Η ύφεση να κινείται στο 1% για το τρέχον έτος και η αύξηση της ανεργίας στο 25,2%, με προβλέψεις για θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας για το δεύτερο εξάμηνο, είναι τα κύρια στοιχεία της τριμηνιαίας έκθεσης του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ).
Στην περιοδική έκθεση του Ιδρύματος, για το πρώτο τρίμηνο της ελληνικής οικονομίας, κρίνεται πως μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων ο ρυθμός ανάπτυξης στο δεύτερο μισό του έτους θα είναι θετικός και αναμένεται ότι θα καλύψει σε ένα βαθμό την ύφεση των πρώτων μηνών.
Όμως η σχετική εξέλιξη θα εξαρτηθεί αποφασιστικά από τον χρόνο και τα χαρακτηριστικά με τα οποία θα κλείσει η αξιολόγηση που είναι ένα αναγκαίο (αν και όχι από μόνο του επαρκές) βήμα για την απαρχή ενός πιθανού κύκλου θετικών εξελίξεων. Τότε, θα υπάρχουν και οι βάσεις για σημαντική ανάπτυξη σε όλη τη διάρκεια του επόμενου έτους.
Αναφορικά με τη χρηματοδότηση, η αξιολόγηση θα επιτρέψει την πληρωμή της επόμενης δόσης του προγράμματος, γεγονός που στη συνέχεια και εκτός των άλλων θα επιτρέψει στον δημόσιο τομέα να αποπληρώσει μέρος των υποχρεώσεων του προς τους προμηθευτές του, θα μειώσει το κόστος για τις τράπεζες, θα διευκολύνει τη σταδιακή προσέλκυση κεφαλαίων από το εξωτερικό για άμεσες και άλλες επενδύσεις και θα δημιουργήσει σταδιακά τις προϋποθέσεις εξομάλυνσης του συστήματος, με άρση των κεφαλαιακών ελέγχων σε σχετικά συντομότερο μελλοντικό χρόνο.
Πρέπει να είναι σαφές ότι η έξοδος από την κρίση δεν μπορεί να διέρχεται από την υπερβολική φορολόγηση των παραγωγικών συντελεστών στην
οικονομία, αλλά αντίθετα από τη δημιουργία πλαισίου για την επιβράβευσή τους.
Η προσφυγή στον δημόσιο τομέα και η επέκταση της σχετικής δραστηριότητας,
μπορεί ίσως να σταθεροποιεί το σύστημα μεσοπρόθεσμα αλλά αντιστρατεύεται τις πραγματικές προοπτικές ανάπτυξης.
Συγκριτικά
Η υποχώρηση του ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας εξασθένησε στο τελευταίο
τρίμηνο του περασμένου έτους, στο 0,8%.
Στο σύνολο του 2015, η ελληνική οικονομία επέστρεψε σε ύφεση, μετά την ήπια ανάπτυξη του 2014.
Οι επενδύσεις σημείωσαν εκτεταμένη υποχώρηση και στο καταληκτικό περυσινό
τρίμηνο, αν και μικρότερης έκτασης από ότι στα δύο προηγούμενα, με αποτέλεσμα να μειωθούν εκ νέου το 2015.
Οι εξαγωγές υποχώρησαν το 2015, για πρώτη φορά από το 2011, κατά 3,7%, σε αντίθεση με τη διεύρυνσή τους κατά 7,4% το 2014, άνοδος που ήταν η μεγαλύτερη των τελευταίων εννέα ετών.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΤτΕ, η επιβολή περιορισμών στην κίνηση
κεφαλαίων και η γενικότερη υψηλή επιφυλακτικότητα για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας στο δεύτερο μισό της προηγούμενης χρονιάς, επηρέασαν
αρνητικά κυρίως την παροχή διεθνών μεταφορικών υπηρεσιών και δευτερευόντως τις λοιπές υπηρεσίες.
Οι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων περιόρισαν και τις εισαγωγές, με το σύνολο των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών να διαμορφώνεται πέρυσι σε 6,9% χαμηλότερα από ότι το 2014.
Τι αναμένεται για το 2016
Όσον αφορά στα οικονομικά, μέχρι αυτή τη στιγμή, δεδομένα του 2016, η για άλλη μια φορά παρατεταμένη διαδικασία αξιολόγησης, σε συνδυασμό με τα ιδιαίτερα σημαντικά δημοσιονομικά μέτρα και τις διαρθρωτικές αλλαγές στα
οποία επικεντρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις (φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, συνταξιοδοτικό σύστημα, εργοδοτικές εισφορές κ.ά.), οδήγησαν μεγάλο τμήμα των οικονομικών μονάδων σε αναμονή ως προς τη λήψη οικονομικών αποφάσεων μέχρι την οριστικοποίηση των σχετικών ρυθμίσεων.
Από την άλλη πλευρά, καθώς τα σχετικά μέτρα θα επιδράσουν ως επί το πλείστον περιοριστικά στο διαθέσιμο εισόδημα, όσο δεν λαμβάνονται μετριάζεται αυτή τους η επίπτωση στο τρέχον έτος και μετατίθεται στο επόμενο.
