Κυκλάδες, μια χαρούμενη συμφωνία σε λευκό και γαλάζιο μέσα στο Αιγαίο, το ελληνικό αρχιπέλαγος. Παντού αλμύρα και φως και θάλασσα! Κανένας λαός δεν έζησε τόσο πολύ με τη θάλασσα όσο οι Έλληνες και ιδιαίτερα οι Κυκλαδίτες. Την 3η χιλιετία π.Χ. Οι Κυκλαδίτες είναι μια ισχυρή ναυτική δύναμη. Στον Κυκλαδικό χώρο αναπτύσσεται ένας από τους πέντε μεγαλύτερους πολιτισμούς του κόσμου, που για χίλια διακόσια περίπου χρόνια, δημιουργεί και πλάθει μια δική του πολιτιστική φυσιογνωμία. Οι ειδικοί σε όλο τον κόσμο ονόμασαν αυτή της εποχή “Πολιτισμό Σύρου – Κέρου” (2.800 – 2.000 π.Χ.). Είναι τα δύο νησιά που πρόσφεραν τα σπουδαιότερα ευρήματα σε τέχνη. Στο τέλος του 19ου αιώνα, ο μεγάλος αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας κάνει ανασκαφές στη Σύρο και φέρνει στο φως το καλύτερο και πιο χαρακτηριστικό δείγμα οργανωμένου, πλούσιου και πολυάνθρωπου οικισμού κοντά στη θάλασσα, με τεχνητή και φυσική οχύρωση, στην κορυφή του λόφου καστρί, στο Β.Α. μέρος του νησιού στην περιοχή Χαλανδριανή. Ο Χρήστος Τσούντας ανέσκαψε πλήθος τάφων (περίπου 600) και έφερε στο φως πλούσια περίτεχνα κτερίσματα! Πολλά από τα ευρήματα των ανασκαφών του, φιλοξενούνται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, και στο αργότερα ιδρυθέν, Αρχαιολογικό Μουσείο Σύρου. Η Σύρος, όπως και τα περισσότερα Κυκλαδονήσια, αναδύεται από τη θάλασσα με τη μορφή γυμνών και απότομων βράχων. Αυτό το βραχονήσι “φιλοξενεί” δύο σπουδαίες πόλεις: την Άνω Σύρο, μια πανέμορφη μεσαιωνική πολιτεία που ιδρύθηκε από Ενετούς τον 13ο αιώνα και την Ερμούπολη, τη θαλασσινή πολιτεία, που ήταν και είναι μια πολυσήμαντη παρουσία στο Αιγαίο (19ος αιώνας)! “Αυτό που έγινε εδώ πριν έναν αιώνα, δεν έγινε πουθενά αλλού. Στη Σύρο ξαναγεννήθηκε η Ελλάδα...” είπε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Αυτή η φράση τα συνοψίζει όλα. Εδώ σ' αυτό το βραχονήσι άνθησε ένας πολιτισμός όμοιος μ' αυτούς των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων...
