Σαν βγεις στον πηγαιμό για τον χειμώνα, να εύχεσαι να είναι ελαφρύ το κρύο, μας λέει το Bloomberg, σε εκτενές ρεπορτάζ για το τι περιμένει φέτος τους Ευρωπαίους. Η ανάλυση προκάλεσε αίσθηση και αναπαράχθηκε ευρύτατα, μολονότι δεν είναι η πρώτη φορά που οι Κασσάνδρες προειδοποιούν για έναν δύσκολο χειμώνα.
Η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, ως αποτέλεσμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με επίκεντρο αλλά όχι μοναδικό στόχο το Ιράν, έχει ήδη «πονέσει» τα πορτοφόλια των Ευρωπαίων, συμπαρασύροντας ανοδικά τον γενικό πληθωρισμό. Εκτός από τους λογαριασμούς του ρεύματος και το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου, οι ανατιμήσεις μεταφέρονται σταδιακά σε όλη την αλυσίδα αγαθών και υπηρεσιών. Οι επιπτώσεις είναι πλέον έντονα ορατές και στα ράφια, μετά τη σύντομη «ανακωχή» του καλοκαιριού.
Η πρόβλεψη που επαληθεύεται
Από το πρώτο δίμηνο του πολέμου οι οικονομολόγοι τοποθετούσαν το νέο κύμα ακρίβειας στα τρόφιμα και σε άλλα προϊόντα ευρείας κατανάλωσης προς το τέλος του 2026 και τις αρχές του 2027, με προοπτική κορύφωσης το α’ εξάμηνο του επόμενου έτους. Έχοντας φτάσει πλέον στο σημείο καμπής, οι προβλέψεις τους επαληθεύονται. Δεν χρειάζεται να πάμε πολύ μακριά.
Τα νέα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις τιμές καταναλωτή του Οκτωβρίου επιβεβαιώνουν με αριθμούς αυτό που ήδη έχουν αισθανθεί οι περισσότεροι Έλληνες στις τσέπες τους. Από τον Σεπτέμβριο ο μισθός τελειώνει πιο γρήγορα και ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ είναι πιο φουσκωμένος, όσο κι αν ψωνίζεις από τις προσφορές. Τα τιμολόγια του ρεύματος καταβροχθίζουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος. Ο φόβος του «δύσκολου χειμώνα» είναι διάχυτος, με τους κατοίκους των αστικών κέντρων και της υπαίθρου να πονοκεφαλιάζουν για το πώς θα ζεστάνουν τα σπίτια τους τους επόμενους μήνες.
Ελπίδες για έναν ήπιο χειμώνα
Οι περισσότερες από 185.000 αιτήσεις για επίδομα θέρμανσης μόλις το πρώτο 24ωρο δείχνουν την αγωνία αλλά και την ανάγκη των νοικοκυριών, έστω και για μια μικρή ανάσα ανακούφισης. Η στροφή πολλών καταναλωτών από τα πράσινα στα μπλε τιμολόγια ρεύματος, μήπως και γλιτώσουν κάτι από το ράλι των τιμών χονδρικής στο χρηματιστήριο ενέργειας, μοιάζει περισσότερο με κίνηση απελπισίας: ένα ρίσκο που παίρνεις για να γλιτώσεις τα χειρότερα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανησυχία δεν είναι μόνο πόσο ακριβότερα θα πληρώσουμε την ενέργεια, αλλά και αν θα έχουμε αρκετή ενέργεια να καταναλώσουμε. «Με τα αποθέματα φυσικού αερίου στις δεξαμενές αποθήκευσης να βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ελπίζουν ο χειμώνας να είναι ήπιος. Μια παρατεταμένη περίοδος ψύχους θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου», τονίζει το Bloomberg.
Ενεργειακές αναταράξεις και εκλογικές αναμετρήσεις
Το ενδιαφέρον στοιχείο της ανάλυσης είναι η σύνδεση της ενεργειακής κρίσης με τις πολιτικές εξελίξεις, εν όψει μιας χρονιάς σημαντικών εκλογικών αναμετρήσεων.
