Ο Ιούλιος, ο έβδομος μήνας του Γρηγοριανού ημερολογίου, ήταν κάποτε ο πέμπτος μήνας του χρόνου στο Ρωμαϊκό ημερολόγιο. Εκείνη την εποχή (τον 5ο αιώνα περίπου), το Ρωμαϊκό έτος είχε μόνο δέκα μήνες και η αρχική ονομασία του Ιουλίου ήταν Quintilis, δηλαδή πέμπτος από την λατινική λέξη quintus (=πέμπτος). Αργότερα με την προσθήκη των μηνών Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου από τον Νουμά Πομπίλιο, ο Ιούλιος έγινε έβδομος μήνας, διατηρώντας όμως το όνομα Quintilis.
Μετά δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα, ο Μάρκος Αντώνιος μετονόμασε τον Quintilis Julius (Ιούλιο) προς τιμήν του αναμορφωτή του ημερολογίου, αλλά και σημαντικού Ρωμαίου αυτοκράτορα Ιουλίου Καίσαρα. Ο Μάρκος Αντώνιος επέλεξε να δώσει αυτό το όνομα γιατί ο Καίσαρ είχε γεννηθεί την 7η μέρα αυτού του μήνα. Από τότε (5ος αιώνας) και μέχρι σήμερα αυτός ο μήνας διατηρεί αυτή την ονομασία στο Ιουλιανό και Γρηγοριανό, αλλά και στο σημερινό ημερολόγιο.
Στη Ρώμη, την αρχαία εποχή, την 7η μέρα του Ιουλίου γινόταν πολλές και σημαντικές γιορτές προς τιμήν της Ήρας (της αρχαίας Ελληνίδας θεάς, συζύγου του Θεού Δία). Και σε πολλές άλλες πόλεις της Ιταλίας, αυτή η ημέρα ήταν ξεχωριστή και αφιερωμένη στην Ήρα που την θεωρούσαν ως θεά προστάτιδα της μητρότητας και της τεκνοποίησης.
Αργότερα, ο Σέρβιος Τύλλιος, αυτοκράτορας της Ρώμης (578 π.Χ) οικοδόμησε ναό αφιερωμένο στην (mater Matura) Ήρα που οι Ρωμαίοι αγαπούσαν και εκτιμούσαν τόσο πολύ, ώστε αργότερα καθιέρωσαν την Ήρα ως θεά προστάτιδα της… θάλασσας και των ναυτικών.
Ο Ιούλιος στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα έχει επικρατήσει από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα το Ρωμαϊκό όνομα του μήνα Ιουλίου. Και σε άλλες χώρες το ίδιο όνομα γνωρίζουμε, όχι μόνο για τον Ιούλιο αλλά και για άλλους μήνες του ημερολογίου. Και φυσικά, ελάχιστα ονόματα έχουν αλλάξει κατά την Χριστιανική εποχή. Βέβαια, εκτός του επίσημου ονόματος των μηνών σε πολλές περιοχές της χώρας μας ονοματίζουν τους μήνες ανάλογα με τις δραστηριότητες των ανθρώπων σε σχέση με τη φύση, με τα θρησκευτικά έθιμα, τις εορτές ή τις γεωργικές δραστηριότητες, αλλά και τις κτηνοτροφικές εργασίες.
Έτσι ο Ιούλιος ονομάζεται στην αγροτική Ελλάδα, Αλωνάρη, Αλωνιστής, Αλωνιτής, Αλωνιάτης ή Αλωνευτής, γιατί τότε γίνεται το αλώνισμα των δημητριακών. Στα ορεινά της πατρίδας μας ακούγεται και ως Θεριστής, γιατί στα πιο ψυχρά κλίματα ο θερισμός γίνεται τον Ιούλιο.
Σε πολλές περιοχές, αυτός ο μήνας, αναφέρεται ακόμα ως Αηλιάς ή Αηλιάτης, από τη γιορτή στις 20 του μηνός του προφήτη Ηλία που θεωρείται από πολλούς Έλληνες ως έφορος των καιρικών φαινομένων και τιμάται ιδιαίτερα από τους γεωργούς. Έτσι, είναι συνηθισμένες, σε περιπτώσεις ανομβρίας, οι λιτανείες και παρακλήσεις προς τον προφήτη για να έλθει η ευεργετική βροχή.
