Το 2026 αποτελεί ορόσημο για τη Σύρο και ολόκληρο το Αιγαίο, καθώς αποτελεί το έτος συμπλήρωσης των 200 χρόνων από την ονοματοδοσία και την ίδρυση της Ερμούπολης, της πόλης που έμελλε να εξελιχθεί σε ένα ισχυρό εμπορικό, ναυτιλιακό και πολιτιστικό κέντρο της νεότερης Ελλάδας.
Η Ερμούπολη γεννήθηκε μέσα από τις δυσκολίες και τις ανακατατάξεις της Ελληνικής Επανάστασης. Πρόσφυγες από τη Χίο, τα Ψαρά, την Κάσο, τις Κυδωνίες της Μικράς Ασίας, καθώς και άλλες περιοχές του ελληνισμού, κατέφυγαν στη Σύρο αναζητώντας ασφάλεια και νέες προοπτικές. Με εργατικότητα, όραμα και εμπορικό δαιμόνιο, δημιούργησαν μέσα σε λίγα χρόνια μια πόλη πρότυπο, η οποία εξελίχθηκε σε οικονομικό και πνευματικό φάρο του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.
Ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα που σηματοδότησαν τη “γέννηση” αυτής της πόλης, στις 24 Ιουνίου του 1826, ήταν η ονοματοδοσία της, προς τιμήν του θεού Ερμή, που αναβίωσε 200 χρόνια μετά και συγκεκριμένα, προχθές, Τετάρτη 24 Ιουνίου, στον ίδιο χώρο που συνέβη τότε, δηλαδή στον προαύλειο χώρο του ιερού μητροπολιτικού ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρως. Οι πρώτοι οικιστές είχαν αναφωνήσει τρεις φορές το όνομα “Ερμούπολις”, σε συνέχεια της πρότασης του Χιώτη πρόσφυγα, Λουκά Ράλλη.
Στη Σύρο, προχθές, πραγματοποιήθηκε η επετειακή εκδήλωση για τα 200 χρόνια, από τον Δήμο Σύρου - Ερμούπολης, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και με τη συμμετοχή εκπροσώπων της κυβέρνησης, της Βουλής των Ελλήνων, της Ορθοδόξου και Καθολικής Εκκλησίας, της αυτοδιοίκησης, των φορέων και των Συλλόγων του νησιού, αλλά και φιλοξενούμενων δημάρχων από τη Χίο και την Κύπρο.
Μία καθηλωτική διαδρομή από το θέατρο Απόλλων έως και τον ναό Μεταμορφώσεως
Οι επετειακές εκδηλώσεις άρχισαν στις 9 το βράδυ από το θέατρο Απόλλων όπου έλαβε χώρα ένα οπτικοακουστικό αφιέρωμα στην ιστορία και στις προσωπικότητες που διαμόρφωσαν την Ερμούπολη, με την υποστήριξη του Athens Digital Arts Festival και του Animasyros.
Οι παρευρισκόμενοι πολίτες, μέσα από ένα μαγικό, πρωτότυπο, αλλά και καθηλωτικό “ταξίδι” εικόνας και ήχου, μεταφέρθηκαν στο 1826, αλλά και στα μετέπειτα χρόνια, όπου η Ερμούπολη γεννήθηκε μέσα από τη δημιουργικότητα, την ευφυΐα και την εργατικότητα σημαντικών, ευφυών, αλλά και αφανών ανθρώπων, οδηγώντας το νησί σε μία πολύ σημαντική πορεία, τόσο οικονομική, όσο και πολιτιστική.
Ανάμεσά τους ο Εμμανουήλ Ροΐδης, η Κυβέλη Ανδριανού, ο Νέφυτος Βάμβας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Δημήτριος Βικέλας, ο Αμβρόσιος Δαμαλάς, ο Μάνος Ελευθερίου, η Ευανθία Καΐρη, ο Εμμανουήλ Λαδόπουλος, η Ρίτα Μπούμη Παπά, ο Ιωάννης Πετροκόκκινος, ο Νικόλαος Πρασακάκης, ο Λουκάς Ράλλης, ο Νικόλαος Ρεθύμνης, ο Δημήτριος Ροδοκανάκης, ο Πιέτρος Σαμπό, ο Γεώργιος Σουρής, αλλά και ο Ερνέστο Τσίλερ.
