Αν έχετε αναρωτηθεί γιατί τα κουνούπια φαίνεται να προτιμούν εσάς για θύμα τους, ενώ αγνοούν όσους βρίσκονται δίπλα σας, η επιστήμη μπορεί να δώσει, πλέον, κάποιες απαντήσεις. Ερευνητές διαπιστώνουν ότι τα συγκεκριμένα έντομα δεν επιλέγουν τυχαία πού θα χτυπήσουν, αλλά βασίζονται σε ένα σύνθετο σύνολο χημικών και βιολογικών σημάτων που εκπέμπει κάθε άνθρωπος.
«Δεν είναι μύθος ότι τα κουνούπια έλκονται περισσότερο από ορισμένους ανθρώπους σε σχέση με άλλους», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) ο Φρεντερίκ Σιμάρ από το Γαλλικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Ανάπτυξη. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο ειδικός στην ιατρική εντομολογία, η ελκυστικότητα κάθε ανθρώπου δεν είναι σταθερή και μπορεί να μεταβάλλεται από διάφορους παράγοντες.
Τα κουνούπια χρησιμοποιούν πολλαπλά αισθητηριακά ερεθίσματα για να επιλέξουν το επόμενο θύμα τους. Οι σημαντικότεροι παράγοντες είναι η μυρωδιά του σώματος, η θερμοκρασία του δέρματος και το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέουμε. Μάλιστα, μόνο τα θηλυκά κουνούπια τσιμπούν ανθρώπους, καθώς χρειάζονται το αίμα για την αναπαραγωγή τους. Χάρη σε ιδιαίτερα ευαίσθητους υποδοχείς, μπορούν να εντοπίζουν τα βιολογικά αυτά σήματα και να κατευθύνονται προς τον κατάλληλο στόχο.
Το διοξείδιο του άνθρακα, το πρώτο σήμα κινητοποίησης των κουνουπιών
Ο Σουηδός ερευνητής Ρίκαρντ Ίγκνελ εξηγεί ότι οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα πως το διοξείδιο του άνθρακα αποτελεί το πρώτο σήμα που κινητοποιεί τα κουνούπια όταν βρίσκονται σε απόσταση αρκετών δεκάδων μέτρων από έναν άνθρωπο.
Όταν πλησιάσουν σε απόσταση περίπου δέκα μέτρων, αρχίζουν να ανιχνεύουν και τις οσμές του σώματος, οι οποίες σε συνδυασμό με το διοξείδιο του άνθρακα ενισχύουν ακόμη περισσότερο την έλξη.
Σε ακόμη μικρότερη απόσταση, η θερμοκρασία του σώματος και η υγρασία του δέρματος λειτουργούν ως πρόσθετοι παράγοντες που κάνουν ορισμένους ανθρώπους πιο ελκυστικούς.
Η ομάδα αίματος δεν παίζει ρόλο
Παρά τις διαδεδομένες θεωρίες, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι τα κουνούπια προτιμούν συγκεκριμένες ομάδες αίματος.
«Αυτό δεν έχει επιστημονική βάση», υποστηρίζει ο Σιμάρ. Όπως εξηγεί, οι μελέτες που έχουν εξετάσει το ζήτημα είναι περιορισμένες και περιλαμβάνουν πολύ μικρό αριθμό συμμετεχόντων. Το ίδιο ισχύει και για άλλες δημοφιλείς αντιλήψεις που συνδέουν τα τσιμπήματα με το χρώμα των ματιών, των μαλλιών ή του δέρματος.
Αντίθετα, η οσμή του σώματος φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το μικροβίωμα του ανθρώπινου σώματος παράγει ένα σύνθετο «κοκτέιλ» χημικών ενώσεων, το οποίο μπορεί να είναι περισσότερο ή λιγότερο ελκυστικό για τα κουνούπια.
