Νέα μελέτη δείχνει ότι οι κυνηγοί της Εποχής των Παγετώνων επέλεγαν προσεκτικά ποια μαμούθ κυνηγούσαν για τροφή και ένδυση.
Τα γιγάντια αυτά ζώα αποτελούσαν αγαπημένο στόχο των προϊστορικών ανθρώπων στην Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική, καθώς ένα μόνο μαμούθ μπορούσε να προσφέρει μεγάλες ποσότητες κρέατος και λίπους. Το δέρμα του χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή ενδυμάτων ενώ τα οστά και οι χαυλιόδοντές του μετατρέπονταν σε εργαλεία, όπλα και έργα τέχνης. Τα μεγαλύτερα οστά μπορούσαν ακόμη και να χρησιμοποιηθούν ως οικοδομικό υλικό.
Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι οι κυνηγοί ήταν ιδιαίτερα επιλεκτικοί στα μαμούθ που στόχευαν. Χρησιμοποιώντας γενετικά δεδομένα από οστά που βρέθηκαν σε 11 τοποθεσίες στην Πολωνία, την Αυστρία, την Τσεχία, τη Γερμανία και τη Ρωσία οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κυνηγούσαν κυρίως θηλυκά μαμούθ.
Περίπου το 70% των μαμούθ των οποίων τα οστά μελετήθηκαν σε αυτές τις θέσεις συσσώρευσης ήταν θηλυκά ενώ μόλις το 30% ήταν αρσενικά. Αντίθετα σε φυσικές αποθέσεις οστών το 66% ανήκε σε αρσενικά και το 34% σε θηλυκά.
Η ανάλυση
Οι ερευνητές ανέλυσαν αρχαίο DNA από 521 μαμούθ που έζησαν τα τελευταία περίπου 50.000 χρόνια στην Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική. Το δείγμα περιλάμβανε 100 μαμούθ από δέκα θέσεις συσσώρευσης οστών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και μία στη Σιβηρία, καθώς και 421 μαμούθ από φυσικές αποθέσεις.
Πώς εξηγείται αυτή τη διαφορά μεταξύ των φύλων; «Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα, το οποίο εξακολουθούμε να διερευνούμε», δήλωσε η Χάνα Μουτς, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Κέντρο Παλαιογενετικής του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του Σουηδικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
«Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι αν τα μαλλιαρά μαμούθ ζούσαν σε αγέλες με επικεφαλής θηλυκά όπως συμβαίνει σήμερα με τους ελέφαντες τότε αυτές οι ομάδες πιθανότατα μετακινούνταν με πιο προβλέψιμο, εποχικό τρόπο. Σήμερα οι αγέλες των θηλυκών ελεφάντων έχουν σχετικά σταθερές περιοχές διαβίωσης και συγκεκριμένα πρότυπα μετακίνησης ενώ τα ενήλικα αρσενικά ζουν συχνότερα μοναχικά και περιπλανώνται σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Αυτή η προβλεψιμότητα ίσως έκανε τις αγέλες με επικεφαλής θηλυκά ευκολότερο στόχο για τους ανθρώπους της Εποχής των Παγετώνων».
Οι αιτίες
Οι αγέλες των μαμούθ ήταν πιθανότατα μητριαρχικές αποτελούμενες από ενήλικα θηλυκά και νεαρά ζώα και των δύο φύλων.
«Θα μπορούσε επίσης να υποθέσει κανείς ότι ήταν ευκολότερο να παγιδευτεί μια αγέλη με μικρά καθώς τα θηλυκά θα δίσταζαν να εγκαταλείψουν τα νεαρά τους», δήλωσε ο εξελικτικός γενετιστής του Κέντρου Παλαιογενετικής και συν-επικεφαλής της μελέτης Λοβ Νταλέν που επισήμανε ότι τα θηλυκά μαμούθ ήταν γενικά μικρότερα από τα αρσενικά και πιθανώς ευκολότερα να θανατωθούν. Ένα ενήλικο αρσενικό μπορούσε να ζυγίζει έως και περίπου 6 τόνους και να φτάνει τα 3,4 μέτρα ύψος στους ώμους, ενώ ένα ενήλικο θηλυκό ζύγιζε περίπου 4 τόνους και είχε ύψος γύρω στα 2,9 μέτρα.
