Ξεκάθαρο είναι πλέον ότι 2023 αποτελεί, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έτος ορόσημο για τον ελληνικό τουρισμό ξεπερνώντας τις ιστορικά υψηλές επιδόσεις του 2019 σε όρους αφίξεων και εισπράξεων, παρά τις αμφιβολίες που υπήρχαν στην αρχή του έτους. Συγκεκριμένα, το πρώτο δεκάμηνο του έτους, οι διεθνείς ταξιδιωτικές αφίξεις διαμορφώθηκαν σε 30,9 εκατ. και οι εισπράξεις σε €19,6 δισ., υπερβαίνοντας τις αντίστοιχες επιδόσεις του 2019 κατά 4,1% και 11,6%, αντίστοιχα. Η στροφή στη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, η κατανομή των τουριστικών ροών σε περισσότερες Περιφέρειες, η υλοποίηση νέων έργων υποδομών και η κάλυψη των ελλείψεων ανθρώπινου δυναμικού στα ξενοδοχεία της χώρας συνιστούν ορισμένες προκλήσεις, οι οποίες δύνανται να αναβαθμίσουν περαιτέρω το τουριστικό προϊόν της χώρας, ενισχύοντας τις, ήδη, ευοίωνες προοπτικές.
Η Υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, άλλωστε, θέτει προτεραιότητα τη βιωσιμότητα, η οποία δεν έχει απλά περιβαλλοντικό πρόσημο, αλλά περιλαμβάνει και βελτίωση των υποδομών και διαχείριση των προορισμών. Όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, η αύξηση των αφίξεων δεν μπορεί να αποτελεί από μόνη της στόχο, καθώς δεν απαντά στις σύγχρονες ανάγκες για βιώσιμο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, ενώ η ανάγκη για ειδικό χωροταξικό για τον τουρισμό είναι πλέον πιεστική. Ειδικά οι Κυκλάδες βιώνουν απειλητικά την αύξηση των τουριστικών ροών, καθώς η πίεση των υποδομών λόγω του υπερτουρισμού απειλεί την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, τη φυσική ομορφιά, και δοκιμάζει την αντοχή των υποδομών δημοφιλών κορεσμένων προορισμών, όπως της Μυκόνου και της Σαντορίνης. Η υιοθέτηση νέας στρατηγικής προσέγγισης για την τουριστική ανάπτυξή με έμφαση στις πολιτικές που προωθούν τη βιωσιμότητα, προστατεύουν το περιβάλλον, το κυκλαδίτικο τοπίο και τον νησιωτικό τρόπο ζωής αναμένεται να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων. Η δέσμευση της Υπουργού Τουρισμού για προώθηση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και ολοκλήρωση του ειδικού χωροταξικού για τον τουρισμό μέχρι τις αρχές του 2024 αποτελεί θετική είδηση. Ωστόσο αγνοείται η τύχη του Χωροταξικού του Νοτίου Αιγαίου από το Υπουργείο Περιβάλλοντος παρά τις πιέσεις της Περιφέρειας.
Εν αναμονή αυτών των εξελίξεων, το βασικό εργαλείο που υπάρχει διαθέσιμο για την προώθηση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης των νησιών είναι το πλαίσιο των στρατηγικών επενδύσεων. Ο σχεδιασμός και οι προβλέψεις του είναι τόσο αυστηρές που εμπεριέχουν την υποχρέωση των επενδυτών να καταρτίσουν Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης και Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και να τα υποβάλλουν σε δημόσια διαβούλευση. Επιπλέον, υπόκεινται σε πλήθος ελέγχων από τις αρμόδιες υπηρεσίες σε τοπικό, Περιφερειακό και εθνικό επίπεδο ακόμα και από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Το πλαίσιο των στρατηγικών επενδύσεων στον Τουρισμό, μάλιστα, εξασφαλίζει ότι τα έργα που εντάσσονται σε αυτό πληρούν αυστηρές περιβαλλοντικές προδιαγραφές και συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της εθνικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των απαιτήσεων της ΕΕ. Απαιτείται μέχρι και έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, δεσμευτική για τους επενδυτές, και προστατευτική για τη βιώσιμα ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Κυκλάδες: Το καλό παράδειγμα της Ίου με υπογραφή του ομίλου CALILO
Η Ίος αντιστέκονται ακόμα, επιλέγοντας να γίνει πρέσβειρα ενός βιώσιμου μοντέλου ηπιότερης τουριστικής ανάπτυξης με τον όμιλο CALILO δείχνει το, δρόμο. Με την ένταξη του επενδυτικού σχεδίου του στις στρατηγικές επενδύσεις εθνικής σημασίας από το Υπουργείο Ανάπτυξης, o Όμιλος δεσμεύεται για κάλυψη μόνο του 1% της ιδιοκτησίας του στο νησί. Κατ’ αυτόν τον τρόπο εκτιμάται ότι ενισχύεται και με τη βούλα η επιλογή της Ίου για ήπια και υψηλής ποιότητας τουριστική ανάπτυξη και αποφυγή της λεγόμενης μυκονοποίησης. Στον σχεδιασμό του ο Όμιλος έχει εντάξει τουριστικές επενδύσεις, λαμβάνοντας υπ’ όψη τη φέρουσα ικανότητα της Ίου, συνδυάζοντας την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, την ανάδειξη του νιώτικου τοπίου και την εισαγωγή του νησιού στο παγκόσμιο χάρτη βιώσιμων τουριστικών προορισμών. Οι προσπάθειες του Ομίλου έχουν ήδη αναγνωριστεί από διεθνή Μέσα, όπως το National Geographic και τους New York Times, με τη ναυαρχίδα του το CALILO Resort να συγκεντρώνει διεθνείς βραβεύσεις, όπως το Europe's Leading Design Hotel 2023 και το Europe's Leading Lifestyle Hotel 2023.
Ενδεικτικά, οι επενδύσεις του Ομίλου Calilo προβλέπουν συντελεστή δόμησης έως 75% χαμηλότερο του ισχύοντος. Με ανώτατο επιτρεπόμενο όριο δόμησης στο 0,2, ο σχεδιασμός προβλέπει από 0,06 έως 0,04 αγγίζοντας το 50% του Συντελεστή Δόμησης που ισχύει στην εκτός σχεδίου περιοχή στην Ίο. Ο Όμιλος Calilo, επιβεβαιώνει την υπεύθυνη επιχειρηματική δράση του και μέσα από τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων, δηλώνοντας ρητά τη δέσμευσή του να συμβάλλει στην προστασία και την ανάδειξη συγκεκριμένων των ζωνών που βρίσκονται εντός των εκτάσεών του και καλύπτουν περισσότερο από το 80% αυτών.
