορετική πάθηση και έχει παρουσιάσει αποδεκτό προφίλ ασφάλειας και ανεκτικότητας. Αυτό δεν αποδεικνύει την αποτελεσματικότητά της στην ALS, θα μπορούσε όμως να διευκολύνει τα επόμενα στάδια της έρευνας.
Για μία νόσο με τόσο περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές, το εύρημα δεν αποτελεί ακόμη απάντηση. Δείχνει όμως έναν νέο βιολογικό δρόμο που αξίζει να διερευνηθεί.
Πηγή: ygeiamou.gr
