Τη διακήρυξη ανοικτού μειοδοτικού διαγωνισμού για την ανέλκυση, απομάκρυνση εκτός του Όρμου Αθηνιού Θήρας και νόμιμη τελική διάθεση ναυαγίου, για το κρουαζιερόπλοιο SEA DIAMOND με δαπάνες των κατά το α. 2 ν.2881/2001 υπόχρεων προσώπων, αποφάσισε ο Διοικητής της Δημόσιας Αρχής Λιμένων.
Ένα σημαντικό και θετικό βήμα, στην κατεύθυνση της απομάκρυνσης, μετά από περίπου 12 χρόνια, του ναυαγίου του κρουαζιερόπλοιου Sea Diamond, που βυθίστηκε στην καλντέρα της Σαντορίνης και έκτοτε, αποδεδειγμένα ρυπαίνει τη θαλάσσια περιοχή, έγινε με τη δημοσίευση της απόφασης του Διοικητή της Δημόσιας Αρχής Λιμένων, με την οποία προκηρύσσεται ανοικτός μειοδοτικός διαγωνισμός, με προϋπολογισμό 62.000.000 ευρώ.
Η Δημόσια Αρχή Λιμένων τονίζει, πως από την ανέλκυση του ναυαγίου δεν πρόκειται να προκύψει καμία επιβάρυνση για το Δημόσιο, αφού η πληρωμή του αναδόχου, που θα αναλάβει την ανέλκυση και απομάκρυνση του ναυαγίου, θα βαρύνει τους υπόχρεους, όπως αυτοί ορίζονται από το α. 2 ν.2881/2001, όπου αναφέρεται ρητά, ότι «ο κύριος του ναυαγίου, το οποίο αποτελεί κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα σε περιοχή λιμένα, [...] ή προσβάλλει ή απειλεί να προσβάλλει το περιβάλλον, υποχρεούται να το ανελκύσει και απομακρύνει εκτός λιμένα, διώρυγας ή διαύλου, όπως έχει ή κατά τμήματα, ή αν επιβάλλεται από τις περιστάσεις να το μετατοπίσει ή καταστρέψει ή με οποιονδήποτε τρόπο εξουδετερώσει, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις».
Επίσης, στο ίδιο άρθρο ορίζεται, ότι στην περίπτωση που ο κύριος του ναυαγίου δεν έχει προχωρήσει στις αναγκαίες κατά την προηγούμενη παράγραφο ενέργειες, για να εξαλειφθεί κάθε κίνδυνος και να αποτραπεί κάθε δυσμενής συνέπεια από την ύπαρξη του ναυαγίου, ο Οργανισμός «θα προβεί στις ενέργειες αυτές με ευθύνη και με δαπάνες του κυρίου, οι οποίες σε περίπτωση μη άμεσης καταβολής, καταλογίζονται σε βάρος του και εισπράττονται σύμφωνα με τις διατάξεις περί είσπραξης δημοσίων εσόδων», όπως επίσης και πως «αν ο κύριος δεν εκπληρώσει την υποχρέωσή του, ο Οργανισμός μπορεί, ως νόμιμος εντολοδόχος του, να εκτελέσει τις πράξεις που αναγράφονται στην πρόσκληση, είτε με ίδια αυτού μέσα και προσωπικό, είτε με ανάθεση των σχετικών εργασιών σε τρίτο».
Ο... “λογαριασμός” στους υπεύθυνους του ναυαγίου
Αξίζει να υπενθυμιστεί, ότι σημαντικό επίσης βήμα, προς την τελική επίλυση του ζητήματος του ναυαγίου της Σαντορίνης, αποτέλεσε η απόφαση 1820/2019 του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία κηρύχθηκε παράνομη η σιωπηρή άρνηση της πολιτείας να κινήσει τις διαδικασίες για την ανέλκυση του ναυαγίου του Sea Diamond.
Στην απόφασή του ο Διοικητής της Δημόσιας Αρχής Λιμένων λαμβάνει υπόψιν, μεταξύ άλλων, «Το γεγονός ότι, εάν ο κύριος του ναυαγίου δε συμμορφωθεί με τις απορρέουσες από το νόμο υποχρεώσεις του, το κατά περίπτωση αρμόδιο νομικό πρόσωπο του δημόσιου τομέα μεθίσταται εκ του νόμου σε θέση εντολοδόχου του κυρίου και όχι απλώς δύναται, αλλά υποχρεούται να εκτελέσει το ίδιο τις ενέργειες ανελκύσεως με ευθύνη και δαπάνες του κυρίου, οι οποίες καταλογίζονται και εισπράττονται σύμφωνα με τις διατάξεις περί είσπραξης δημοσίων εσόδων».
Επίσης, στο σκεπτικό της απόφασης, γίνεται αναφορά και στο γεγονός ότι «συνιστά ανεπίτρεπτη επιβάρυνση του κοινωνικού συνόλου η de facto μετακύλιση στο Κράτος του υπέρογκου κόστους των δαπανών που σχετίζονται με την ανέλκυση ενός ναυαγίου, λόγω της άρνησης του υπόχρεου να τις αναλάβει, έστω και αν μετά την πάροδο μακρού χρόνου και τη λήψη δικαστικών και διοικητικών μέτρων καταναγκασμού ικανοποιηθούν τελικώς οι σχετικές απαιτήσεις του Δημοσίου».
