Τέσσερα χρόνια μετά το ενεργειακό σοκ του 2022, η Ευρώπη βλέπει ξανά μπροστά της το εφιαλτικό σενάριο των 100 και 120 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο φυσικό αέριο.
Αυτή τη φορά, το πρόβλημα δεν είναι η Ρωσία αλλά ένας επικίνδυνος συνδυασμός: αποθήκες ασυνήθιστα άδειες για την εποχή, περιορισμένες ροές LNG από τη Μέση Ανατολή, ισχυρός ανταγωνισμός από την Ασία και ένας χειμώνας του οποίου η ένταση μπορεί να κρίνει τα πάντα.
Τα συμβόλαια αναφοράς του ολλανδικού TTF ξεπέρασαν την Τρίτη τα 68 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2023, προτού υποχωρήσουν ελαφρώς.
Το κρίσιμο, όμως, βρίσκεται λίγους μήνες μπροστά.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας ψυχρός χειμώνας, σε συνδυασμό με συνεχιζόμενους περιορισμούς στην προσφορά, θα μπορούσε να εκτινάξει το φυσικό αέριο στα 90 έως 120 ευρώ/Mwh.
Και η Goldman Sachs εκτιμά ότι, εάν οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή αποκατασταθούν μόνο σταδιακά μέσα στο 2027, οι ευρωπαϊκές τιμές ίσως χρειαστεί να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ/MWh, ώστε να περιοριστεί η ασιατική ζήτηση και να κατευθυνθούν περισσότερα φορτία προς την Ευρώπη.
Οι αποθήκες στο 63%
Ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος βρίσκεται στις ευρωπαϊκές αποθήκες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, είναι γεμάτες μόλις κατά 63%, ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί για αυτή την εποχή του έτους και περίπου 18 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Η Ευρώπη κινδυνεύει έτσι να μπει στον χειμώνα χωρίς το «μαξιλάρι» που θα ήθελε για να αντιμετωπίσει ένα παρατεταμένο κύμα ψύχους.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όσο αδειάζουν οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης: μειώνεται σταδιακά και η ποσότητα αερίου που μπορεί να αντληθεί από αυτές σε μία ημέρα ακραίας ζήτησης.
Με άλλα λόγια, δεν έχει σημασία μόνο πόσο αέριο υπάρχει στις αποθήκες, αλλά και πόσο γρήγορα μπορεί να φτάσει στην αγορά όταν το χρειάζεται περισσότερο.
Κάηκε το ευρωπαϊκό μαξιλάρι
Η Ευρώπη βρέθηκε φέτος αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα δυσμενή συγκυρία.
Οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ περιόρισαν σημαντικά τις εξαγωγές LNG από μεγάλους παραγωγούς του Κόλπου, όπως το Κατάρ, ακριβώς την περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη έπρεπε να γεμίζει τις αποθήκες της.
Την ίδια στιγμή, το εξαιρετικά θερμό καλοκαίρι αύξησε τη χρήση κλιματιστικών και επομένως τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, η ζέστη και η ξηρασία περιόρισαν την παραγωγή άλλων πηγών ενέργειας. Πυρηνικές μονάδες αναγκάστηκαν να μειώσουν ή να διακόψουν την παραγωγή τους, ενώ η αιολική παραγωγή παρέμεινε ασθενής.
Το φυσικό αέριο κλήθηκε να καλύψει μέρος του κενού, με αποτέλεσμα να καταναλώνεται περισσότερο από όσο θα ήθελε η Ευρώπη μέσα στο καλοκαίρι.
Όλα περνούν από το Ορμούζ
Το μεγαλύτερο «κλειδί» για τους επόμενους μήνες βρίσκεται πλέον χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρώπη. Στα Στενά του Ορμούζ.
Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου υποχώρησαν την Τετάρτη εν μέσω προσδοκιών για συμφωνία Ιράν και Ομάν που θα μπορούσε να εξασφαλίσει ασφαλέστερη διέλευση των πλοίων από τη στρατηγική θαλάσσια οδό.
Εάν σημαντικές ποσότητες LNG της Μέσης Ανατολής επιστρέψουν στην παγκόσμια αγορά πριν από τον χειμώνα, η Ευρώπη θα εξακολουθήσει πιθανότατα να μπει στην ψυχρή περίοδο με χαμηλά αποθέματα, αλλά θα μπορέσει να διατηρήσει μεγαλύτερο μέρος τους για τους κρίσιμους μήνες Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου.
Εάν όχι, το σκηνικό αλλάζει δραματικά.
Το δυσμενές σενάριο: Ακριβότεροι λογαριασμοί και περιορισμοί στη βιομηχανία
Σε περίπτωση που οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή δεν ανακάμψουν σημαντικά, οι αναλυτές της Energy Aspects προειδοποιούν για πολύ υψηλές τιμές φυσικού αερίου, ακριβότερους λογαριασμούς για τους καταναλωτές και, στο ακραίο σενάριο, περιορισμούς στην κατανάλωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Οι επιπτώσεις δεν θα περιορίζονταν στο φυσικό αέριο.
Καθώς το αέριο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το ένα έκτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, μια νέα εκτίναξη του TTF θα μπορούσε να μεταφερθεί και στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικού ρεύματος.
Και αυτό θα σήμαινε νέο ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και έναν επιπλέον πονοκέφαλο για τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό.
Η μάχη με την Ασία για τα αμερικανικά φορτία
Η δεύτερη μεγάλη μεταβλητή είναι η Ασία.
Ευρώπη και Ασία ανταγωνίζονται για τα ίδια ευέλικτα φορτία LNG, ιδιαίτερα από τις ΗΠΑ. Όποιος προσφέρει την καλύτερη τιμή έχει περισσότερες πιθανότητες να προσελκύσει τα δεξαμενόπλοια.
Στις σημερινές τιμές, σύμφωνα με τη Morningstar, η Ευρώπη διατηρεί ένα μικρό πλεονέκτημα έναντι της Ασίας, αφού συνυπολογιστεί το μεγαλύτερο κόστος μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τις ασιατικές αγορές.
Εάν όμως παραμείνουν περιορισμένες οι άλλες πηγές προσφοράς, οι ανάγκες της Ευρώπης γίνονται τεράστιες.
Η Morningstar εκτιμά ότι η ήπειρος θα μπορούσε να χρειαστεί περίπου 64 δισ. κυβικά μέτρα αμερικανικού LNG – ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 77% του συνόλου των αμερικανικών εξαγωγών.
Για να προσελκύσει ένα τόσο ασυνήθιστα μεγάλο μερίδιο, η Ευρώπη θα πρέπει να πληρώσει περισσότερο από την Ασία.
Και κάπως έτσι επιστρέφει το σενάριο των 100 ευρώ.
