Σε μια συζήτηση τύπου καφενείου μου παραπονέθηκε κάποιος ότι οι δημόσιες υπηρεσίες δεν λειτουργούν καλά. Δεν ξέρω πώς μέτρησε την απόδοση των δημόσιων υπηρεσιών και πώς των ιδιωτικών, αλλά και δεν μπορούσα να του αντιτείνω πώς κάνει λάθος. Κι εγώ επανειλημμένα έχω νιώσει την ανεπάρκεια των δημόσιων υπηρεσιών. Δεν ξέρω αν σ΄ αυτό φταίει η αρχή του κρατισμού ή οι εκάστοτε κυβερνήσεις. Πριν από λίγους μήνες ταχυδρόμησα ένα γράμμα με τα ΕΛΤΑ. Πέρασαν εβδομάδες και το γράμμα δεν είχε παραληφθεί. Γιατί; Η υπάλληλος του ταχυδρομείου που το είχα στείλει, δεν ξέρω πώς, με θυμόταν και με βοήθησε να το ψάξω. Υπήρχαν τέσσερις θέσεις για την εξυπηρέτηση των πελατών, αλλά μία μόνο υπάλληλος. Ουρά περίμενε απέξω. Έκανε κρύο, αλλά δεν μπορούσαμε να μπούμε στην αίθουσα αναμονής, είχε μείνει η συνήθεια από τότε που ήταν στην ακμή της η πανδημία. Αλλά γιατί μία υπάλληλος, αφού ήταν προφανές ότι δεν επαρκούσε; Και εισέπραττε αυτή τη δυσαρέσκεια του κόσμου που εκδηλωνόταν άλλοτε ευγενικά και άλλοτε λιγότερο ευγενικά. «Υπάρχουν 50 κενές θέσεις». Τόσο πολλές; «Δεν ξέρω, αλλά όταν κενώνεται κάποια, π.χ. επειδή πήρε σύνταξη ο υπάλληλος, η θέση δεν προκηρύσσεται». Γιατί δεν προκηρύσσεται; «Ρωτήστε την κυβέρνηση». Μα η κυβέρνηση λέει ότι η δημόσια υπηρεσία δεν λειτουργεί αποδοτικά. Γιατί να τη διατηρούμε; Αφού η δουλειά γίνεται και από ιδιώτες! Δεν μπορεί το Δημόσιο να ανταγωνιστεί το Ιδιωτικό. Οικονομικά δεν συμφέρει. Κι όμως το γραμματόσημο για μια επιστολή είναι 1,20 €, ενώ με ιδιωτικό ταχυδρομείο είναι 2,5€ - 6,80€. Επιπλέον, το ιδιωτικό εξυπηρετεί φθηνότερα τις περιοχές που υπάρχει μεγάλη κίνηση, ενώ το δημόσιο και τις άγονες γραμμές, και το Καστελόριζο και τη νήσο Ρο, όπου έμενε η περίφημη κυρά της Ρο. Οι άγονες γραμμές μας κοστίζουν πολύ. Ο δημόσιος τομέας εξυπηρετεί όλους ανεπαρκώς. Ο ιδιωτικός επαρκώς, αλλά ανεπαρκή αριθμό πολιτών. Γιατί να συντηρούμε τις άγονες; Από σχεδόν 6000 νησιά μας κατοικημένα είναι μόνο διψήφιος αριθμός. Αφήνω τα εγκαταλειμμένα στεριανά χωριά μας που κάποτε έτρεφαν παραγωγικά τις μεγαλουπόλεις και τώρα είναι έρημα. Κι ας έχουν πάει εκεί δρόμοι και ηλεκτρικό ρεύμα. Αφού είναι τόσο δαπανηρή η συντήρηση των άγονων περιοχών, γιατί δεν απαλλασσόμαστε από αυτές; Οι φίλοι γείτονές μας τις θέλουν και τις παραθέλουν. Αφού κάνουν και νόμο με τη «Γαλάζια Πατρίδα» που περιλαμβάνει τα νησιά που εμείς εγκαταλείπομε. Ο κόσμος φεύγει από τις άγονες περιοχές. Γιατί; Τι τους λείπει; Αυτό που τους λείπει είναι οι άνθρωποι! Και πέφτομε σε φαύλο κύκλο.
Κύριο έργο οποιουδήποτε κράτους είναι να σχεδιάζει και αποφασίζει το σκοπό του και, όταν εγκριθεί από το λαό και γίνει νόμος, να τον υλοποιεί. Και το κριτήριο δεν μπορεί να είναι μόνο οικονομικό, πρέπει ο σκοπός να είναι, πάνω από όλα, η ευδαιμονία των πολιτών του. Καθένας να μπορεί να σχεδιάζει ό,τι θέλει να κάνει και, εφόσον δεν αντιτίθεται σε ό,τι θέλουν οι άλλοι, να βοηθιέται από το κράτος για να πραγματοποιηθεί. Το αν θα πραγματοποιηθεί από το κράτος ή από ιδιώτες είναι δευτερεύον. «Άσπρη γάτα, μαύρη γάτα, αρκεί να πιάνει τα ποντίκια», έλεγε ο φίλος μου ο Γιάννης πως λέει μια Κινέζικη παροιμία.