Οι επιστήμονες έχουν καταγράψει από 300 έως και 1.000 διαφορετικές πτητικές οργανικές ενώσεις που εκπέμπει το ανθρώπινο σώμα και παράγουν έντονες οσμές, ωστόσο μόλις πρόσφατα άρχισαν να κατανοούν ποιες από αυτές προσελκύουν περισσότερο τα έντομα.
Σε πρόσφατη μελέτη, ερευνητές εξέτασαν 42 γυναίκες και παρατήρησαν τις αντιδράσεις κουνουπιών του είδους Aedes aegypti (κουνούπι τίγρης), τα οποία μεταδίδουν ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός και ο κίτρινος πυρετός.
Οι επιστήμονες εντόπισαν 27 χημικές ενώσεις που αναγνωρίζονται από τα κουνούπια. Οι γυναίκες που προσέλκυαν περισσότερο τα έντομα - μεταξύ των οποίων και έγκυες στο δεύτερο τρίμηνο της κύησης - παρήγαν μεγαλύτερες ποσότητες μιας συγκεκριμένης ένωσης που προέρχεται από τη διάσπαση του σμήγματος του δέρματος.
Η ουσία αυτή, γνωστή ως «1-octen-3-ol» ή «αλκοόλη των μανιταριών», αποδείχθηκε ότι επηρεάζει σημαντικά τη συμπεριφορά των κουνουπιών, ακόμη και όταν η συγκέντρωσή της αυξάνεται ελάχιστα.
Η μπίρα αυξάνει την ελκυστικότητα
Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει επίσης ότι η κατανάλωση μπίρα μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα τσιμπήματος. Αυτό συμβαίνει επειδή η μπίρα ανεβάζει τη θερμοκρασία του σώματος, αυξάνει την ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που εκπνέεται και μεταβάλλει την οσμή του δέρματος.
Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη Μπουρκίνα Φάσο, εθελοντές κατανάλωσαν μπίρα και λίγες ημέρες αργότερα νερό, προκειμένου να συγκριθεί η αντίδραση των κουνουπιών.
Τα κουνούπια του γένους Anopheles, που μεταδίδουν την ελονοσία, έδειξαν σαφή προτίμηση στους συμμετέχοντες που είχαν πιει μπίρα .
Παρόμοια ήταν τα συμπεράσματα μελέτης που πραγματοποιήθηκε το 2023 στην Ολλανδία. Σε αυτήν συμμετείχαν 465 εθελοντές, οι οποίοι τοποθέτησαν τα χέρια τους σε ειδικά κλουβιά με θηλυκά κουνούπια Anopheles.
Όσοι είχαν καταναλώσει μπίρα μέσα στις προηγούμενες 24 ώρες αποδείχθηκαν κατά 35% πιο ελκυστικοί στα κουνούπια σε σχέση με τους υπόλοιπους.
Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τον κίνδυνο
Η κατανόηση των λόγων για τους οποίους τα κουνούπια προτιμούν συγκεκριμένους ανθρώπους αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς η κλιματική αλλαγή επεκτείνει τις περιοχές στις οποίες μπορούν να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κουνούπι τίγρης, φορέας του ιού chikungunya, το οποίο εξαπλώνεται σε νέες γεωγραφικές περιοχές.
Πέρυσι, η νόσος chikungunya καταγράφηκε για πρώτη φορά μέχρι και την Αλσατία της Γαλλίας. «Ο κίνδυνος αφορά πλέον όλο και περισσότερους ανθρώπους», σημειώνει ο Σιμάρ.
Πώς να προστατευθείτε
Οι ειδικοί συνιστούν τη χρήση φαρδιών ρούχων που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του σώματος, κουνουπιέρων και εντομοαπωθητικών προϊόντων.
Παράλληλα, προτείνουν την κατανάλωση ελαφρών γευμάτων και τον περιορισμό του αλκοόλ, καθώς φαίνεται ότι και οι διατροφικές συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν την ελκυστικότητα ενός ανθρώπου στα κουνούπια.
πηγή: protothema