Επίσης, εκτός από αρκετά ιστορικής σημασίας πρόσωπα, έγινε αναφορά και στη βιομηχανική άνθιση του νησιού, αλλά και στην πρώτη οργανωμένη απεργία στην ιστορία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, καθώς επίσης και στη σημαντική εκδοτική δραστηριότητα της Ερμούπολης τον 19ο, με περισσότερα από 1. 500 έντυπα.
Αμέσως μετά το τέλος του οπτικοακουστικού αφιερώματος, τον λόγο πήρε ο δήμαρχος Χίου, Ιωάννης Μαλαφής, ο οποίος απευθυνόμενος προς τον δήμαρχο Σύρου - Ερμούπολης, Αλέξη Αθανασίου, αναφέρθηκε στους στενούς ιστορικούς και κοινωνικούς δεσμούς που ενώνουν τα δύο νησιά, προσφέροντας του ως δώρο, τα “δάκρυα” της μαστίχας που ευδοκιμούν στο νησί του.
Ακολούθησε μία μαγευτική πομπή έως το ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στην κορυφή της οποίας μεταφερόταν το πορτραίτο του Λουκά Ράλλη, αλλά και το χάλκινο αγαλματίδιο του θεού Ερμή. Οι συμμετέχοντες έζησαν μέσω αναπαραστάσεων, την κατασκευή του δημαρχιακού μεγάρου της Ερμούπολης, τον θρήνο των προσφύγων από τη Χίο, τα Ψαρά, την Κάσο και την Σμύρνη, με το “ταξίδι” να ολοκληρώνεται στα φωταγωγημένα από κεριά, σκαλοπάτια του ναού.
“Ζήτω η ένδοξη Ερμούπολη - Ζήτω η ένδοξη Σύρα μας”
Ο εορτασμός συνεχίστηκε με την κεντρική επετειακή εκδήλωση που έλαβε χώρα στον προαύλιο χώρο του ιερού ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στο χώρο ακριβώς όπου η συνέλευση των πρώτων οικιστών, τον Ιούνιο του 1826, ονόμασε την νέα πόλη, “Ερμούπολη”.
Στην εκδήλωση παρέστησαν, εκ μέρους της κυβέρνησης, ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Γιάννης Λαμπρόπουλος, ο σεβασμιώτατος μητροπολίτης Σύρου, Δωρόθεος Β΄, ο αποστολικός τοποτηρητής - Καθολικός Επίσκοπος Σύρου, σεβ. π. Σεβαστιανός Ροσσολάτος, οι βουλευτές Κυκλάδων, Κατερίνα Μονογυιού και Φίλιππος Φόρτωμας, ο χωρικός αντιπεριφερειάρχης Κυκλάδων, Γιώργος Λεονταρίτης, ο δήμαρχος Χίου, Ιωάννης Μαλαφής και ο δήμαρχος Μόρφου Κύπρου, Βίκτωρας Χατζηαβραάμ, καθώς και εκπρόσωποι φορέων, Συλλόγων, Σωματείων, αλλά και Σωμάτων Ασφαλείας.
Παρόλη την αξία της συγκεκριμένης ιστορικής επετείου, η οποία “φωτίζει” τόσο το παρελθόν, όσο και την πορεία της Ερμούπολης μετέπειτα, η Δημοτική Αρχή δεν κατόρθωσε να προσδώσει την ανάλογη αίγλη και εξωστρέφεια, με την οποία θα έπρεπε να τιμηθούν τα 200 χρόνια.
Κατά γενική ομολογία, παρά τη συγκινητική ατμόσφαιρα της κεντρικής εκδήλωσης, θα έπρεπε να έχει επιτευχθεί και η παρουσία υψηλόβαθμων κυβερνητικών εκπροσώπων σε αυτήν, αλλά και να τιμηθεί περισσότερο η ιδιωτική δραστηριότητα, η οποία με εκδοτικές πρωτοβουλίες της, ανέδειξε τη σπουδαία διαδρομή της πόλης.
