ΑΛΜΥΡΑ ΚΑΙ ΦΩΣ! Αυτή είναι η κυκλαδική ατμόσφαιρα. Μια ατμόσφαιρα που μοσχοβολά αλμύρα, φύκια, θυμάρι και μέλι. Παντού στα Κυκλαδονήσια το βλέμμα ακουμπά στο κατάλευκο μάρμαρο και στην γκρίζα πεντακάθαρη πέτρα, υλικά που χρησίμευσαν στους ανθρώπους να χτίσουν τα σπίτια τους με τις αυλές και τις άπειρες εκκλησίες τους.
Σε κάθε λοφίσκο δεσπόζει κι ένα κάτασπρο ξωκλήσι. Μέσα σ' αυτό ο Κυκλαδίτης στεγάζει το Θεό του!
Ο Χριστιανισμός έγινε καλοδεχούμενος στα νησιά, γι' αυτό και στην κορφή της κάθε νησιωτικής χώρας που είναι ψηλά στο λόφο, φαντάζει από μακριά το καμπαναριό της μεγάλης εκκλησίας. Και γύρω της φωλιασμένα τα κατάλευκα σπίτια χτισμένα κατηφορικά ως την αρχή του λόφου.
Τα τελευταία σπίτια, κολλητά το ένα στο άλλο.... πιάνονται θαρρείς σε χορό γύρω από τη χώρα. Μοιάζουν με μικρά κάστρα που προστατεύουν τους κατοίκους από τους πειρατές που είχαν γεμίσει το Αιγαίο τον 17ο και 18ο αιώνα.
Βράχος και θεότητα! Ένας δίδυμος συμβολισμός! Αυτούς τους βράχους έσκαψαν οι νησιώτες με κόπο πολύ. Έσκαψαν τα πλευρά των βουνών μια και το χώμα είναι λιγοστό, να τα καλλιεργήσουν, για να καρπίσουν και να ζήσουν τις φαμίλιες τους.
Σειρές από βαθμιδωτές ξερολιθιές συγκρατούν το χώμα και θυμίζουν ατελείωτες κερκίδες αρχαίου θεάτρου.
Χρειάστηκε χρόνος και κόπος πολύς, ρόζιασαν τα χέρια των γεωργών για να γίνουν τα χωράφια οριζόντιες λουρίδες γης που τις στηρίζουν τα ντουβάρια με τις ξερολιθιές, αντιστήριξη του εδάφους. Η ξερολιθιά κυριαρχεί αιώνες τώρα.
Να κρατήσουμε το χώμα για το Θεό!
Ήταν οι αγωνίες του Κυκλαδίτη. Η παντοδύναμη φύση είναι αδιάφορη, πολλές φορές εχθρική και ήταν ανάγκη οι άνθρωποι να επιβιώσουν.
Η γη τι θα σκέφθηκε, νικήθηκε, το χώμα στερεώθηκε. Οργάνωσαν και καλλιέργησαν τα χωράφια. Έσπειραν, θέλησαν κι έκαναν παραγωγή σπουδαία και αξιοζήλευτη. “Εκβιαστές της γης” είπαν οι ξένοι τους Κυκλαδίτες γεωργούς. Κέρδισαν όμως το ψωμί τους.
Το χωράφι και η θάλασσα
Είναι ο πλούτος του Κυκλαδίτη. Λίγοι άνθρωποι έχουν βιώσει, αγαπήσει και παλέψει με τη θάλασσα όσο οι Κυκλαδίτες. Η θάλασσα μετέφερε ιδέες στην αρχαιότητα και δημιουργούσε ιστορία και πολιτισμό. Ένας σημαντικός πολιτισμός αναπτύχθηκε στις Κυκλάδες την 3η π.Χ. χιλιετία. Ήταν ένας πολιτισμός που θαυμάστηκε από όλο τον κόσμο και ειδικοί τον ονόμασαν: Πολιτισμό ΚΕΡΟΥ – ΣΥΡΟΥ, γιατί τα σπουδαιότερα ευρήματα σε τέχνη ανακαλύφθηκαν σ' αυτά δύο νησιά.
