Σε τροχιά εφαρμογής μπαίνει ο θεσμός της κοινωνικής αντιπαροχής, μέσω της οποίας θα αξιοποιηθούν ακίνητα του Δημοσίου προκειμένου να δημιουργηθούν κοινωνικές κατοικίες.
Η κυβέρνηση δρομολογεί τη δημιουργία ενός οργανωμένου και μόνιμου αποθέματος αξιοποιώντας δημόσια ακίνητα, ανενεργά στρατόπεδα και κτίρια που παραμένουν αναξιοποίητα.
Οι νέες κατοικίες δεν θα απευθύνονται σε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά σε ευάλωτα νοικοκυριά και οικογένειες της μεσαίας τάξης που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε προσιτή στέγη. Οι δικαιούχοι θα μπορούν να διαμένουν σε κατοικίες που θα ανήκουν στο Δημόσιο, καταβάλλοντας χαμηλό ενοίκιο, με στόχο να μειωθεί η στεγαστική πίεση που αντιμετωπίζουν χιλιάδες πολίτες.
Η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά, με τις τιμές αγοράς κατοικιών και τα ενοίκια να κινούνται σταθερά ανοδικά τα τελευταία χρόνια.
Μελέτη του ΚΕΦίΜ επιχειρεί να φωτίσει τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο βασικός παράγοντας πίσω από την αύξηση του κόστους στέγασης είναι η μεγάλη και επίμονη απόκλιση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικιών.
Μιλώντας στον ΟΤ, ο γενικός γραμματέας δημογραφικής και στεγαστικής πολιτικής του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Κωνσταντίνος Γλουμής-Ατσαλάκης τόνισε ότι «η κοινωνική κατοικία αποτελεί βασικό πυλώνα μιας ολοκληρωμένης στεγαστικής πολιτικής. Δεν αρκεί η οικονομική στήριξη των νοικοκυριών, χρειάζεται να αυξήσουμε την προσφορά, δημιουργώντας ένα μόνιμο απόθεμα κατοικιών με κοινωνικό ή προσιτό μίσθωμα. Οι κατοικίες αυτές θα κατευθύνονται, με διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια ευαλωτότητας, στα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη στεγαστική πίεση».
Ο συνολικός σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία περίπου 2.350 κοινωνικών κατοικιών, μεταξύ άλλων στα ανενεργά στρατόπεδα:
- Παπαστάθη στις Αχαρνές
- Ζιάκα στον Δήμο Κορδελιού–Ευόσμου και
- Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα.
Ο προϋπολογισμός για την αξιοποίηση των τριών συγκεκριμένων ακινήτων και την ανέγερση κατοικιών ανέρχεται σε 405 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ και η χρηματοδότηση θα προέλθει από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με στόχο τη στεγαστική στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών.
Υπενθυμίζεται ότι από το βήμα της περσινής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε εξαγγείλει την έναρξη προγράμματος ανέγερσης κοινωνικών κατοικιών σε πρώην στρατόπεδα.
Οι κοινωνικές κατοικίες
Το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα για κοινωνική κατοικία έχει ήδη εφαρμοστεί στους Δήμους Αθηναίων και Θεσσαλονίκης, με 50 ανακαινισμένες κατοικίες, 10 στην Αθήνα και 40 στη Θεσσαλονίκη και η στέγαση όλων των δικαιούχων προβλέπεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026.
Μέχρι το τέλος του έτους προγραμματίζεται η προκήρυξη του πρώτου διαγωνισμού για την Κοινωνική Αντιπαροχή, με στόχο την αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων για τη δημιουργία κατοικιών που θα διατίθενται με προσιτό μίσθωμα.
Η αρχική φάση αφορά δημόσια ακίνητα σε Παιανία, Αθήνα, Καλαμάτα, Θεσσαλονίκη και Λάρισα, από τα οποία εκτιμάται ότι θα προκύψουν 400 κατοικίες. Περίπου 120 από αυτές θα διατεθούν με προσιτό μίσθωμα, σημαντικά χαμηλότερο από τις τιμές της αγοράς.
Το νέο μοντέλο της κοινωνικής αντιπαροχής προβλέπει ότι ιδιώτες κατασκευαστές θα αναλαμβάνουν με δικά τους κεφάλαια την κατασκευή ή ανακατασκευή πολυκατοικιών σε δημόσια ακίνητα και ως αντάλλαγμα θα αποκτούν μέρος της κυριότητας ή της εμπορικής εκμετάλλευσης των κατοικιών.
Μέσα από τη συνεργασία του Δημοσίου με ιδιώτες αναδόχους, δημόσια ακίνητα αξιοποιούνται για την ανέγερση κατοικιών, ενώ μέρος αυτών, τουλάχιστον 30%, διατίθεται για κοινωνική χρήση.
Ο ανάδοχος θα αναλαμβάνει πλήρως όλες τις δαπάνες του έργου, συμπεριλαμβανομένων μελετών, αδειών, συμβολαιογραφικών εξόδων, ασφαλίστρων, φόρων, τελών και εργασιών.
Παράλληλα θα φέρει αποκλειστικά την αστική και ποινική ευθύνη για την κατασκευή και τη λειτουργική αρτιότητα του έργου.
Το ενοίκιο («κοινωνικό μίσθωμα») το οποίο θα συμφωνηθεί μεταξύ του Δημοσίου, των κατασκευαστών και των ωφελουμένων θα καθοριστεί από τρεις βασικούς παράγοντες:
- Το εισόδημα των ωφελουμένων
- Το κοινωνικό μίσθωμα να είναι διακριτά κάτω από ένα ορισμένου ποσοστό του εισοδήματος των ωφελουμένων
- Τις τιμές της αγοράς ενοικίων που ισχύουν σε κάθε περιοχή.
Η ΤτΕ για προσιτή στέγη
Από την πλευρά της, σε βάθος χρόνου «βλέπει» η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) ότι θα έχει ουσιαστικό αποτύπωμα η δέσμη μέτρων που έχει λάβει η πολιτεία για την ενίσχυση της προσφοράς ακινήτων προκειμένου να εξασφαλιστεί κατά το δυνατόν προσιτή στέγη.
Όπως αναφέρει στην έκθεσή της για τη νομισματική πολιτική, αμεσότερα αποτελέσματα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης θα μπορούσαν να προκύψουν από την απλοποίηση των διαδικασιών μεταβίβασης και ανάπτυξης ακινήτων, καθώς και από κίνητρα για την επανένταξη ανενεργών ακινήτων στην αγορά.
Η ίδια εκτιμά ότι οι προοπτικές για την ελληνική αγορά ακινήτων κατά το προσεχές διάστημα παραμένουν συγκρατημένα θετικές, με αυξημένες όμως αβεβαιότητες σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.
Επιπλέον, ειδικά στην αγορά κατοικίας, δεδομένου ότι η προσφορά νέων ακινήτων παραμένει περιορισμένη, η περαιτέρω αύξηση του κόστους κατασκευής αναμένεται να επιβραδύνει την εκκίνηση νέων έργων, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και επιδεινώνοντας την προσιτότητα της στέγης ιδίως για νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων.
Πηγή: OT
