Πως διατήρησε η Ερμούπολη την αξιοζήλευτη νεοκλασική ομοιομορφία της, γλιτώνοντας την αντιπαροχή που ξεπάτωσε τις περισσότερες ελληνικές πόλεις; “Η μεταπολεμική ανέχεια φέρνει μεν την εγκατάλειψη και την ερείπωση πολλών κτιρίων, αποτρέπει όμως την αντιπαροχή”, εξηγεί ο Χατζηγρηγορίου. Πολλοί φεύγουν στην Αθήνα και δεν υπάρχει ενδιαφέρον για οικοδόμηση πολυκατοικιών. Όταν επιχειρείται, επί Χούντας ο καθηγητής Πολεοδομίας Ιωσήφ Στεφάνου δίνει μάχη να την αποτρέψει”. Το 2006 η Ερμούπολη ανακηρύσσεται προστατευόμενος ιστορικός τόπος. Σταθμό στον αγώνα διάσωσης αποτελεί η καταγραφή 1290 νεοκλασικών από τον Χατζηγρηγορίου, πολιτικό μηχανικό, διδάκτορα Αρχιτεκτονικής με ειδίκευση στην αποκατάσταση κτιρίων Χρησιμοποιεί πρωτοποριακή μεθοδολογία: Ιδρύει τη μη κερδοσκοπική εταιρεία ψηφιακού πολιτισμού HERMES, που αποσπά το βραβείο της “Europa – Nostra”το 1015. και διαθέτει τις νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία της καταγραφής. Ο Χατζηγρηγορίου τονίζει πως η προστασία των κτιρίων αποτελεί συλλογική υπόθεση και απαιτεί την ανάπτυξη μιας συλλογικής μνήμης, ένα δέσιμο των ντόπιων με τον τόπο και την ιστορία του. Ανεκτίμητη υπήρξε σχετικά, η συμβολή του προγράμματος “Μικροί Ξεναγοί” που ξεκίνησα εγώ η ίδια, η Μαίρη Ρώτα με τον Δήμο Ερμούπολης πριν από τριάντα χρόνια. Με σύνθημα “γνωρίζω σημαίνει εκτιμώ”, εθελοντές παιδαγωγοί δίδαξαν σε αγόρια και κορίτσια αρχαιολογία και ιστορία και τα εκπαίδευσαν να ξεναγούν επισκέπτες στα μνημεία της Σύρου. “Από το πρόγραμμα έχουν περάσει πάνω από 5000 παιδιά” ανέφερα. “Κάποια παιδιά μεγαλώνοντας, έγιναν επαγγελματίες ξεναγοί και εκπαίδευσαν τις επόμενες γενιές Μικρών Ξεναγών”. Αργότερα τη δράση των “Μικρών Ξεναγών” έχει αναλάβει το Ιστορικό Μουσείο Ερμούπολης. “Θα δώσουμε έμφαση και στο ψηφιακό κομμάτι: αυτή είναι η γλώσσα των παιδιών σήμερα”, τόνισε ο Χατζηγρηγορίου, τότε .
Ο πολιτισμός: Μια πόλη για όλο το χρόνο
Η Σύρος δεν έχει ειδυλλιακές παραλίες άλλων νησιών, ούτε μεγάλα νυχτερινά κλαμπ. Γλίτωσε, έτσι, τον μαζικό τουρισμό. Τα διάσημα φεστιβάλ της ξεκινούν τον Μάιο, με το Φεστιβάλ Καταγραφής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, και ολοκληρώνονται τον Νοέμβριο με το ... ”Syros international”με βιολονίστες στο θέατρο Απόλλων. Τον Ιούλιο, το Απόλλων φιλοξενεί το Διεθνές Φεστιβάλ Αιγαίου, με παραστάσεις όπερας και κλασικής μουσικής. Τον Αύγουστο, η Καθολική Επισκοπή διοργανώνει το Διεθνές Φεστιβάλ Εκκλησιαστικού Οργάνου στον καθεδρικό ναό Αγίου Γεωργίου Άνω Σύρου. Τον Σεπτέμβριο, το νησί υποδέχεται το “Syros Jazz Festival, με Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες, ενώ ο Δήμος και το επιμελητήριο Κυκλάδων συνδιοργανώνουν και το Φεστιβάλ Ρεμπέτικου. Τους περισσότερους επισκέπτες φέρνει το “Anima Syros” αφιερωμένο στην τέχνη του animation, επίσης τον Σεπτέμβριο, “Ξεκίνησε το 2008 ως διήμερο φεστιβάλ και μετά διαρκεί μια εβδομάδα”, εξηγεί ο πρόεδρος του, Βασίλης Καραμητσάνης. Τα φεστιβάλ δημιούργησαν ένα σταθερό κοινό, που επιστρέφει κάθε χρόνο, ενώ επηρέασαν σημαντικά τους ίδιους Συριανούς”, λέει η Βαλεντίνη Ποταμιάνου, πρόεδρος του Ινστιτούτο Κυβέλη. “Δεν δυσκολευτήκαμε να ενσωματώσουμε την τοπική κοινωνία: Οι άνθρωποι εδώ, ανοιχτοί, γεμάτοι περιέργεια, αγκαλιάζουν ότι καινούργιο έρχεται”, προσθέτει ο Καραμητσάνης. Η διακοσμήτρια Πηνελόπη Ασλάνογλου συμφωνεί : “Το Anima Syros έχει μπολιάσει την τοπική κοινωνία. Η κόρη μου έχει όνειρο να γίνει animator. Μόλις πέρασε στο Τμήμα Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης”. “Η Ερμούπολη έχει μια καλή πολιτιστική μαγιά και τον χειμώνα – μια Φιλαρμονική με πενήντα μουσικούς, ένα πλήθος ερασιτεχνικών θιάσων”, λέει η Ποταμιάνου. Και κάποια εξαιρετικά μουσεία. Η ίδια περιγράφει το Ινστιτούτο Κυβέλη σαν “ένα μικρό Κιβώτιο θεατρικής μνήμης”. Σε ένα αστικό σπίτι του 1870 εκθέτει προσωπικά αντικείμενα της προγιαγιάς και του προπάππου της. Το 1904, οι νεαροί τότε είχαν παίξει στο θέατρο Απόλλων. Τα μικρά αυτά αντικείμενα παραπέμπουν στις αρχές του 20ου αιώνα και ενώνονται με τη ζωή της εκλεπτυσμένης αστικής τάξης της τότε Ερμούπολης”. Την καθημερινότητα της τάξης αυτής καταγράφει το Ιστορικό Μουσείο Ερμούπολης, που ίδρυσε, στο Αρχοντικό Ρεθύμνη, το Λύκειο των Ελληνίδων Σύρου. Στο παλιό εργοστάσιο της Κλωστοϋφαντουργίας Ζησιμάτου, που διατηρείται ακέραιο με ολόκληρο τον εξοπλισμό του, το Μουσείο Κλωστοϋφαντουργίας αφηγείται , μέσω βιωματικών ξεναγήσεων, την ιστορία της Ερμουπολίτικης κλωστοϋφαντουργίας και την καθημερινότητα των εργατών. Τα τελευταία χρόνια πολλοί νέοι , Έλληνες και ξένοι, βρήκαν στην ομορφιά και την πολιτιστική κίνηση της Ερμούπολης το ιδανικό περιβάλλον για ένα νέο ξεκίνημα. Φαίνεται πως η Ερμούπολη πέτυχε να έχει ζωή και κίνηση όλο το χρόνο.