Οι άνθρωποι που κατοικούσαν στις περιοχές όπου ζούσαν τα μαμούθ ήταν νομαδικοί κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες. Συγκέντρωναν βρώσιμα φυτά και κυνηγούσαν διάφορα θηλαστικά της Εποχής των Παγετώνων, όπως μαλλιαρούς ρινόκερους, καριμπού, βίσονες, ελάφια και άλλα είδη. Σε ορισμένα από τα οστά μαμούθ που βρέθηκαν στις θέσεις συσσώρευσης εντοπίστηκαν αιχμές βλημάτων καρφωμένες πάνω τους.
Το ίδιο το φυσικό τοπίο πιθανότατα χρησιμοποιούνταν ως όπλο εναντίον των μαμούθ, με τους κυνηγούς να τα οδηγούν σε παγίδες ή σε φυσικούς κινδύνους, όπως απόκρημνους γκρεμούς ή βαλτώδεις εκτάσεις.
«Πιστεύω ότι οι προϊστορικοί άνθρωποι κυνηγούσαν τα μαμούθ αξιοποιώντας το ανάγλυφο του εδάφους προς όφελός τους. Για παράδειγμα, μπορώ να φανταστώ ότι χρησιμοποιούσαν περιοχές με λάσπη ή έλη για να ακινητοποιήσουν τα ζώα πριν τα επιτεθούν με δόρατα, ακόντια ή βέλη» δήλωσε ο εξελικτικός γενετιστής του Κέντρου Παλαιογενετικής και συν-επικεφαλής της μελέτης Ντέιβιντ Μολίνο.
Τα ευρήματα
Η μεγαλύτερη θέση κυνηγιού μαμούθ που εξετάστηκε στη μελέτη ονομάζεται Kraków Spadzista στη νότια Πολωνία και χρονολογείται πριν από περίπου 25.000 έως 30.000 χρόνια. Εκεί έχουν βρεθεί τα λείψανα περισσότερων από 100 μαμούθ, λίθινα εργαλεία και σαφείς ενδείξεις τεμαχισμού των ζώων από ανθρώπους.
Τα μαμούθ εξαφανίστηκαν από την ηπειρωτική Βόρεια Αμερική και την Ευρασία πριν από περίπου 10.000 έως 12.000 χρόνια, στο τέλος της Εποχής των Παγετώνων. Τότε το κλίμα θερμάνθηκε γρήγορα και τα ανοιχτά λιβάδια, όπου τα μαμούθ έβρισκαν την τροφή τους, αντικαταστάθηκαν από δάση και υγρή τούνδρα. Ο βαθμός στον οποίο οι άνθρωποι συνέβαλαν στην εξαφάνισή τους εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.
Τα τελευταία μαμούθ επιβίωσαν στο νησί Βράνγκελ, ένα απομονωμένο νησί ανοιχτά των ακτών της Σιβηρίας, όπου εξαφανίστηκαν οριστικά πριν από περίπου 4.000 χρόνια. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι, παρά το μικρό μέγεθος του πληθυσμού και τα υψηλά επίπεδα ενδογαμίας, η αποικία αυτή παρέμενε σταθερή μέχρι λίγο πριν από την εξαφάνισή της.
Στη νέα μελέτη οι ερευνητές εντόπισαν ένα μαμούθ από το νησί Βράνγκελ με μια γενετική κατάσταση γνωστή ως μωσαϊκισμός X0/XX, δηλαδή έναν συνδυασμό φυλετικών χρωμοσωμάτων που το καθιστούσε ούτε βιολογικά θηλυκό ούτε βιολογικά αρσενικό. Στους ανθρώπους η αντίστοιχη κατάσταση είναι γνωστή ως σύνδρομο Turner.
«Δεν είναι ακόμη σαφές αν αυτός ο μωσαϊκισμός X0/XX σχετίζεται με οποιονδήποτε τρόπο με το μικρό μέγεθος του πληθυσμού του νησιού Βράνγκελ ή αν πρόκειται απλώς για ένα αναπτυξιακό γεγονός που θα μπορούσε να είχε συμβεί σε οποιονδήποτε πληθυσμό» ανέφεραν οι ερευνητές.
Πηγή: naftemporiki.gr
