Η προστασία ενός από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Μεσογείου περνάει σε πιο οργανωμένο επίπεδο στην Κέα, μέσα από τη δράση Blue Lungs, που υλοποιείται με τη συνεργασία του Δήμου Κέας και της Aegean Rebreath, τη συμμετοχή επιστημονικών και ιδιωτικών φορέων και τη χρηματοδότηση της Zurich Bank.
Στόχος είναι να καταγραφεί και να χαρτογραφηθεί το θαλάσσιο περιβάλλον του νησιού, να ενισχυθεί η προστασία των λιβαδιών Ποσειδωνίας και παράλληλα να ενημερωθούν κάτοικοι, επισκέπτες και μαθητές για τη σημασία τους.
Η δράση συνδέει την επιστημονική γνώση με συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο πεδίο, αλλά και με την προσπάθεια να γίνει πιο κατανοητό στην τοπική κοινωνία γιατί η κατάσταση του βυθού επηρεάζει συνολικά τη θάλασσα και τις ακτές του νησιού.
Η δήμαρχος Κέας, Ρένα Βελισσαροπούλου, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για τη δράση προστασίας των λιβαδιών Ποσειδωνίας στην Τζια, τη χαρτογράφηση του θαλάσσιου οικοσυστήματος στον κόλπο του Αγίου Νικολάου, αλλά και τα μέτρα που σχεδιάζονται για την προστασία τους. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συνεργασία με την Aegean Rebreath και στη σημασία της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης κατοίκων και επισκεπτών.
"Ο περισσότερος κόσμος δεν γνωρίζει πόσο σημαντική είναι η Ποσειδωνία για τον πλανήτη"
"Είναι ένα πρότζεκτ που αφορά την Ποσειδωνία, η οποία είναι ο πνεύμονας του πλανήτη μας. Στην Τζια έχουμε αρκετά λιβάδια Ποσειδωνίας και αρχίζει πιλοτικά από εμάς αυτό το πολύ σημαντικό πρότζεκτ, το οποίο αφορά στην ευαισθητοποίηση του κόσμου για την προστασία των λιβαδιών. Δυστυχώς, ο περισσότερος κόσμος δεν γνωρίζει πόσο σημαντική είναι η Ποσειδωνία για τον πλανήτη και αυτό που κάνουμε εμείς αυτή τη στιγμή είναι ότι ξεκινήσαμε μια χαρτογράφηση της περιοχής του κόλπου του Αγίου Νικολάου, ώστε να χαρτογραφηθεί και να έχουμε πλήρη στοιχεία για τα λιβάδια που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή. Αυτή τη στιγμή έχουμε βάλει κάποιες πινακίδες, οι οποίες είναι τόσο ενημερωτικές, όσο και προειδοποιητικές, και ζητάμε από τους λεμβούχους να μη ρίχνουν άγκυρα στις περιοχές αυτές", ανέφερε αρχικά η κα. Βελισσαροπούλου, σχετικά με τη σημασία της συγκεκριμένης δράσης.
Σε ότι αφορά τα επόμενα βήματα και ειδικότερα την τοποθέτηση ναύδετων στον κόλπο του Αγίου Νικολάου, η δήμαρχος Κέας εξήγησε πως "σε λίγο χρονικό διάστημα και αφού εγκριθούν οι θέσεις και από το Υπουργείο Ναυτιλίας και από το Λιμεναρχείο, θα τοποθετηθούν κάποια ναύδετα, ώστε να μπορούν πάνω σε αυτά να δένουν τα σκάφη, ώστε να μην καταστρέφουν την Ποσειδωνία και να ρίχνουν στα συγκεκριμένα σημεία τις άγκυρες τους. Το πρόγραμμά μας είναι να δημιουργήσουμε μια συστάδα από ναύδετα που θα είναι σε όλο τον κόλπο του Αγίου Νικολάου. Να ξέρετε ότι αν πέσει μία άγκυρα επάνω σε ένα λιβάδι Ποσειδωνίας, καταστρέφεται κάτι που η φύση χρειάζεται χιλιάδες χρόνια για να δημιουργήσει. Πιο συγκεκριμένα, κάθε εκατοστό Ποσειδωνίας που καταστρέφεται, η φύση θα χρειαστεί πάρα πολλά χρόνια για να το ξαναφτιάξει".
"Δίνουμε χέρι βοηθείας και ζητάμε χέρι βοηθείας σε οτιδήποτε έχει να κάνει με την προάσπιση του φυσικού μας περιβάλλοντος"
Τέλος, αναφερόμενη στη συνεργασία με την Aegean Rebreath και στη γενικότερη προσπάθεια του Δήμου για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος της Κέας, η κα Βελισσαροπούλου υπογράμμισε πως "δίνουμε χέρι βοηθείας και ζητάμε χέρι βοηθείας σε οτιδήποτε έχει να κάνει με την προάσπιση του φυσικού μας περιβάλλοντος, που για εμάς είναι προτεραιότητα. Είναι πάρα πολύ σπουδαίο επίσης, μέσα στο σωστό περιβάλλον, να "τοποθετήσουμε" τους κατοίκους ώστε να είναι ευτυχισμένοι στον χώρο που έχουν κληρονομήσει από τους προγόνους μας".