Επιπλέον, ως “παραφωνία” μετέφεραν στην εφημερίδα αρκετοί δημότες, το γεγονός πως η συγκεκριμένη εκδήλωση, ήταν “κλειστή” και για ορισμένα πρόσωπα, παρά το γεγονός πως ένα τόσο σημαντικό επετειακό γεγονός θα έπρεπε να μπορεί να αποτελέσει κτήμα όλων των κατοίκων.
Ειδικότερα, τον κύκλο των ομιλιών, “άνοιξε” ο δήμαρχος, Αλέξης Αθανασίου, ο οποίος αναφέρθηκε στην ιστορική αυτή επέτειο, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι “200 χρόνια μετά, η Ερμούπολη εξακολουθεί να εμπνέει”.
“Με αισθήματα βαθιάς συγκίνησης και ιστορικής ευθύνης στεκόμαστε ενώπιον μιας κορυφαίας επετείου για τον τόπο μας, τη συμπλήρωση διακοσίων χρόνων από τη στιγμή που η νεογέννητη πολιτεία του λιμανιού της Σύρου απέκτησε το όνομα που έμελλε να γίνει σύμβολο δημιουργίας, προόδου και ελληνικής αναγέννησης: το όνομα “Ερμούπολις”. Είναι μεγάλη τιμή για εμένα να υπηρετώ ως δήμαρχος της Σύρου – Ερμούπολης σε μια ιστορική συγκυρία, κατά την οποία η πόλη μας κλείνει 200 χρόνια ζωής, αναστοχάζεται τη διαδρομή της, τιμά τους δημιουργούς της και ανανεώνει τη συλλογική της πίστη στις δυνάμεις της. Η Ερμούπολη δεν “γεννήθηκε” όπως οι περισσότερες πόλεις. Ήταν δημιούργημα ανθρώπων κυνηγημένων, ξεριζωμένων, πονεμένων, οι οποίοι έφτασαν στη Σύρο φέρνοντας μαζί τους όχι πλούτη, αλλά μνήμη, πίστη, εργατικότητα, ναυτοσύνη, εμπορικό δαιμόνιο και κυρίως την ακατάβλητη θέληση να ξαναχτίσουν τη ζωή τους”, σημείωσε μεταξύ άλλων.
Συνεχίζοντας ο κ. Αθανασίου, υπογράμμισε πως “στις 24 Ιουνίου του 1826, 200 χρόνια πριν, σε αυτήν εδώ τη βοτσαλοπλουμισμένη αυλή του μητροπολιτικού ναού της Μεταμορφώσεως, σε μια ιστορική λαϊκή συγκέντρωση, η οποία αναβίωσε την αρχαία Εκκλησία του Δήμου, ακούστηκε και καταγράφηκε για πρώτη φορά το όνομα “Ερμούπολις”. Δεν επρόκειτο απλώς για μια ονομασία. Ήταν η συνειδητή επιλογή ενός προορισμού. Και το πέτυχαν. Η Ερμούπολη κατέκτησε μέσα στον 19ο αιώνα πρωτιές που σφράγισαν τη νεότερη ελληνική ιστορία. Το σπουδαιότερο μήνυμα που μας παραδίδουν σήμερα οι ιδρυτές της Ερμούπολης, είναι ότι οι κοινωνίες προοδεύουν όταν στηρίζονται στην ενότητα, στη συνεργασία και στο κοινό όραμα. Διακόσια χρόνια μετά, η Ερμούπολη εξακολουθεί να εμπνέει. Παραμένει φάρος πολιτισμού, ιστορίας και δημιουργίας. Παραμένει τόπος που συνδέει την παράδοση με τη σύγχρονη ζωή. Παραμένει μια πόλη που δεν ξεχνά τις ρίζες της αλλά συνεχίζει να ατενίζει το μέλλον”, είπε ο δήμαρχος Σύρου-Ερμούπολης.