Πώς σπάει λοιπόν ο φαύλος κύκλος; Μια κυβέρνηση αποφασίζει να διαθέσει κεφάλαια για ανάπτυξη των άγονων περιοχών. Τα ξερονήσια, σκέτα βράχια, πρέπει να γίνουν ενεργοπαραγωγά. Εκμετάλλευση των ανέμων, του ήλιου των κυμάτων, θαλασσοκαλλιέργειες (ιχυο-, οστρακο-, μαλακιο- καλλιέργειες, καλλιέργειες καρκινοειδών, φυκών, θαλάσσιων φυτών, εχινόδερμων, κοκ). Νερό από αφαλάτωση.
Αν δεν πηγαίνει σε τέτοια ερημιά κανένας ιδιώτης, παρά τη διάθεση κρατικών κεφαλαίων, θα πρέπει να πάει εκεί υποχρεωτικά το κράτος. Αφενός κληρωτοί, όπως ήταν κάποτε η ΜΟΜΑ, στρατιωτική οργάνωση κατασκευαστικού χαρακτήρα, η οποία λειτούργησε από το 1957 έως το 1992. Αφετέρου, ταχυδρόμοι που λέγαμε, αλλά και γιατροί, δάσκαλοι, τραπεζιτικοί, εφοριακοί, ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, δημόσιες υπεραγορές κλπ. Κι ακόμη θα χρειασθεί να διασκευαστούν λίγα μεγάλα πλοία σε πλωτά νοσοκομεία. Υπάρχουν τέτοια διεθνώς. Γιατί όχι και σ΄ εμάς; Να περιφέρονται τακτικά σε όλα τα νησιά και να γίνονται στα πλοία ακόμη και πολύπλοκες επεμβάσεις, ενώ στα κεφαλονήσια θα υπάρχουν μονάδες εντατικής θεραπείας. Τα έρημα νησιά έτσι θα κατοικηθούν, ώσπου οι επιχειρήσεις να γίνουν αποδοτικές όποτε θα προσφερθούν οι ιδιώτες και οι επιχειρήσεις θα μπορέσουν να μοσχοπουληθούν. Και οι ελάχιστοι ντόπιοι που έχουν μείνει θα πάψουν να φεύγουν. Παράλληλα βέβαια, αλλά δευτερευόντως, τέτοιες ήσυχες και όμορφες φυσικές περιοχές θα γίνουν περιζήτητες για τουριστικούς σκοπούς, τα νησιά ιδίως το καλοκαίρι, τα ορεινά χωριά ιδίως το χειμώνα.
Η κυβέρνηση που θα αποφασίσει κάτι τέτοιο, θα καταψηφιστεί. Ποιος θέλει να του επιβάλουν τέτοιες υποχρεώσεις; Εξάλλου, η κυβέρνηση που θα το αποφασίσει θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για καλές συγκοινωνίες και επικοινωνίες. Πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων για μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. Και πλοιάρια που θα αντικαταστήσουν τα παραδοσιακά καΐκια, ενδεχομένως με νέα σκάφη που θα κινούνται με αιολική ενέργεια (που θα μετατρέπεται σε ηλεκτρική) και με φωτοβολταϊκά. Η ευστάθειά τους αναμένεται καλή, καθώς οι ανεμογεννήτριές τους κινούμενες γύρω από κάθετους άξονες, θα ενεργούν σταθεροποιητικά όπως η περιστρεφόμενη σβούρα. Τέτοια μικρά πλωτά μέσα δεν χρειάζονται μεγάλα λιμενικά έργα.
Η κυβέρνηση που θα πάρει τέτοιες αποφάσεις, που πλήττουν το ιδιωτικό κεφάλαιο, όντως κινδυνεύει να καταψηφιστεί. Αλλά αν γίνει σωστός προγραμματισμός, που σημαίνει πως θα αυξηθούν οι θέσεις εργασίας όχι μόνο στα νησιά, αλλά και στα ναυπηγεία, στα πλοία που θα σχηματιστούν, στις δουλειές που θα προκύψουν από τέτοια ανάπτυξη, Όχι! Αν κανένα κόμμα δεν περιλάβει τέτοια μέτρα στο πρόγραμμά του, η πατρίδα μας θα ακρωτηριαστεί, έχει αρχίσει ήδη το ντόμινο της σαλαμοποίησής μας από τις γειτονικές μας εξουσίες.
Ο γενικός κανόνας είναι ότι το κράτος κάνει το επιτελικό μέρος, οι ιδιώτες το εκτελεστικό. Αλλά, φυσικά, αυτός ο κανόνας έχει πολλές εξαιρέσεις που οφείλουν να στηρίζονται στη βούληση των πολιτών. Για παράδειγμα, κρατικά πρέπει να είναι πιθανώς πολλά, όπως ο στρατός, η ασφάλεια, η υγεία, η παιδεία, η στέγαση οι οδοποιίες, κοκ. Ο Ελληνικός εμπορικός στόλος βρίσκεται στην κορυφή της παγκόσμιας ναυτιλίας. Αναρωτιέμαι πόσο ωφελείται η πατρίδα μας από αυτή την πρωτιά. Η ενεργοποίηση των πλοιοκτητών μας, με το αζημίωτο βέβαια, με ένα πρόγραμμα που αξιοποιεί τη νησιωτική Ελλάδα όπως περιγράφεται θα μπορούσε να είναι ένα ισχυρό κίνητρο για τους καραβοκύρηδές μας ωφελώντας αφάνταστα την πατρίδα μας.
