Την ύπαρξη ανθρώπινης δραστηριότητας κατά την πρώιμη παλαιολιθική περίοδο στη Στελίδα της Νάξου, επιβεβαιώνει επιστημονική έρευνα, κατά την οποία χρονολογήθηκαν 9.000 ευρήματα της περιοχής και διαπιστώθηκε ότι αυτά εκτείνονται χρονικά διαδοχικά, από 13.000 έως τουλάχιστον 200.000 χρόνια πριν.
Η περίοδος αυτή καλύπτει όχι μόνο την παρουσία των πιο σύγχρονων ανθρώπων (Homo sapiens), αλλά και παλαιότερων παλαιολιθικών ανθρώπων και Νεάντερταλ, οι οποίοι είχαν ήδη φθάσει κάπως στη Νάξο. Είναι η πρώτη φορά που επιβεβαιώνεται τόσο παλαιά πολιτισμική δραστηριότητα στο Κεντρικό Αιγαίο, κατά τη Μέση Πλειστόκαινο περίοδο. Έως τώρα μόνο στις δύο όχθες του Αιγαίου (ηπειρωτική Ελλάδα και Ανατολία) είχαν βρεθεί ίχνη Νεάντερταλ και άλλων ανθρώπων πριν τον Homo sapiens, όπως αναφέρεται σε άρθρο του ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η δημοσίευση του επιστημονικού άρθρου έγινε στο περιοδικό “Science Advances”, από ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον καθηγητή Τρίσταν Κάρτερ του Τμήματος Ανθρωπολογίας του Καναδικού πανεπιστημίου ΜακΜάστερ.
Ανθρωπίνοι... “θαλασσόλυκοι”(;)
Όπως αναφέρει η έρευνα, αυτά τα αντικείμενα χρονολογούνται από τη Μουστιαία περίοδο, γεγονός που αναμφισβήτητα παρέχει τις πρώτες αποδείξεις για την ύπαρξη Νεάντερταλ στην περιοχή. Η χρονολόγηση αυτών των αντικειμένων καθιστά πιθανό ότι υπήρξαν εναλλακτικές διαδρομές στη μετακίνηση των Ανθρωπίνων (Hominini) και των πρώιμων Homo Sapiens, από την Ανατολία και την Αφρική έως τη νοτιοανατολική Ευρώπη, η οποία έλαβε χώρα ίσως πολύ νωρίτερα, απ' ότι μέχρι τώρα θεωρούσαν οι επιστήμονες.
Αυτό κατέστη δυνατό, ενδεχομένως σε εποχή, που η θάλασσα κατέγραφε πολύ χαμηλότερη στάθμη, όπως κατά την εποχή παγετώνα, επιτρέποντας τις χερσαίες διαβάσεις ίσως και σε όλο το Αιγαίο και την εξάπλωση των Homo Sapiens της πρώιμης παλαιολιθικής εποχής. Παράλληλα, ωστόσο, η επιστημονική δημοσίευση αφήνει επίσης ανοικτό το ενδεχόμενο, οι Ανθρωπίνοι, να ταξίδεψαν με πλωτά μέσα, από νησί σε νησί, έως τη Νάξο.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες θεωρούσαν πως το Αιγαίο αποτέλεσε εμπόδιο αξεπέραστο για τους Homo Sapiens της πρώιμης παλαιολιθικής περιόδου και τους προ – Sapiens πληθυσμούς, που ήθελαν να περάσουν από τη Μικρά Ασία σε εδάφη της Ευρώπης. Ως εκ τούτου, ως πιθανότερη δίοδος για τη μετακίνησή τους θεωρούνταν μέχρι τώρα η περιοχή της Θράκης.
Σύμφωνα, όμως, με τα στοιχεία, τα οποία έρχονται τα τελευταία χρόνια στο φως, από αρχαιολογικές και παλαιογεωγραφικές έρευνες σε νησιά της Μεσογείου και όχι μόνο, η μέχρι πρότινος κυρίαρχη άποψη πλέον αμφισβητείται.
Παραγνωρισμένος ο ρόλος του Αιγαίου στην εξάπλωση του είδους Homo
Προς επιβεβαίωση των παραπάνω, η έρευνα στη Στελίδα έρχεται να πιστοποιήσει, πως υπήρχε ανθρώπινη παρουσία στη Νάξο, πριν από περίπου 200.000 χρόνια.
Σύμφωνα με την επιστημονική δημοσίευση, οι ανασκαφές δείχνουν, ότι η Στελίδα κατοικούνταν μόνιμα, ή περιστασιακά, μεταξύ άλλων από Homo sapiens πριν 30.000 έως 40.000 χρόνια, αλλά και πιο πρόσφατα, μετά το 10.000 π.Χ, από μεσολιθικούς κυνηγούς και συλλέκτες, οι οποίοι αναμφισβήτητα χρησιμοποιούσαν πλωτά μέσα, καθώς πλέον οι πάγοι είχαν λιώσει και η στάθμη της θάλασσας του Αιγαίου είχε επανέλθει.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρέπει να αναθεωρηθεί ο έως τώρα παραγνωρισμένος ρόλος του Αιγαίου, όσον αφορά τα διαδοχικά κύματα εξάπλωσης των προγόνων του σύγχρονου ανθρώπου από την Ανατολία προς τη Δύση. Όπως τονίζουν, «τα νέα δεδομένα δείχνουν πως το Αιγαίο ήταν προσβάσιμο στους αρχαϊκούς και πιο σύγχρονους ανθρώπους δεκάδες χιλιάδες χρόνια νωρίτερα από ό,τι θεωρείτο προηγουμένως. Είτε αυτή η ανθρώπινη παρουσία πρέπει να γίνει αντιληπτή ως εξερεύνηση είτε ως αποικισμός, αν το Αιγαίο ήταν προσβάσιμο, τότε θα αποτελούσε μια εναλλακτική διαδρομή προς την Ευρώπη».
Όπως επίσης αναφέρεται, «είτε οι πρόγονοι του σύγχρονου ανθρώπου στη Στελίδα Νάξου κατά την Κατώτερη και Μέση Παλαιολιθική περίοδο είχαν φθάσει τότε σε ένα νησί, είτε σε ένα λόφο που συνδεόταν μέσα από ελώδεις πεδιάδες με τις γειτονικές ηπείρους, η παρουσία τους εκεί αποτελεί πρόκληση για τις σημερινές απλές θεωρίες σχετικά με την εξάπλωση τους».
Στην περίπτωση που η εξάπλωση μέσω του κεντρικού Αιγαίου έγινε με τη χρήση πλωτών μέσων, αλλάζει η αντίληψη της επιστημονικής κοινότητας και σε σχέση με τις ικανότητες των Νεάντερταλ, καθώς αυτό θα σημαίνει, πως διέθεταν ανώτερες νοητικές, γλωσσικές τεχνικές και πρακτικές δυνατότητες, σε σχέση με αυτό που θεωρείται μέχρι στιγμής.
