Η υπόγεια γεωλογική ιστορία της Κέας βρέθηκε στο επίκεντρο εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο "Στυλιανός Ρέστης", όπου παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο κοινό τα αποτελέσματα της επιστημονικής καταγραφής και τρισδιάστατης αποτύπωσης των Τρυποσπηλιών.
Η έρευνα, που υλοποιήθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με τον Δήμο Κέας, "φωτίζει" έναν υπόγειο χώρο με ιδιαίτερη γεωλογική, μεταλλευτική και φυσική αξία και θέτει τις βάσεις για την προστασία και μελλοντική ανάδειξή του.
Η δήμαρχος Κέας, Ρένα Βελισσαροπούλου, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της επιστημονικής αποτύπωσης των Τρυποσπηλιών, χαρακτηρίζοντας την εκδήλωση ιδιαίτερα συγκινητική και υπογραμμίζοντας ότι πλέον ανοίγει ο δρόμος για την προστασία και την ανάδειξη ενός μοναδικού φυσικού μνημείου του νησιού.
"Έγινε πλήρης καταγραφή του σπηλαίου και όλων όσων υπάρχουν στο εσωτερικό του"
Αρχικά, μιλώντας στην εφημερίδα, η κα. Βελισσαροπούλου, δεν έκρυψε τη συγκίνησή της για την παρουσίαση κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, σημειώνοντας πως "συνειδητοποιήσαμε ότι κάτω από το κομμάτι της γης που πατάμε υπάρχει ένας πραγματικός θησαυρός. Πρόκειται για μια πολύ σημαντική δουλειά που έγινε σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, μέσω της προγραμματικής σύμβασης που υπογράψαμε. Έγινε πλήρης καταγραφή του σπηλαίου και όλων όσων υπάρχουν στο εσωτερικό του. Πραγματικά, οι Τρυποσπηλιές είναι ένας θησαυρός για την Κέα".
Αναφορικά με τη σημασία της έρευνας και τον στόχο του Δήμου, υπογράμμισε πως "θεωρώ προσωπική μου υποχρέωση, αλλά και υποχρέωση του Δήμου, να φωτιστεί και να αναδειχθεί αυτό το σπήλαιο, ώστε κάποια στιγμή να μπορεί να γίνει προσβάσιμο. Μέχρι σήμερα ήταν ουσιαστικά μια τρύπα μέσα στον βράχο, την οποία γνώριζαν μόνο οι ειδικοί σπηλαιολόγοι. Με την τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε, όμως, αποκτήσαμε πλέον μια πλήρη εικόνα του εσωτερικού του".
"Τώρα έχουμε μια ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εικόνα για το τι πραγματικά υπάρχει εκεί"
Στη συνέχεια, η δήμαρχος Κέας εξήγησε πως πραγματοποιήθηκε η καταγραφή του σπηλαίου και τι αποκάλυψε η έρευνα, λέγοντας πως "χρησιμοποιήθηκε ένας σαρωτής λέιζερ, ο οποίος κατέγραψε εκατοντάδες σημεία από την αρχή μέχρι το τέλος του σπηλαίου. Έτσι έχουμε πλέον μια ολοκληρωμένη εικόνα για όσα υπάρχουν στο εσωτερικό του, τους σταλακτίτες, τους σταλαγμίτες και έναν ιδιαίτερο σχηματισμό που είναι σχετικά σπάνιος. Εκτός από τους κάθετους σχηματισμούς, υπάρχουν και παράλληλοι προς το έδαφος, οι οποίοι δημιουργήθηκαν λόγω της κυκλοφορίας του αέρα μέσα στο σπήλαιο. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό και σπάνιο φαινόμενο".
Ερωτηθείσα για την ανταπόκριση του κόσμου και το γεγονός ότι πολλοί ίσως αγνοούσαν την ύπαρξη του σπηλαίου, η κ. Βελισσαροπούλου απάντησε πως "πραγματικά, μέχρι πρόσφατα γνωρίζαμε απλώς ότι υπήρχε ένα σπήλαιο. Κάποιοι είχαν μπει, κάποιοι το είχαν δει, είχαν γίνει κάποιες πρόχειρες μετρήσεις, αλλά ουσιαστικά ανήκε περισσότερο στη σφαίρα του τοπικού μύθου. Τώρα όμως έχουμε μια ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εικόνα για το τι πραγματικά υπάρχει εκεί".
Τέλος, σχετικά με τα επόμενα βήματα για την αξιοποίηση των Τρυποσπηλιών, τόνισε πως "ο Δήμος Κέας χρηματοδότησε την πρώτη φάση της έρευνας μέσω της προγραμματικής σύμβασης με το Πανεπιστήμιο. Από εδώ και πέρα απαιτείται μια σειρά εξειδικευμένων μελετών. Δεν είναι εύκολο να τις υποστηρίξει οικονομικά μόνος του ο Δήμος, γι' αυτό χρειαζόμαστε τη βοήθεια του Υπουργείου και της Περιφέρειας, ώστε να προχωρήσουν οι απαραίτητες διαδικασίες και να μπορέσει το σπήλαιο, με ασφάλεια και σεβασμό στο περιβάλλον του, να γίνει επισκέψιμο".
Ένα σπήλαιο με ξεχωριστή αξία
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο καθηγητής του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Δρ. Μανώλης Βασιλάκης, ο οποίος παρουσίασε την πολύχρονη επιστημονική εργασία που πραγματοποιήθηκε στις Τρυποσπηλιές.