Ένα άλλο κρίσιμο θέμα του οποίου η διευθέτηση εκκρεμεί είναι το πλαίσιο διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων από τις τράπεζες.
Από τις σχετικές αποφάσεις θα επηρεαστούν ο πραγματικός πλούτος των νοικοκυριών, οι διαθέσιμες εξασφαλίσεις και η ρευστότητα των επιχειρήσεων και το επίπεδο των κεφαλαίων των τραπεζικών ιδρυμάτων.
Βεβαίως, οι συνθήκες ρευστότητας, η επενδυτική ροπή και ευρύτερα το
οικονομικό περιβάλλον, ενδέχεται να μεταβληθούν αρκετά μετά την επερχόμενη
ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης και των διαπραγματεύσεων για τη διευθέτηση του δημόσιου χρέους.
Παρά την ευχέρεια πληρωμών, στο αρχικό δίμηνο του 2016 οι πρωτογενείς δαπάνες είναι οριακά χαμηλότερες εκείνων στο ίδιο χρονικό διάστημα πέρυσι και παρουσιάζουν σημαντική συγκράτηση έναντι του στόχου για αυτή την περίοδο.
Αναμένεται αντιστροφή της τάσης στην ιδιωτική κατανάλωση σε πτωτική, με την έκταση της μείωσης να κυμαίνεται μεταξύ -1,0% και -2,0%.
Σε ότι αφορά το σκέλος της εγχώριας κατανάλωσης από το δημόσιο τομέα,
η επανεκκίνηση της δημοσιονομικής προσαρμογής από το περασμένο φθινόπωρο εμπεριέχει μέτρα τα οποία θα περιστείλουν τη δημόσια κατανάλωση.
Σε ότι αφορά τις επενδύσεις, η ιδιαίτερα χαμηλή χρηματοδότηση των επιχειρήσεων από το τραπεζικό σύστημα τους πρώτους μήνες του 2016 δεν αναμένεται να διευρυνθεί άμεσα, καθώς χρειάζεται σειρά εξελίξεων για την αύξηση των χαμηλών καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα, ενώ εκκρεμεί η διαχείριση των «κόκκινων» δανείων.
Σχετικά με τις επενδύσεις, αναμένεται μια νέα υποχώρησή τους το 2016, μικρότερης έκτασης από ότι πέρυσι, κατά 4,0% με 5,0%.
Οι εισαγωγές θα παραμείνουν σε πτωτική τροχιά το 2016, με ελαφρώς μικρότερη ταχύτητα από πέρυσι, στην περιοχή του 5%.
Συνεκτιμώντας τις πρόσφατες – αναμενόμενες εξελίξεις, τις τάσεις και τις προοπτικές οι οποίες παρατέθηκαν στις συνιστώσες του ΑΕΠ κατά το
2016, αναμένεται συνέχιση της πτώσης του, ελαφρώς μεγαλύτερη από 1%.
Σε ότι αφορά την εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού στο πρώτο δίμηνο
του τρέχοντος έτους, παρουσίασε πλεόνασμα €1,3 δισεκ., έναντι στόχου
για έλλειμμα €0,6 δισεκ. Αντίστοιχα, το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε σε €3,0 δισεκ., έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα €1,1 δισεκ.
Η σταδιακή ολοκλήρωση των ευνοϊκών για την απασχόληση εποχικών επιδράσεων της καλοκαιρινής περιόδου, στον τουρισμό και τον πρωτογενή τομέα, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις των περιορισμών στην κίνηση
κεφαλαίων και της επιδείνωσης των επιχειρηματικών προσδοκιών, οι οποίες
αποτυπώθηκαν κυρίως στη φθίνουσα απασχόληση στη μεταποίηση, επέφεραν ανάκαμψη της ανεργίας στο τέταρτο περυσινό τρίμηνο.
Ως προς την τάση της ανεργίας το 2016, η συνέχιση της ύφεσης στην ελληνική
οικονομία θα ανακόψει την υποχώρησή της.
Σε ότι αφορά τον τουρισμό, λόγω της σαφώς ηπιότερης αύξησης της δραστηριότητάς του το 2016, η εκτεταμένη δημιουργία θέσεων εργασίας
των προηγούμενων ετών δεν θα συνεχιστεί.
Στις κατασκευές, αναμένεται τονωτική επίδραση στην απασχόληση από
τα δημόσια έργα.
Ο δημόσιος τομέας θα συμβάλλει στην απασχόληση και μέσω των
προγραμμάτων κοινωφελούς χαρακτήρα τα οποία ξεκίνησαν κατά το δεύτερο
περυσινό εξάμηνο.
Συνεκτιμώντας τις επιμέρους τάσεις και προοπτικές στην απασχόληση,
αναμένεται ήπια διεύρυνση της ανεργίας κατά το τρέχον έτος, στην
περιοχή του 25,2%.