Σοβαρότατοι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι από το ναυάγιο
Στο κείμενο της απόφασης σημειώνεται επιπλέον, ότι “με τις 293,294,364,372,373,421,433,481/2015 αποφάσεις του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Πειραιά έγινε δεκτό ότι «Το επίδικο ναυάγιο εξακολουθεί ως και σήμερα να αποτελεί ενεργό εστία ρύπανσης, καθόσον συνεχίζει καθημερινά να απελευθερώνει ρύπους στο περιβάλλον, αφενός από πετρελαιοειδή [..] αφετέρου δε από τον σκελετό, αλλά και τον εν γένει εξοπλισμό του Κ/Ζ SEADIAMOND, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την προϊούσα διάβρωση του πλοίου. Πάντα έτσι τ’ ανωτέρω στοιχειοθετούν σοβαρή θαλάσσια ρύπανση». Το ανωτέρω αιτιολογικό επιβεβαιώθηκε πλήρως με την 515/2016 απόφαση του Αρείου Πάγου”.
Παράλληλα, στο σκεπτικό περιλαμβάνονται οι μελέτες και πραγματογνωμοσύνες που έχουν κατά καιρούς εκπονηθεί για το ζήτημα της ρύπανσης από το ναυάγιο.
Ενδεικτικά αναφέρεται η έκθεση του Πολυτεχνείου Κρήτης, όπου αναφέρεται, πως “το ναυάγιο του «Sea Diamond» αποτελεί μία σημαντική περιβαλλοντική απειλή για το θαλάσσιο περιβάλλον της Καλντέρας της Σαντορίνης. Η απειλή αυτή, υπό συνθήκες, δύναται να οδηγήσει σε οικολογική καταστροφή. Τα αποτελέσματα των δειγματοληπτικών ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν στη θαλάσσια στήλη, στα ιζήματα της περιοχής, αλλά και στους βενθικούς βρώσιμους ιστούς που αλιεύθηκαν από τη γειτνιάζουσα περιοχή του ναυαγίου, σε συνδυασμό με όλες τις παρατηρήσεις από το πεδίο όλο αυτό το διάστημα της μελέτης, καταδεικνύουν την άμεση ανάγκη λήψης μέτρων με σκοπό τη συνεχή παρακολούθηση, τον ακριβή έλεγχο του επιπέδου ρύπανσης της περιοχής και τελικά την όσο το δυνατό πιο σύντομα απομάκρυνση του κουφαριού του πλοίου», όπως επίσης και η 2/8/2019 έκθεση πραγματογνωμοσύνης, που πραγματοποιήθηκε δυνάμει των 51/2017 και 373/2018 αποφάσεων του Τριμελούς Εφετείου Πειραιά.
Πιο συγκεκριμένα, στην πραγματογνωμοσύνη επισημαίνεται, ότι «το βυθισθέν Κ/Ζ SEA DIAMOND αποτελεί εστία εκπομπής ρυπογόνων και επιβλαβών ουσιών, τόσο για το ανθρώπινο, όσο και για το φυσικό περιβάλλον, σύμφωνα με τα μέχρι τούδε συλλεγέντα στοιχεία [...] Οι κύριοι ρυπαντές είναι τα τοξικά και επικίνδυνα βαρέα μέταλλα [...] Οι τελευταίες δειγματοληψίες κατέγραψαν σοβαρές υπερβάσεις πετρελαιοειδών διαφόρων κλασμάτων καθώς και αρωματικών υδρογονανθράκων [...] Ειδικά στα σημεία εγγύς του ναυαγίου τα επίπεδα βαθμού ρύπανσης ήταν πολύ υψηλά. [...] Ως βέλτιστη λύση (από περιβαλλοντικής απόψεως) προκρίνεται η ολική ανέλκυση του σκάφους. Η τελευταία κατόπτευση του ναυαγίου (Ιούλιος 2019) μέσω της χρήσης του ROV της εταιρείας Planet Blue κατέδειξε ότι το ναυάγιο του Sea Diamond ευρίσκεται σε εξαιρετική κατάσταση, γεγονός το οποίο ενισχύει την ως άνω αναφερόμενη επιλογή. [...] Η επιβάρυνση που έχει επιφέρει το ναυάγιο στην περιοχή είναι σαφής και ο μοναδικός τρόπος αποτροπής της είναι η οριστική απομάκρυνσή του. Κάθε άλλη καθυστέρηση ή ενέργεια θα έχει ως αποτέλεσμα την οικολογική και όχι μόνο καταστροφή της Καλντέρας».
Ως εκ τούτου, η Δημόσια Αρχή Λιμένων προκήρυξε την 9/12/2019 ημέρα Δευτέρα και ώρα 15.00 ανοικτό δημόσιο μειοδοτικό διαγωνισμό, με σφραγισμένες προσφορές για την ανέλκυση, απομάκρυνση εκτός Όρμου Αθηνιού Θήρας και νόμιμη τελική διάθεση ναυαγίου Κ.Ζ SEA DIAMOND, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 50.000.000 ευρώ, μη περιλαμβανομένου ΦΠΑ 24% και συνολικά 62.000.000 ευρώ περιλαμβανομένου ΦΠΑ 24% . Ημερομηνία αποσφράγισης προσφορών ορίστηκε η 10/12/2019, ημέρα Tρίτη, ενώ αποφασίστηκε και ο καταλογισμός του συνόλου της δαπάνης στα υπόχρεα κατά το α. 2 ν. 2881/2001 πρόσωπα, τα οποία υποχρεούνται και να την προκαταβάλουν.
