Η πρώτη ολοκληρωμένη «Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά», της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εντάσσει το Μεταφορικό Ισοδύναμο στο πλαίσιο των πολιτικών για τη νησιωτική συνδεσιμότητα, αναδεικνύοντάς το ως χαρακτηριστικό παράδειγμα παρέμβασης απέναντι στο αυξημένο κόστος μεταφορών, που αντιμετωπίζουν κάτοικοι και επιχειρήσεις στα ευρωπαϊκά νησιά. Η αναφορά αυτή αποκτά πολιτική και θεσμική βαρύτητα, καθώς η ίδια η Στρατηγική αναγνωρίζει το «κόστος της νησιωτικότητας», ως βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
Το Μεταφορικό Ισοδύναμο ως ευρωπαϊκό παράδειγμα πολιτικής
Στο κεφάλαιο για τη συνδεσιμότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει το Ελληνικό Μεταφορικό Ισοδύναμο ως κυβερνητικό εργαλείο, που αντισταθμίζει μέρος του κόστους μεταφοράς για κατοίκους και επιχειρήσεις των ελληνικών νησιών.
Η αναφορά αυτή δεν έχει μόνο τεχνικό χαρακτήρα. Τοποθετεί μια εθνική πολιτική στο επίκεντρο μιας ευρωπαϊκής συζήτησης, που αφορά το πώς η ΕΕ μπορεί να απαντήσει στις ανισότητες που δημιουργεί η γεωγραφία. Το υψηλό κόστος μετακίνησης, τροφοδοσίας και μεταφοράς προϊόντων παραμένει διαχρονικό πρόβλημα για τα νησιά, επηρεάζοντας την ανταγωνιστικότητα και την καθημερινότητα των κατοίκων.
Από τη θεσμοθέτηση στην κοινωνική πολιτική συνοχής
Το Μεταφορικό Ισοδύναμο θεσμοθετήθηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, σε μια περίοδο δημοσιονομικών περιορισμών, με στόχο να αντιμετωπιστεί το διαρθρωτικό μειονέκτημα της νησιωτικότητας.
Κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωσή του είχε ο αείμνηστος Νεκτάριος Σαντορινιός, ο οποίος το ανέδειξε ως εργαλείο κοινωνικής δικαιοσύνης και ενίσχυσης της νησιωτικής συνοχής. Η πολιτική αυτή σχεδιάστηκε με στόχο να μειώσει τις ανισότητες πρόσβασης και κόστους, που βιώνουν οι νησιώτες σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα.
Παρά τις δυσκολίες εφαρμογής και τις μεταγενέστερες προσαρμογές, το πρόγραμμα παραμένει σε ισχύ, διατηρώντας τον πυρήνα του ως μηχανισμό αντιστάθμισης του μεταφορικού κόστους.
Το «κόστος της νησιωτικότητας» στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ατζέντας
Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά αναγνωρίζει πλέον ρητά ότι η νησιωτικότητα δεν αποτελεί απλώς γεωγραφικό χαρακτηριστικό, αλλά οικονομικό και κοινωνικό μειονέκτημα, που απαιτεί στοχευμένες πολιτικές.
Η ενσωμάτωση του Μεταφορικού Ισοδύναμου στο ευρωπαϊκό πλαίσιο συνδέεται με μια ευρύτερη συζήτηση για τη νησιωτική πολιτική της ΕΕ: τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε αγαθά, υπηρεσίες και ευκαιρίες ανάπτυξης, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική για τα νησιά αποκτά χαρακτήρα συνοχής, με έμφαση στη μείωση ανισοτήτων και στη στήριξη των τοπικών οικονομιών.
Πολιτική διάσταση και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις
Η εκπόνηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Νησιά αποτέλεσε σταθερό αίτημα της αντιπροσωπείας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στοχευμένες παρεμβάσεις, που επιδίωξαν την ένταξη του Μεταφορικού Ισοδύναμου στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Η ευρωβουλευτής Έλενα Κουντουρά, μέλος της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (REGI), έχει αναπτύξει συστηματική δράση προς αυτή την κατεύθυνση. Με ερωτήσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιστολή προς τον Επίτροπο και τροπολογία που υπερψηφίστηκε στο πλαίσιο ψηφίσματος για τον βιώσιμο τουρισμό, είχε ζητήσει την ενίσχυση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για νησιωτικές πολιτικές και την ενσωμάτωση εργαλείων, όπως το Μεταφορικό Ισοδύναμο στη νέα στρατηγική.
Η παρέμβαση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να μετατραπεί η νησιωτικότητα, από περιφερειακό ζήτημα, σε κεντρική ευρωπαϊκή πολιτική προτεραιότητα.
Προοπτικές για τα νησιά της Ευρώπης
Η αναγνώριση του Μεταφορικού Ισοδύναμου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή λειτουργεί ως πολιτική επιβεβαίωση ότι στοχευμένες δημόσιες παρεμβάσεις μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο για ευρύτερη εφαρμογή στην ΕΕ.
Η συζήτηση πλέον μετατοπίζεται από την αποσπασματική ενίσχυση των νησιών σε μια πιο συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική, με εργαλεία χρηματοδότησης και μόνιμους μηχανισμούς στήριξης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι κάτοικοι των νησιών δεν επιβαρύνονται δυσανάλογα, λόγω γεωγραφίας, ενώ οι τοπικές οικονομίες αποκτούν πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.
Η ευρωπαϊκή θεσμική αναγνώριση ανοίγει έναν νέο κύκλο πολιτικής συζήτησης για το μέλλον της νησιωτικής Ευρώπης και τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ θα διαχειριστεί τις γεωγραφικές της ανισότητες.
Tovima.gr
