Η πρώτη πόλη! Η ίδρυση και η ζωή της πόλης είναι στενά δεμένη με την περίοδο των Σταυροφοριών. Στα 1207 όταν οι Σταυροφόροι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη, ο Βενετός Μάρκος Σανούδος καταλαμβάνει στο όνομα του Δόγη της Βενετίας Ερρίκου Δάνδολου, τις περισσότερες από τις Κυκλάδες, μεταξύ αυτών και τη Σύρο. Κατόπιν ιδρύει το Δουκάτο της Νάξου.
Έτσι, μετά από πολλούς αιώνες που η Σύρος είναι σχεδόν άσημη και αραιοκατοικημένη, αποκτά κατοίκους και δημιουργεί τον πρώτο της οικισμό, έναν οικισμό που κατοικείται ως σήμερα από ένα αμιγή καθολικό πληθυσμό.
Οι Καπουτσίνοι μοναχοί ήλθαν στη Σύρο στα 1633 και οι Ιησουίτες λίγο αργότερα. Τόσο οι κάτοικοι, όσο και η θέση του νησιού στο κέντρο του Αιγαίου αλλά και το θαυμάσιο φυσικό λιμάνι κίνησαν το ενδιαφέρον του βασιλέα της Γαλλίας ο οποίος έθεσε το νησί υπό την προστασία του. Έτσι η Οθωμανική αυτοκρατορία βρισκόταν πάντα σε απόσταση από τη Σύρο και από άλλα νησιά των Κυκλάδων. Τουρκικές αρχές δεν υπήρχαν, ούτε Τούρκοι στο νησί.
Έτσι ελεύθερη η Καθολική κοινότητα, ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα, για τούτο δημιουργήθηκαν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για την κατοπινή ανάπτυξη τον 18ο αιώνα και έγινε το υπόβαθρο της οικονομικής ανάπτυξης του νησιού.
Η Άνω Σύρος είναι μια πανέμορφη γραφική, μεσογειακή πολιτεία, απλωμένη στον κεντρικό και υψηλότερο λόφο του νησιού.
Στην κορυφή του λόφου δεσπόζει ο ναός του Αγίου Γεωργίου, η Μητρόπολη των Καθολικών. Η Άνω Σύρος είναι μια πόλη χωρίς θορύβους και καυσαέρια, αφού οι δρόμοι και τα στενά της εξυπηρετούν μόνο στους ανθρώπους και όχι τα αυτοκίνητα. Το κάθε σπίτι και η κάθε εκκλησία ή μοναστήρι είναι ένα μνημείο 800 χρόνων.
ΕΡΜΟΥΠΟΛΗ – Η ΘΑΛΑΣΣΙΝΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
Αρχές 19ου αιώνα μια νέα πόλη γεννιέται! Η Ερμούπολη γεννήθηκε και δημιουργήθηκε μέσα στις φλόγες της επανάστασης από πρόσφυγες που έφτασαν στις ακτές του νησιού. Ήταν το 1822 όταν έγινε η μεγάλη σφαγή της Χίου από τους Τούρκους. Ακολούθησαν τα Ψαρά, η Κρήτη, η Ιωνία. Το Αιγαίο δονήθηκε από κραυγές ξεριζωμένων ανθρώπων. Αυλακώνονταν από πλοία με πρόσφυγες που αναζητούσαν μια νέα πατρίδα. Όλη η Ελλάδα ήταν γεμάτη ερείπια και φωτιά. Τότε... ανακαλύφθηκε το καλύτερο καταφύγιο Η Σύρος!!! Ήταν ιδανικός τόπος τούτο το νησί, που δεν το άγγιξε πόλεμος και είχε την Γαλλική προστασία.
Οι πρώτοι πρόσφυγες που αποβιβάστηκαν στο νησί ήταν Χιώτες. Πάμφτωχοι και ρακένδυτοι αλλά πλούσιοι σε πείρα και γνώσεις. Σαν εργατικές μέλισσες, αυτοί οι νέοι κάτοικοι ρίχνονταν με πάθος στη δουλειά. Ενώ όλη η Ελλάδα ζούσε την περιπέτεια του πολέμου, η Σύρος περνά στην ειρηνική και δημιουργική της επανάσταση που την οδήγησε στην ακμή, όχι μόνο την οικονομική. Ακολούθησε η κοινωνική εξέλιξη και η πολιτιστική άνθηση.
“Από Θεού άρχεσθαι”! Μοιάζει να ‘ναι το μήνυμα των νέων κατοίκων. Το 1823 στον Ιερό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Ακολούθησαν και άλλοι υπέρλαμπροι ναοί, σχολεία, μοναδικά σε αρχιτεκτονικά δημόσια κτίρια, πανέμορφα νεοκλασικά αρχοντικά που θαυμάζονται μέχρι σήμερα.
Στη Σύρο, στο βραχονήσι των 85 τετραγωνικών χιλιομέτρων γεννήθηκε και άνθισε ένας πολιτισμός όμοιος με τον πολιτισμό των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων.
Το 1826, όταν η νέα πόλη αναπτύσσεται από το εμπόριο και την ναυτιλία, οι “δημογέροντες” την βάφτισαν Ερμούπολη! Την αφιερώνουν στον Κερδώο, αλλά και τον λόγιο θεό Ερμή. “Αυτό που έγινε εδώ πριν από έναν αιώνα, δεν έγινε πουθενά αλλού. Στη Σύρο ξαναγεννήθηκε η Ελλάδα...” είπε ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Στα μέσα του 19ου αιώνα η Ερμούπολη είναι το μεγαλύτερο ναυτιλιακό, βιομηχανικό και εμπορικό κέντρο της χώρας. Είναι η γέφυρα που συνδέει τη Δύση με την Ανατολή. Η μεγάλη ανάπτυξη της Ερμούπολης οικονομική και πνευματική, την κάνει να ξεφύγει από τα στενά όρια του Αιγαίου και να ακούγεται το όνομά της στις μεγάλες πρωτεύουσες της Ευρώπης.
Η ακτινοβολία της δημιουργεί το πρώτο τουριστικό ρεύμα προς την Ελλάδα.
Σπουδαίοι περιηγητές της Δύσης επισκέφθηκαν, θαύμασαν και έγραψαν για την Ερμούπολη, την πρωτεύουσα της κομψότητας και της αρχοντιάς.
ΕΝΔΟΧΩΡΑ!
Σύρος δεν είναι μόνο οι δύο πόλεις. Σύρος είναι και οι πανέμορφες εξοχές και τα χωριά της, απλωμένα στις ελάχιστες μικροσκοπικές πεδιάδες. Και τριγύρω τους θάλασσα. Σ' αυτά τα χωριά ζει ένας κόσμος ήρεμος, πολιτισμένος, γεμάτος καλοσύνη και προσήνεια. Κάθε χωριό έχει την εκκλησία του και το ξωκλήσι του, Καθολικό και Ορθόδοξο. Είναι το στήριγμα του Κυκλαδίτη στο βράχο του. Μέσα σ' αυτό στεγάζει το Θεό του. Όταν το πλοίο πλησιάζει στο λιμάνι της Σύρου, η εικόνα των δύο λόφων που φιλοξενούν τις δύο πόλεις εντυπωσιάζει και συναρπάζει τους επισκέπτες. Δύο πόλεις, δύο κοινωνίες... Δύο λόφοι και δύο κόσμοι Καθολικοί και Ορθόδοξοι δίνουν τα χέρια. Ο Θεός είναι ένας!