Οι Κυκλάδες είναι ένας μαγικός κύκλος, ένα σύμπλεγμα νησιών με ιδιαίτερη προσωπικότητα το καθ' ένα και με μαι μεγάλη πορεία στο χρόνο.
Παιδιά του Εγκέλαδου, αυτού του Τιτάνα που σκαλίζει το εσωτερικό της γης.
Λαμπερά πετράδια στο φως του Απόλλωνα, ο εγκέλαδος τ' απόθεσε πάνω στο μπλε της θάλασσας όπως να ναι, χωρίς καλλιτεχνικές αξιώσεις. Κι όμως του βγήκε έξοχη ένα πανέμορφο αφροστολισμένο τοπίο.
Τα νησιά έχουν απλότητα, γοητεία αλλά και μοναξιά.
Μοναδική παρέα τους ο άγριος χορός των κυμάτων στους γκρίζους βράχους.
Κι όμως οι Κυκλάδες είναι ευλογία Θεού! Κι η θάλασσα που τις περιβάλλει ευλογία Θεού είναι κι αυτή. Κι ανάμεσα στη θάλασσα και τον Κυκλαδίτη δεν χωρά καμία υποκρισία. Μόνο αλληλοσεβασμός.
Το 1822 ήταν η αρχή μιας νέας πόλης.
Η Σύρος ως τότε ήταν αραιοκατοικημένη και άγνωστη στον κόσμο. Οι κάτοικοί της, αγρότες και λίγοι ναυτικοί σε μικρά καΐκια, δε ξεπερνούσαν τους 4.000.
Η Ελληνική όμως Επανάσταση,... “ως άλλη Λητώ περιπλανώμενη και ωδίνουσα εγέννησε... φιλοξενηθείσα εν Σύρω την Ερμούπολιν” (μετάφραση γραπτού Γάλλου ιστορικού).
Και τότε η ίδρυση της έμελλε να αλλάξει ριζικά την τύχη του νησιού... αλλά και της τότε ελεύθερης Ελλάδος.
Από το 1821 καταπλέουν στη Σύρο πλοιάρια και αποβιβάζουν στις κατάξερες, αλλά ασφαλείς ακτές της, τους διωγμένους και ανυπεράσπιστους Έλληνες – Χιώτες, Σμυρναίοι, Κυδωνιείς, Ψαριανοί ήταν οι πρώτοι οικιστές. Αλλά και αργότερα φτάνουν στη Σύρο πρόσφυγες από κάθε ελληνική γωνιά, αναζητώντας ασφαλές καταφύγιο.
Στο νησί δεν υπήρχαν Τούρκοι. Οι δραστηριότητες της Καθολικής Εκκλησίας και το κυριότερο η Γαλλική προστασία, δημιούργησαν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την ασφάλεια των προσφύγων και για την πρόοδο του νησιού.
Δεν ήταν όμως τυχαία η ανάπτυξη που ακολούθησε. Στηρίχθηκε στη σωστή οργάνωση και στη φιλεργία και στις ικανότητες των προσφύγων.
Το λιμάνι της Σύρου γνώρισε ξεχωριστή κίνηση στα χρόνια της Επανάστασης και μετά. Λίγο αργότερα (1823 – 1828) με την δημιουργία του Ελληνικού κράτους, το νησί αναδεικνύεται σε εμπορικό κέντρο με διεθνής σημασία.
Στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα, εποχή που το εμπόριο, εισαγωγικό και εξαγωγικό, αλλά και οι επικοινωνίες γενικότερα. Γίνονταν κυρίως από τη θάλασσα. Η Ερμούπολη συνδέει την Ελλάδα με τα μεγάλα εμπορικά κέντρα της Ευρώπης.
