“Νεολιθική Επανάσταση”
“Άξιον Εστί” το απέραντο γαλάζιο!
“Άξιον Εστί” ο ασύλληπτο μπλε της ελληνικής θάλασσας, έγραψε ο Ελύτης.
Οι Κυκλάδες είναι ένα σύμπλεγμα νησιών με ιδιαίτερη προσωπικότητα, παιδιά του Εγκέλαδου, αυτού του τιτάνα που σκαλίζει το εσωτερικό της γης και φέρνει... το σεισμό!
Λαμπερά πετράδια στο φως του Απόλλωνα, απόθεσε ο εγκέλαδος πάνω στο μπλε της θάλασσας όπως κάνει χωρίς καλλιτεχνικές αξιώσεις... κι όμως... του βγήκε έξοχη εργασία.
Τώρα δείχνει να κοιμάται, ήσυχος αφού έκανε μια άσκηση παιχνιδιού και διακόσμησης.
Ας μην ξυπνήσει ποτέ πια. Τοπία σαν την στολισμένη γειτονιά των Κυκλάδων είναι ο Παρθενώνας της ελληνικής φύσης.
Η ιστορία τους χάνεται στα βάθη της προϊστορίας. Ο πολιτισμός τους θαμπώνει. Αλμύρα και φως! Αυτή είναι η Κυκλαδική ατμόσφαιρα. Οι άνθρωποι σε τούτα τα νησιά έζησαν με την θάλασσα και χάρις την θάλασσα. Οι κυκλαδίτες ναυτικοί και οι ψαράδες αναπνέουν και υπάρχουν για τη θάλασσα!
Σύρος – Ερμούπολη
Ήταν... το 1822 όταν έγινε η μεγάλη σφαγή της Χίου από τους Τούρκους. Ακολούθησαν τα Ψαρά, η Κάσσος, η Κρήτη, η Ιωνία. Το Αιγαίο δονήθηκε από κραυγές ξεριζωμένων ανθρώπων. Όλη η Ελλάδα ήταν γεμάτη ερείπια και φωτιά. Και τότε... ανακαλύφθηκε το καλύτερο καταφύγιο... Η Σύρος!
Εδώ, στις αρχές του 19ου αιώνα, ίδρυσαν, δημιούργησαν και πρόσφεραν στους Συριανούς, μια πόλη – μνημείο, για την οποία καμαρώνουν όλοι σήμερα την Ερμούπολη! Το νησί μας δεν το είχε αγγίξει ο πόλεμος. Ήταν ελεύθερο και προστατευμένο από μια ευρωπαϊκή δύναμη την Γαλλία. Οι πρόσφυγες που αποβιβάστηκαν ήταν Χιώτες, πάμφτωχοι και ρακένδυτοι, αλλά πλούσιοι σε πείρα και γνώσεις!
Τη γενικότερη πρόοδο του νησιού τη χρωστάει η Ερμούπολη στη δράση... τότε της “Ελληνικής Ατμοπλοΐας”. Ήταν η πρώτη ατμοπλοϊκή εταιρεία που ιδρύθηκε το 1856 στην Ελλάδα, με έδρα την Ερμούπολη.
Το 1861 εγκαινιάστηκε στην Ερμούπολη το πρώτο ατμοκίνητο σιδηρουργείο “μοναδική εν τη ανατολή καθίδυμα” που αργότερα ονομάστηκε: “Νεώριον και μηχανουργεία Σύρου” που ανελάμβανε όχι μόνο την επισκευή, αλλά και την κατασκευή καινούργιων πλοίων. Ήταν παράλληλα και σχολή για τους νέους Έλληνες που ήθελαν να ασχοληθούν με την ναυπηγική και την μηχανολογία γενικότερα. Με την επιτυχημένη δράση της “Ελληνικής ατμοπλοΐας” συμβαδίζει και η ανάπτυξη των ναυπηγείων.
Οι παλαιότεροι και πιο γνωστοί που βοήθησαν τα ναυπηγεία, ήταν ο Σταμάτης Μάσχας, ο Νικόλαος Παγίδας.. και ο Σωκράτης Κρυστάλλης.
