Καθώς η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν κρατά ζωντανή την ελπίδα επιστροφής στην κανονικότητα και οι διελεύσεις στα Στενά του Ορμούζ αυξάνονται, μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου κρίσιμη διαπραγμάτευση εξελίσσεται στο παρασκήνιο.
Το Ομάν, ο παραδοσιακός διαμεσολαβητής της περιοχής, βρίσκεται ανάμεσα στις πιέσεις της Τεχεράνης για επιβολή τελών στα πλοία και στην κατηγορηματική αντίθεση της Ουάσιγκτον.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNBC για τις αγορές το μεγαλύτερο ρίσκο ίσως να μην είναι μια νέα στρατιωτική κρίση, αλλά μια μόνιμη αλλαγή στους κανόνες του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του πλανήτη.
Η «Ελβετία της Μέσης Ανατολής» σε δύσκολη αποστολή
Το Ομάν έχει χτίσει επί δεκαετίες τη φήμη του ως ο πιο αξιόπιστος διαμεσολαβητής στη Μέση Ανατολή, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Αυτή ακριβώς η ουδετερότητα το έχει μετατρέψει σε βασικό πρωταγωνιστή των συνομιλιών για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του CNBC, το Ομάν και το Ιράν επεξεργάζονται ένα νέο πλαίσιο ασφάλειας και διαχείρισης της ναυσιπλοΐας, το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και οικονομικές χρεώσεις για τα διερχόμενα πλοία.
Τέλη διέλευσης ή… «χρεώσεις υπηρεσιών»;
Το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει στα παράκτια κράτη να επιβάλλουν διόδια για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς αυτά διέπονται από την αρχή της ελεύθερης διέλευσης (transit passage).
Ωστόσο, οι αναλυτές σημειώνουν ότι υπάρχει ένα πιθανό «παράθυρο»: η επιβολή χρεώσεων για υπηρεσίες ασφαλείας, συνοδείας ή διαχείρισης της ναυσιπλοΐας, χωρίς αυτές να χαρακτηρίζονται επισήμως ως διόδια.
Αυτό ακριβώς φαίνεται να εξετάζεται στις διαβουλεύσεις μεταξύ Ομάν και Ιράν.
Η στρατηγική της «δημιουργικής ασάφειας»
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το Ομάν αποφεύγει εσκεμμένα να αποσαφηνίσει τις προθέσεις του.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η πίεση της Τεχεράνης, η οποία επιδιώκει να αποκτήσει διεθνή αναγνώριση μεγαλύτερου ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ και να αποκτήσει τη δυνατότητα επιβολής ειδικών τελών στα πλοία.
Από την άλλη βρίσκεται η Ουάσιγκτον, η οποία έχει διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία μορφή διοδίων ή οικονομικής επιβάρυνσης στη ζωτικής σημασίας θαλάσσια αρτηρία.
Αναλυτές χαρακτηρίζουν τη στάση της Μουσκάτ ως «στρατηγική ασάφεια» (strategic ambiguity), μια προσπάθεια να διατηρήσει τις ισορροπίες χωρίς να έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με καμία από τις δύο πλευρές.
Οι ΗΠΑ τραβούν κόκκινη γραμμή
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι θεωρεί απαράδεκτη οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής τελών στα πλοία.
Μάλιστα, η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να επιβάλει κυρώσεις ακόμη και στο Ομάν, εφόσον θεωρηθεί ότι διευκολύνει την εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος υπέρ του Ιράν.
Παράλληλα, το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν ΗΠΑ και Ιράν στις 17 Ιουνίου προβλέπει ότι κατά τη διάρκεια των 60 ημερών των διαπραγματεύσεων η Τεχεράνη δεν μπορεί να επιβάλει οποιαδήποτε μορφή διοδίων ή τελών στα διερχόμενα πλοία.
Το «τυφλό σημείο» των αγορών
Οι αναλυτές θεωρούν ότι οι αγορές παρακολουθούν σχεδόν αποκλειστικά τον κίνδυνο μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ.
Υποτιμούν όμως έναν διαφορετικό κίνδυνο: την αλλαγή του τρόπου διακυβέρνησης του περάσματος.
Ακόμη και χωρίς στρατιωτικό επεισόδιο, μια νέα συμφωνία που θα επιβάλει πρόσθετες διαδικασίες, χρεώσεις υπηρεσιών ή νέες ασφαλιστικές απαιτήσεις θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Με άλλα λόγια, η απειλή για τις αγορές ίσως να μην προέρχεται από το αν θα κλείσουν τα Στενά, αλλά από το πώς θα λειτουργούν όταν ανοίξουν πλήρως.
Το επόμενο κεφάλαιο της κρίσης ίσως να μην είναι στρατιωτικό
Το Ομάν βρίσκεται σήμερα στη δυσκολότερη ίσως διπλωματική αποστολή της σύγχρονης ιστορίας του. Η γεωγραφική του θέση, ακριβώς απέναντι από το Ιράν, του δίνει καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις, αλλά ταυτόχρονα το φέρνει αντιμέτωπο με αντικρουόμενα συμφέροντα.
Εάν τελικά προκύψει ένα σύστημα χρεώσεων, έστω και με διαφορετική ονομασία από τα «διόδια», θα πρόκειται για μια ιστορική αλλαγή στη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ.
Και αυτό είναι το σενάριο που αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι οι αγορές εξακολουθούν να υποτιμούν.
naftemporiki.gr