Πρόκειται για το δεύτερο μεγάλο ενεργειακό σοκ που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε λιγότερο από πέντε χρόνια, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Τότε η μέση τιμή του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά (TTF) εκτινάχθηκε πάνω από 400% το α’ εξάμηνο, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2021, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΔΕΗ.
Σήμερα, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα τέλη Οκτωβρίου, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, αναφέρει το Bloomberg. Ωστόσο σύμφωνα με τα στοιχεία του χρηματιστηρίου ενέργειας, ο μέσος όρος των τιμών του φυσικού αερίου το διάστημα Ιανουαρίου-Νοεμβρίου 2026, ήταν αυξημένος κατά κατά 31,7% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μέσο όρο του επταμήνου του 2025.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η τιμή του φυσικού αερίου για τους καταναλωτές ήταν τον Οκτώβριο 80% υψηλότερη από ένα χρόνο πριν, του ντίζελ κίνησης 39,4% και του πετρελαίου θέρμανσης 37,5%.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν το κόστος εισαγωγής ενέργειας για την Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 127 δισεκατομμύρια ευρώ, μια επιβάρυνση που πέφτει σε κυβερνήσεις ήδη φορτωμένες με βαρύ δημόσιο χρέος. Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν τριπλασιάσει και πλέον τα μέτρα στήριξης από τον Ιούνιο, τα οποία, σύμφωνα με το ινστιτούτο Bruegel, φτάνουν πλέον σχεδόν τα 35 δισ. ευρώ.
Στις επιχειρήσεις, τον λογαριασμό θα πληρώσουν πρώτοι οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και οι μεταφορές: κατασκευές, λιπάσματα, χημικά, αερομεταφορές, πρωτογενής τομέας.
Καθώς τα νοικοκυριά δυσκολεύονται να πληρώσουν λογαριασμούς και μετακινήσεις, η ενέργεια, κατά το Bloomberg, θα βρεθεί στο κέντρο των εκλογικών αναμετρήσεων που έρχονται.
Το κακό και το καλό σενάριο
Σύμφωνα με ένα σενάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), εάν ο χειμώνας αποδειχθεί ψυχρότερος από το αναμενόμενο και η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) παραμείνει πιεσμένη, οι δεξαμενές της Ευρώπης μπορεί να βγουν από τον χειμώνα γεμάτες μόλις κατά 10%. Ακόμη και αυτό το σενάριο προϋποθέτει επώδυνη μείωση της ζήτησης κατά 15%, ενώ στη Γερμανία τα αποθέματα θα μπορούσαν να εξαντληθούν έως τον Μάρτιο.
Οι μετεωρολογικές προβλέψεις δείχνουν γενικά έναν ήπιο χειμώνα, ενδεχομένως με την επίδραση του Ελ Νίνιο. Ωστόσο, η βρετανική MetDesk προειδοποιεί για πιθανές ψυχρές περιόδους, αρχικά στη βόρεια Ευρώπη τον Δεκέμβριο και στη συνέχεια κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ένα κύμα ψύχους στην Ασία θα μπορούσε επίσης να εντείνει τον ανταγωνισμό για φορτία LNG, ανεβάζοντας περαιτέρω τις τιμές.
Τα Στενά του Ορμούζ και η νέα ενεργειακή εξάρτηση
Ο πόλεμος στο Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν αναδείξει την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ακόμη και αν η σύγκρουση τερματιστεί σύντομα, οι ενεργειακές ροές δεν αναμένεται να επανέλθουν αμέσως στην κανονικότητα.
Παράλληλα, την 1η Ιανουαρίου 2027 ενεργοποιείται η πλήρης απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού LNG στην ΕΕ. Οι ποσότητες που θα λείψουν, περίπου το 15% του εφοδιασμού της κατά τους υπολογισμούς του Bloomberg, θα πρέπει να βρεθούν στη διεθνή αγορά. Το κενό του ρωσικού αερίου το έχει καλύψει σε μεγάλο βαθμό το αμερικανικό LNG. Όπως επισημαίνει όμως το Bloomberg, η Ευρώπη ίσως απλώς άλλαξε τον προμηθευτή από τον οποίο εξαρτάται, και αυτή τη φορά πρόκειται για έναν σύμμαχο που δεν θεωρείται πια αυτονόητα αξιόπιστος.
Πηγή: in.gr