Η “Νεολιθική Επανάσταση”
Ο νεολιθικός άνθρωπος άρχισε να ελέγχει, να διαμορφώνει και να εκμεταλλεύεται το περιβάλλον του. Κατάλαβε τι μπορούσε να του προσφέρει αυτό που τόσες χιλιάδες χρόνια είχε τόσο κοντά του. Το χώμα και το νερό.
Το τυχαίο αποτύπωμα της πατημασιάς του στη λάσπη έδωσε την έμπνευση πως σ' αυτό το υλικό μπορούσε να δοθούν με τα χέρια σχήματα και μορφές. Αυτός ο άνθρωπος ήταν ο εμπνευστής και επινοητής της χρήσης του πηλού, που μ' αυτόν κατασκεύασε ποικίλα είδη αγγείων και σκευών. Η τεχνική, ως φαίνεται, δεν άλλαξε μέχρι σήμερα.
Οι Κυκλαδίτες είναι κατεξοχήν ναυτικοί. Στα περισσότερα Κυκλαδονήσια έχουν αναπτυχθεί αξιόλογοι οικισμοί και ακροπόλεις.
Την 3η χιλιετία π.Χ. αναπτύσσεται στον κυκλαδικό χώρο ένας από τους 5 μεγάλους πολιτισμούς του κόσμου, ο περίφημος Κυκλαδικός πολιτισμός που διεθνώς έχει ονομαστεί από τους ειδικούς: “Ο πολιτισμός Κέρου – Σύρου”.
Η Σύρος, όπως και τα περισσότερα Κυκλαδονήσια, αναδύεται από τη θάλασσα σε μορφή γυμνών και απότομων βράχων. Και το όνομα της Σουρ ή Οσούρα, η Σύρα σημαίνει βραχώδης.
Στον Όμηρο, στο έπος Οδύσσεια πρωτογίνεται γνωστή η Σύρος. Οι στίχοι που ακολουθούν δείχνουν ότι εδώ σ' αυτό το βασίλειο υπήρχε πλούτος, ευτυχία και καλή υγεία στους κατοίκους.
Φαίνεται ότι οι πληροφορίες του Ομήρου για το νησί ήταν σωστές, αφού τις επιβεβαιώνει απόλυτα η αρχαιολογική σκαπάνη του Χρήστου Τσούντα. Τα ευρήματα υποδηλώνουν την ευμάρεια των κατοίκων.
Όταν ο Οδυσσέας λοιπόν μετά τον Τρωικό πόλεμο γυρίζει στην Ιθάκη, θέλοντας να δει την κατάσταση που επικρατεί στο βασίλειό του χωρίς να τον δουν, μεταμορφώνεται σε ζητιάνο και επισκέπτεται τον πιστό του χοιροβοσκό Εύμαιο.
Για να είναι πιο πειστικός τον ρωτά σαν ξένος από που είναι. Κι ο Εύμαιος απαντά:
“Συρίη λένε το νησί – αν τόχεις ακουστά σου -
στην Ορτυχία πιο ψηλά στο γύρισμα του ήλιου,
όχι πυκνοκατοίκητο μα καρποφόρο μέρος,
βοσκότοπο, πολύσταρο μ' αμέπια και κοπάδια.
Πείνα ποτέ δεν έπεσε στη χώρα μήτε αρρώστια
κακή, που τους ταλαίπωρους θερίζει ανθρώπους.
Μα σαν γεράσουν των θνητών οι φάρες, τότε ο
Φοίβος θάρθει ο αργιροδόξαρος κι η Αρτέμη
μαζί του και με πυκνές σαΐτες τους τους γλυκοθανατώνουν.
Δύο πολιτείες είναι εκεί κι όλα σε δύο μοιράζουν,
κι είχαμε τον πατέρα μου κι οι δυό για βασιλιά των.
Τον κτήσιο του Ορμένου γιο, με τους θεούς παρόμοια”
Δύο στοιχεία επιβεβαιώνουν τα λόγια του Ομήρου, για το ότι αυτή η Συρίη είναι η Σύρος!
Το πρώτο είναι η γεωγραφική της θέση, Δυτικά της Ορτυχίας, δηλαδή της Δήλου. Δεν υπάρχει άλλο νησί παρά μόνο η Σύρος.