Στη συνέχεια, ακολούθησε ο χαιρετισμός του μητροπολίτη Σύρου, Δωροθέου Β΄, ο οποίος χρησιμοποιώντας φράσεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη με σαφείς αναφορές στον θεό Ερμή, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι “οι προγονικές παρακαταθήκες ενέπνευσαν και καθοδήγησαν την συνέλευση όλων των παροικούντων Ελλήνων πριν ακριβώς 200 χρόνια, την 24η Ιουνίου 1826, στο προαύλιο του νεόδμητου ιερού ναού του Σωτήρος, εδώ ακριβώς, όπου τώρα ευρισκόμεθα. Και ονόμασαν την πόλη αυτή, με το μοναδικό και πρωτόγνωρο στην Ελλάδα άνομα “Ερμούπολη”, το οποίο δεν απαντάται πουθενά αλλού, παρά μόνο στην ελληνιστική Αίγυπτο. Συνεορτάζοντες, λοιπόν, την επέτειο των 200 χρόνων οπό την ονοματοδοσία της “Ερμουπόλεως”, καλούμε όλους τους συμπολίτες μας να αναβαπτισθούμε στην κολυμβήθρα της συλλογικής μας μνήμης, ώστε όλοι μαζί να προσπαθήσουμε, να εργαστούμε και να συνεργαστούμε για την οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική και πνευματική ανάπτυξη της ιστορικής πρωτεύουσας της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου και των Κυκλάδων νήσων, της “Ερμούπολης” και της Σύρας μας της ευλογημένης. Το χρωστάμε σ’ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα έρθουνε, θα περάσουν. Ζήτω η Ερμούπολη”.
Από την πλευρά του, ο Καθολικός Επίσκοπος, σεβ. π. Σεβαστιανός Ροσσολάτος με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων, μίλησε για την κοινή αρμονική συνύπαρξη Ορθοδόξων και Καθολικών στο νησί, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.
“Ως Ερμουπολίτης γέννημα – θρέμμα, ενδιαφερόμουν πάντα για την ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας μου, της Ερμούπολης. Γνωρίζω λοιπόν, όχι μόνο ότι κατοικήθηκε πρώτα από τους Χιώτες και τους Ψαριανούς, οι οποίοι μετά την επανάστασή τους κατά των Τούρκων, δέχθηκαν σφαγές ως αντίποινα και αναζήτησαν καταφύγιο σε ένα άλλο νησί, ως ναυτικοί και έμποροι που ήταν”, είπε, κάνοντας μία ιστορική αναδρομή στη στάση και στη συμπεριφορά του καθολικού στοιχείου στα πρώτα χρόνια της παρουσίας των προσφύγων στο νησί, ευχόμενος στη συνέχεια, η Ερμούπολη να εορτάσει και την τρίτη εκατονταετηρίδα της.
Δέος για την πόλη - πρότυπο ανάπτυξης
Χρησιμοποιώντας τη λέξη “δέος”, μίλησε για τα 200 χρόνια της Ερμούπολης, ο χωρικός αντιπεριφερειάρχης Κυκλάδων, Γιώργος Λεονταρίτης, ο οποίος ήταν και ο μοναδικός που δεν αναφέρθηκε στο παρελθόν, αλλά κυρίως στο τι πρέπει να γίνει στο “σήμερα” και το “αύριο”, ώστε η Ερμούπολη να κρατήσει ψηλά αυτή την ιστορική, μοναδική κληρονομιά και αίγλη.
