Το έτος 2024 σηματοδότησε την αρχή μιας νέας εποχής. Ήταν το πρώτο έτος κατά το οποίο η μέση παγκόσμια θερμοκρασία υπερέβη τα προ-βιομηχανικά επίπεδα κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου. Μια νέα έκθεση του ΟΗΕ αναγνωρίζει πλέον ότι η ανθρωπότητα θα πρέπει να αποδεχτεί —τουλάχιστον προσωρινά— ότι αυτό το συμβολικό όριο θα ξεπεραστεί για περισσότερο από ένα μόνο έτος, με την αύξηση της θερμοκρασίας να φτάνει τουλάχιστον τους 1,8 °C.
Το μέλλον θα είναι θερμότερο από ό,τι είχαν ελπίσει οι χώρες που υπέγραψαν τη Συμφωνία του Παρισιού. Ως εκ τούτου, ο ΟΗΕ συνιστά τον καθορισμό νέων προτεραιοτήτων με βάση μια ειλικρινή αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης στον κόσμο. Στόχος πρέπει να είναι o όσο το δυνατόν μεγαλύτερow περιορισμός τόσο της διάρκειας όσο και της έκτασης της υπέρβασης της θερμοκρασίας —καθώς και της μέγιστης αύξησης της θερμοκρασίας—, ενώ παράλληλα θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την επακόλουθη μείωση των θερμοκρασιών. Η έκθεση αναφέρει ότι αυτή η πορεία μπορεί να μην είναι η ιδανική, αλλά είναι αυτή που ακολουθεί πλέον η ανθρωπότητα και για την οποία πρέπει να προετοιμαστεί.
Ένας βασικός όρος για αυτή τη νέα εποχή είναι η «υπέρβαση», που σημαίνει ότι το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου θα ξεπεραστεί. Οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ έχουν ήδη εντοπίσει διάφορους τρόπους για την ελαχιστοποίηση των συνεπειών. Είναι σαφές ότι η υπέρβαση του ορίου δεν θα είναι απλώς συμβολική, αλλά θα έχει πραγματικό και απτό αντίκτυπο στη ζωή πολλών ανθρώπων σε διάφορες περιοχές του κόσμου.
«Οι μεταβολές στις παγκόσμιες θερμοκρασίες δεν συμβαίνουν ξαφνικά. Πρόκειται για μια διαδικασία που εξελίσσεται σε διάστημα αρκετών δεκαετιών», αναφέρει η έκθεση. Στην ιδανική περίπτωση, ένα ευρύ φάσμα αποτελεσματικών μέτρων θα σταματούσε πρώτα την άνοδο των θερμοκρασιών, στη συνέχεια θα την ανέτρεπε και θα τις σταθεροποιούσε σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο — αν και παραμένει ασαφές ποιο θα ήταν αυτό το επίπεδο.
Ενώ οι κλιματικές καμπύλες που παρακολουθούν μόνο την τρέχουσα τάση απεικονίζουν τις θερμοκρασίες να αυξάνονται σταθερά σε ευθεία γραμμή, το σενάριο επιβράδυνσης προβλέπει μια καμπύλη που αρχίζει να μειώνεται μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. Είναι αδύνατο να προσδιοριστεί με ακρίβεια αν ή πότε θα συμβεί αυτό, καθώς εξαρτάται από χιλιάδες συγκεκριμένα μέτρα —μεγάλα και μικρά— που πρέπει να υιοθετηθούν τώρα. «Με άλλα λόγια, όσο πιο επίπεδη και συντομότερη είναι η καμπύλη, τόσο καλύτερα —και αυτό εξαρτάται από εμάς», αναφέρουν οι συντάκτες της έκθεσης.
Η υπέρβαση του ορίου δεν είναι το τέλος
Το άρθρο 2 της Συμφωνίας του Παρισιού δεσμεύει τις χώρες να διατηρήσουν την αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους δύο βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα — και, ιδανικά, να περιορίσουν τη θέρμανση στους 1,5 βαθμούς. Ωστόσο, ακόμη και οι 1,5 βαθμοί Κελσίου δεν έχουν θεωρηθεί ποτέ ασφαλείς.
Αυτό αποδεικνύεται από τις τρέχουσες μεταβολές στα καιρικά φαινόμενα. Αν και το όριο δεν έχει ακόμη ξεπεραστεί μακροπρόθεσμα —το 2025 ήταν «μόνο» 1,44 βαθμούς Κελσίου θερμότερο—, οι άνθρωποι βιώνουν ήδη όλο και πιο έντονους και παρατεταμένους καύσωνες, τεράστιες πυρκαγιές και ξηρασίες, καθώς και πολλές άλλες μορφές ακραίων καιρικών φαινομένων.
«Μόλις ξεπεράσουμε το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα ενταθούν μη γραμμικά και θα συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμα σημεία καμπής, όπως η καταστροφή του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, η απόψυξη του μόνιμου παγετού και η κατάρρευση των παγετώνων», προειδοποιεί η νέα έκθεση.
Εάν ξεπεραστεί το όριο, η αντιμετώπιση των ζημιών που θα προκύψουν θα γίνει επίσης όλο και πιο δαπανηρή. Η τρέχουσα προσέγγιση μπορεί να φαίνεται σχετικά δαπανηρή, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο ακριβή σε σύγκριση με τις εναλλακτικές λύσεις. Η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι φθηνότερη από την άλλη επιλογή — την απομάκρυνσή τους από την ατμόσφαιρα. Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες είναι ότι η ξηρασία θα μπορούσε να μειώσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών, προκαλώντας πτώση της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων κατά 14 τοις εκατό έως το 2050.
Αναλυτικά δείτε εδώ
ertnews.gr