Αρχαιολογικό Μουσείο
Τον Απρίλιο του 1833, όταν στο Υπουργείο Παιδείας δημιουργήθηκε η πρώτη Αρχαιολογική Υπηρεσία, η Ερμούπολη ορίσθηκε έδρα της περιοχής του Αιγαίου. Το 1834 ιδρύθηκε ένα μικρό μουσείο στην Ερμούπολη με... “υποέφορο” τον Ιωάννη Κοκκώνη. Η πρώτη συλλογή ευρημάτων από τη Σύρο και τη Ρήνεια, φιλοξενήθηκε αρχικά στο κτίριο του Γυμνασίου. Το 1888-89 στεγάστηκε σε χώρο του Δημοτικού Μεγάρου της Ερμούπολης, που και αυτό είναι σημαντικό μνημείο, έργο του γνωστού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ. Η Κυκλαδική Συλλογή θεωρείται μια από τις σπουδαιότερες των κυκλαδίτικων αρχαιοτήτων. Στην πρώτη αίθουσα είναι τα ευρήματα από τη Σύρο, γλυπτά, επιγραφές και πολλές επιτύμβιες στήλες, τα περισσότερα ελληνιστικής εποχής. Ακολουθούν τα έργα μαρμαροτεχνίας και κεραμικής (3ης χιλιετίας π.Χ.). Είναι τα ταφικά κτερίσματα από ανασκαφές στη Χαλανδριανή (Χρ. Τσούντα), όπου αποκαλύφθηκαν στους τάφους της περιοχής. Πολλά από τα κτερίσματα των τάφων, είχαν μεταφερθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Σε επόμενη αίθουσα στο Μουσείο έχουν εκτεθεί ευρήματα από πολύ παλιές ανασκαφές Γάλλων αρχαιολόγων. (επιτύμβια, επιγραφές, εικονιστικές κεφαλές Ρωμαίων αυτοκρατόρων και γλυπτά), από άλλα νησιά των Κυκλάδων. Εντυπωσιάζουν τα κυκλαδικά ειδώλια. Οι κρατήρες, οι πήλινες φιάλες, τα εργαλεία από οψιανό και ιδιαίτερα το τηγανόσχημο! Είναι το πήλινο σκεύος με εγχάρακτες σπείρες 9που συμβολίζουν τη θάλασσα), ακτινωτά κοσμήματα που απεικονίζουν τον ήλιο και κωπήλατα πλοία. Τμήματα του Αρχαιολογικού Μουσείου έχει “υποδεχθεί”, τα τελευταία χρόνια, αρχειακό υλικό, έγγραφα και φωτογραφίες από το σπουδαίο έργο του Χρήστου Τσούντα.
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
(αντιγράφων)
Στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ερμούπολης φιλοξενείται, εδώ και 23 χρόνια, Μουσείο (αντιγράφων) Κυκλαδικής Τέχνης. Δημιουργήθηκε με τη χορηγία του αείμνηστου Γιάννη Βάτη (τότε ζούσε), και της συζύγου του Ελένης. Το Μουσείο αντιγράφει το περίφημο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης που ίδρυσε στην Αθήνα η αείμνηστη Αικατερίνη (Ντόλυ) Γουλανδρή. Αυτό το μικρό μας Μουσείο άνοιξε την αγκαλιά του και γέμισε παιδιά, όχι μόνο από τη Σύρο, αλλά από όλη την Ελλάδα. Και έμαθαν και χάρηκαν! Τα Συριανά παιδιά παρακολουθούν κάθε Σάββατο προγράμματα αφιερωμένα στην προϊστορία και στον Κυκλαδικό Πολιτισμό της 3ης Χιλιετίας π.Χ. Αλλά και στη νεότερη ιστορία της Σύρου. Ένα ζωντανό πολύβουο μελίσσι έγινε ο μουσειακός χώρος με μικρά και μεγάλα παιδιά που παίζουν και γελούν με το κουκλοθέατρο, τη μυθολογία και ζωγραφίζουν με κοκκινόχωμα και κάρβουνο, όπως ο πρωτόγονος άνθρωπος! Ταξιδεύουν στα κυκλαδονήσια με το χάρτινο καράβι και μαθαίνουν... ιστορία! Παράλληλα, μαθαίνουν ευγένεια και αποκτούν ανθρώπινες και ηθικές αξίες. Πολλά από αυτά τα παιδιά έγιναν λιλιπούτειοι “ξεναγοί” και “πρεσβευτές” του νησιού “Δίδαξαν” προσωπικότητες της τέχνης και της πολιτικής . Τα σχόλια όλων ήταν άριστα! Ο Δήμος Ερμούπολης έχει τιμήσει τα παιδιά και κάθε χρόνο ευχαριστεί τους μικρούς “ξεναγούς” που υποδέχονται τους επισκέπτες του νησιού στο θέατρο Απόλλων, στο Δημαρχείο και στο Μουσείο, ενώ δημοσιογράφοι αθηναϊκών εφημερίδων έχουν γράψει τιμητικά άρθρα για τους μικρούς “Ανδρόνικους”, όπως τους αποκάλεσε μια δημοσιογράφος!
(Συνεχίζεται)...