“Δέος, είναι αυτό που αισθάνομαι και πιστεύω ότι αισθάνεστε όλοι εσείς, καθώς βρισκόμαστε στο χώρο που μπήκαν τα θεμέλια όχι της Ερμούπολης, της Ελλάδας. Βαρύ το φορτίο κύριε δήμαρχε, ασήκωτο θα έλεγα για τις δικές μας γενιές. Ας αναλογιστούμε για λίγο, υπό ποιες συνθήκες εκείνοι οι άνθρωποι, δημιούργησαν αυτά που εμείς δεν μπορούμε να συντηρήσουμε. Το μήνυμα της επετείου θα πρέπει να είναι αυτό. Όχι μόνο η αναφορά στο παρελθόν, όχι μόνο οι περιγραφές, αλλά στο τι κάνουμε εμείς σήμερα για την Ερμούπολη, για τη Σύρα, για την Ελλάδα. Όλοι αυτοί που δημιούργησαν αυτό το αριστούργημα, αυτό θέλουν να ακούσουν από εκεί πάνω που μας βλέπουν. Όχι μόνο επαίνους για αυτό το οποίο έκαναν, εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Αυτό το φορτίο είναι βαρύ για τους ώμους μας, αλλά πρέπει να προσπαθήσουμε”, σημείωσε προτρεπτικά.
Για την επετειακή εκδήλωση, μα πολύ περισσότερο για αυτό που σηματοδοτεί, αναφέρθηκε και ο πρόεδρος του Συνδέσμου Συριανών, Δημήτρης Βαφίας, κάνοντας μία ιστορική αναδρομή, τόσο στην ημέρα της ονοματοδοσίας, όσο και στον Λουκά Ράλλη. “Το 2026 είναι χρονιά ορόσημο, καθώς εδώ στο προαύλειο του ναού της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, πριν 200 χρόνια, σε μία ιστορική συνάντηση των κατοίκων, έγιναν πολλές προτάσεις για την ονοματοδοσία της πόλης, αλλά αυτή που επικράτησε ήταν η πρόταση του Λουκά Ράλλη. “Ερμούπολις”, αντήχησαν όλες οι φωνές και έκτοτε καθιερώθηκε το όνομα αυτό. Ο “νονός” της πόλης μας, Λουκάς Ράλλης ήταν από τους πρώτους οικιστές με αριθμό 7 στο δημοτολόγιο. Αναγνωριζόταν ως ειδήμων στα οικονομικά, νομικά και πολιτειακά θέματα”, σημείωσε, μιλώντας στη συνέχεια για την καθοριστική συμβολή του Συνδέσμου Συριανών στη δημιουργία του επετειακού μεταλλίου της Ερμούπολης, το οποίο πρωτοπαρουσιάστηκε τον Μάρτιο στην Αθήνα.
Εκτός όμως από τους προαναφερόμενους, χαιρετισμό απηύθυναν τόσο ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη, Γιάννης Λαμπρόπουλος, όσο και ο βουλευτής Κυκλάδων, Φίλιππος Φόρτωμας, εκπροσωπώντας την κυβέρνηση και τη Βουλή των Ελλήνων, αντίστοιχα. Οι χαιρετισμοί τους, ωστόσο, είχαν περισσότερο πολιτική χροιά, αν και βρίσκονταν σε εκδήλωση ιστορικού και επετειακού χαρακτήρα.
Τον κύκλο των ομιλιών έκλεισαν ο πρόεδρος των Ελληνικών Ταχυδρομείων (ΕΛΤΑ), Δανιήλ Μπεναρδούτ που μίλησε για την παρουσίαση του επετειακού γραμματοσήμου της Ερμούπολης και ο υποδιευθυντής του Ιδρύματος Εκτύπωσης Τραπεζογραμματίων και Αξιών (ΙΕΤΑ) – Νομισματοκοπείου, Γεώργιος Σταματόπουλος που τοποθετήθηκε για την παρουσίαση του επετειακού μεταλλίου της Ερμούπολης από τον βραβευμένο γλύπτη και δημιουργό του. Η ξεχωριστή βραδιά ολοκληρώθηκε με τη συναυλία του Gr Echo Brass Ensemble, αποτελούμενη από μουσικούς της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, με την υποστήριξη του Syrreo Festival, υπό τον τίτλο “Μουσική (στη) Μεταμόρφωση”, στην οποία συμμετείχε και η Φιλαρμονική του Δήμου Σύρου-Ερμούπολης.