Ένα φυτό που συχνά περνάει απαρατήρητο
Η Posidonia oceanica, γνωστή ως Ποσειδωνία, δεν είναι φύκι, όπως συχνά αποκαλείται. Είναι θαλάσσιο φυτό, ενδημικό της Μεσογείου, με ρίζες, βλαστό και φύλλα, το οποίο αναπτύσσεται στον βυθό και σχηματίζει εκτεταμένα υποθαλάσσια λιβάδια. Ανάλογα με τις συνθήκες και κυρίως με τη διαύγεια του νερού, μπορεί να αναπτύσσεται σε σημαντικά βάθη.
Η αξία της βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι δημιουργεί έναν ολόκληρο χώρο ζωής κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα λιβάδια λειτουργούν ως καταφύγιο, τόπος αναπαραγωγής και ανάπτυξης για μεγάλο αριθμό θαλάσσιων οργανισμών, συμβάλλοντας στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ αναφέρει ότι στα λιβάδια Ποσειδωνίας φιλοξενούνται περισσότερα από 1.400 είδη φυκών και ζώων, μεταξύ των οποίων και είδη εμπορικής σημασίας.
Παράλληλα, η Ποσειδωνία συμβάλλει στη συγκράτηση των ιζημάτων και στη μείωση της διάβρωσης των ακτών, ενώ έχει σημαντικό ρόλο στον κύκλο του άνθρακα και στη συνολική οικολογική ισορροπία των παράκτιων περιοχών.
Γιατί χρειάζονται προστασία
Παρά τη σημασία τους, τα λιβάδια Ποσειδωνίας είναι ευάλωτα στις ανθρώπινες δραστηριότητες. Η αλιεία με συρόμενα εργαλεία, ορισμένα παράκτια έργα, η υποβάθμιση της ποιότητας του νερού και άλλες πιέσεις μπορούν να επηρεάσουν την έκταση και την κατάσταση των λιβαδιών.
Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ο χρόνος που χρειάζεται η Ποσειδωνία για να ανακάμψει. Πρόκειται για φυτό με ιδιαίτερα αργό ρυθμό ανάπτυξης και, σύμφωνα με την Ελληνική Βοτανική Εταιρεία, ένα λιβάδι που έχει υποστεί σοβαρή καταστροφή μπορεί να χρειαστεί ακόμη και έναν αιώνα για να αποκατασταθεί. Για τον λόγο αυτό η πρόληψη έχει μεγαλύτερη σημασία από την εκ των υστέρων αποκατάσταση.
Η Ποσειδωνία αποτελεί οικότοπο προτεραιότητας της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, με κωδικό 1120, γεγονός που αποτυπώνει τη σημασία της για τη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
Τι προβλέπει το Blue Lungs στην Κέα
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η δράση Blue Lungs, η οποία στην Κέα δίνει έμφαση στην απόκτηση καλύτερης εικόνας για το θαλάσσιο περιβάλλον και στην εφαρμογή μέτρων προστασίας. Βασικό σκέλος είναι η καταγραφή και χαρτογράφηση του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Η διαδικασία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η γνώση για το που βρίσκονται και σε ποια κατάσταση είναι τα λιβάδια αποτελεί απαραίτητη βάση για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών παρεμβάσεων.
Παράλληλα, προβλέπονται δράσεις προστασίας των λιβαδιών, αλλά και ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας. Η προσπάθεια δεν περιορίζεται στους ανθρώπους που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στη θάλασσα, αλλά αφορά και τους μαθητές, τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού.
Νέες πινακίδες σε Κόκκα και Βουρκάρι
Ένα πιο άμεσο κομμάτι της δράσης είναι η τοποθέτηση νέων ενημερωτικών πινακίδων στην περιοχή Κόκκα και στον σταθμό της Aegean Rebreath στο Βουρκάρι, έπειτα από σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Κέας.
Οι πινακίδες έχουν έναν απλό αλλά ουσιαστικό στόχο, που είναι να εξηγούν σε κατοίκους και επισκέπτες τη σημασία της Ποσειδωνίας και να αναδεικνύουν τον ρόλο που μπορούν να έχουν οι καθημερινές επιλογές όσων χρησιμοποιούν τη θάλασσα.
Η Aegean Rebreath και η παρουσία της στην Κέα
Η περιβαλλοντική οργάνωση Aegean Rebreath έχει αναπτύξει δράσεις θαλάσσιας προστασίας στην Κέα εδώ και χρόνια, με καθαρισμούς, συλλογή και καταγραφή θαλάσσιων απορριμμάτων, ενημερωτικές δράσεις και συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλους φορείς. Σε παλαιότερη δράση της στην Κέα, το 2022, είχαν προβλεφθεί μεταξύ άλλων καθαρισμοί ακτών, λιμανιών και υφάλων, καθώς και ενημερωτικές και ερευνητικές δραστηριότητες.
Η σημερινή προσπάθεια μεταφέρει το ενδιαφέρον ένα βήμα παραπέρα, από την αντιμετώπιση των απορριμμάτων στην ευρύτερη προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος και ειδικότερα των λιβαδιών Ποσειδωνίας.