Συγκεκριμένα, όπως εξήγησε, πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα σπηλαιολογικά μνημεία του Αιγαίου, που βρίσκεται στην περιοχή του Οτζιά. Το υπόγειο σύστημα αποτελείται από θαλάμους και διαδρόμους, ενώ στο εσωτερικό του διατηρούνται εντυπωσιακοί σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Παράλληλα, αποτελεί ένα πολύτιμο "αρχείο" που αποτυπώνει τη γεωλογική, μεταλλευτική και φυσική ιστορία της Κέας, συνδέοντας το παρελθόν του νησιού με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα.
Πως δημιουργήθηκε το υπόγειο δίκτυο
Στην παρουσίαση έγινε αναφορά και στη γεωλογική εξέλιξη της Κέας. Το νησί χαρακτηρίζεται από μεταμορφωμένα πετρώματα, όπως μάρμαρα και σχιστόλιθους, τα οποία δημιουργήθηκαν σε μεγάλα βάθη του γήινου φλοιού και στη συνέχεια αναδύθηκαν στην επιφάνεια μέσα από τεκτονικές διεργασίες.
Η παρουσία των μαρμάρων ευνόησε την ανάπτυξη υπόγειων κοιλοτήτων μέσω της καρστικοποίησης, μιας φυσικής διαδικασίας κατά την οποία το ελαφρώς όξινο νερό της βροχής διαλύει σταδιακά το ανθρακικό ασβέστιο, διευρύνοντας τις ρωγμές του πετρώματος. Έτσι, μέσα σε εκατομμύρια χρόνια σχηματίστηκαν οι υπόγειοι θάλαμοι, ενώ οι σταγόνες νερού δημιούργησαν τους σταλακτίτες και τους σταλαγμίτες που κοσμούν σήμερα το σπήλαιο.
Η επιστήμη "χαρτογράφησε" κάθε σημείο
Ένα από τα σημαντικότερα στάδια της έρευνας ήταν η πλήρης ψηφιακή αποτύπωση των Τρυποσπηλιών. Η επιστημονική ομάδα χρησιμοποίησε σύγχρονο σαρωτή λέιζερ, φωτογραφική τεκμηρίωση και αεροφωτογράφηση με drone, ώστε να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά ακριβές τρισδιάστατο μοντέλο του σπηλαίου.
Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει την καταγραφή εκατομμυρίων σημείων, δημιουργώντας ένα ψηφιακό αντίγραφο του υπόγειου χώρου με ακρίβεια χιλιοστού. Με αυτόν τον τρόπο οι επιστήμονες μπορούν να μελετούν το σπήλαιο χωρίς να απαιτείται συνεχής φυσική παρουσία, προστατεύοντας παράλληλα το ευαίσθητο περιβάλλον του.
Η αποτύπωση δεν περιορίστηκε μόνο στο εσωτερικό του σπηλαίου. Μέσω αεροφωτογράφησης και συνδυασμού των δεδομένων από το drone και τον σαρωτή λέιζερ, οι ερευνητές κατάφεραν να συσχετίσουν το υπόγειο σύστημα με την επιφάνεια του εδάφους και να υπολογίσουν ακόμη και το πάχος των πετρωμάτων πάνω από τις στοές.
Τα πρώτα στοιχεία της χαρτογράφησης
Η παρουσίαση αποκάλυψε και ορισμένα βασικά στοιχεία για την έκταση του σπηλαίου. Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, έχουν καταγραφεί οκτώ κύριοι θάλαμοι, ενώ το συνολικό μήκος των στοών φτάνει περίπου τα 260 μέτρα. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε λεπτομερής καταγραφή των σταλακτιτικών σχηματισμών σε κάθε τμήμα του σπηλαίου, στοιχείο ιδιαίτερα χρήσιμο τόσο για την επιστημονική έρευνα όσο και για τη μελλοντική προστασία του χώρου.
Οι επιστήμονες εξήγησαν ότι η τρισδιάστατη χαρτογράφηση δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική καταγραφή. Τα δεδομένα που συλλέγονται βοηθούν στην αξιολόγηση της σταθερότητας του σπηλαίου, δημιουργούν ένα μόνιμο επιστημονικό αρχείο και επιτρέπουν την ανάπτυξη εικονικών περιηγήσεων για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Παράλληλα, περιορίζεται η ανάγκη συχνής πρόσβασης στο εσωτερικό του σπηλαίου, μειώνοντας τις πιθανότητες αλλοίωσης ενός ιδιαίτερα ευαίσθητου φυσικού περιβάλλοντος.
Το επόμενο βήμα για τις Τρυποσπηλιές
Η ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της αποτύπωσης αποτελεί την αφετηρία για μια σειρά εξειδικευμένων μελετών που θα εξετάσουν ζητήματα γεωλογίας, σεισμικής συμπεριφοράς, ευστάθειας, υδρογεωλογίας, περιβαλλοντικών επιπτώσεων και αρχιτεκτονικού σχεδιασμού.
Στόχος του Δήμου Κέας και του ΕΚΠΑ είναι οι Τρυποσπηλιές να αναγνωριστούν ως μνημείο φυσικής, πολιτιστικής και γεωλογικής κληρονομιάς και, εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις ασφάλειας και προστασίας, να αποκτήσουν στο μέλλον ελεγχόμενη επισκεψιμότητα. Παράλληλα εξετάζεται η ένταξή τους στο δίκτυο πεζοπορικών διαδρομών του νησιού, με τρόπο που θα διασφαλίζει την προστασία του σπηλαίου και θα ενισχύει τον βιώσιμο τουρισμό.