Ο Ιούλιος έχει, απ’ τους μήνες του καλοκαιριού, τις περισσότερες γιορτές. Των Αγίων Αναργύρων 1 Ιουλίου: Ανάργυροι ονομάστηκαν οι άγιοι Κοσμάς και Δαμιανός, επειδή ασκούσαν το επάγγελμα του γιατρού αφιλοκερδώς (3ος αιώνας)
7 Ιουλίου: Της Αγίας Κυριακής. Λένε και γράφουν ότι ήταν θεραπεύτρια ανθρώπων.
17 Ιουλίου: Της Αγίας Μαρίνας. Παριστάνεται σε εικονογραφία να χτυπάει τον δαίμονα με σφυρί γιατί προσπάθησε να την πείσει να αρνηθεί την πίστη της.
20 Ιουλίου: Προφήτη Ηλία. Ο Άγιος, ο προφήτης των ιερών κορυφών. Γιορτάζεται με φωτιές στις κορυφές, με πανηγύρια και άλλες συνήθειες που αποσκοπούν στη θεραπεία ασθενειών. Συνήθιζαν να δένουν το κεφάλι ή τη μέση του αρρώστου με στάχια για να κοπεί ο πόνος.
Γιατί εγκαταστάθηκε στις κορυφές των ελληνικών βουνών ο προφήτης, με τα εκκλησάκια του, τους μύθους, τα έθιμα και πολλές παρακλήσεις από τους πιστούς, όπως: «Κι ο Αη Λιάς στον ουρανό…για να ρίξει ο Θεός νερό…» Παράκληση όταν δεν έχει βροχιές.
Ο προφήτης Ηλίας, όπως θέλει η παράδοση, ήταν ναύτης, μια ολόκληρη ζωή. Είχε κουραστεί πολύ και θέλησε να πάει να ζήσει σε τόπο όπου οι άνθρωποι αγνοούσαν τη θάλασσα. Φορτώθηκε λοιπόν στον ώμο ένα κουπί κι άρχισε να ανηφορίζει. Όποιον συναντούσε τον ρωτούσε: «Τι είναι αυτό;» όσο του απαντούσαν «κουπί» τόσο συνέχιζε ν’ ανεβαίνει. Μόνο όταν κάποιος του απάντησε: «ξύλο» σταμάτησε. Κατάλαβε πως στον τόπο εκείνο δεν είχαν δει ποτέ τη θάλασσα. Από τότε, λέει, ο μύθος, κατοικεί στις κορυφές όπου και χτίστηκαν τα εκκλησάκια του, από τη βόρεια Ελλάδα ως τα βουνά της Κρήτης.
26 Ιουλίου: Της Αγίας Παρασκευής. Η λατρεία της, οσιομάρτυρος Παρασκευής είναι ιδιαίτερα σημαντική και συνοδεύεται από τα μεγαλύτερα πανηγύρια του καλοκαιριού. Η λατρεία της, ως προστάτιδας των ματιών, είναι διαδεδομένη στον βαλκανικό χώρο.
Εκτός από γιατρούς για τα μάτια, η αγία Παρασκευή είναι προστάτιδα από τη χολέρα και την πανώλη.
Όπως έχει παρατηρήσει και έχει γράψει ο καθηγητής Λαογραφίας Γ. Μέγας, η Αγία Παρασκευή, από τη βόρεια Ελλάδα ως τα νησιά του Αιγαίου θεωρείται γενικά προστάτιδα από κάθε κακό. Έτσι στην Αμοργό της αποδίδουν το επίθετο Καλοταριά που σημαίνει νηνεμία και…σωτηρία των ναυτικών.
27 Ιουλίου: Του Αγίου Παντελεήμονος. Σε όλους μας είναι γνωστή η παροιμία: «κουτσοί, στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα» Αυτό δείχνει την κατ’ εξοχήν ιδιότητα του αγίου ως… «ιατήρος» (γιατρός) Ήταν ένας μεγαλομάρτυρας άγιος, ιδιαίτερα δημοφιλής, στη μνήμη του οποίου είναι αφιερωμένοι πολλοί ναοί και βέβαια την ημέρα της γιορτής του είναι πολλά τα πανηγύρια. Ήταν γιατρός και άσκησε την ιατρική ως φιλανθρωπία. Η παράδοση του αποδίδει τη δύναμη να θεραπεύσει «χωλούς, τυφλούς με πάσαν εξουσίαν». Τα αγιάσματα του ήταν πολλά και θαυματουργά. Όπως γράφουν οι λαογράφοι, τον Ιούλιο γιορτάζουν οι Άγιοι «ιατήρες» του καλοκαιριού.
Καλό καλοκαίρι, αγαπητοί αναγνώστες και σας ευχαριστώ θερμά για τα καλά σας σχόλια.
