Κοντεύομε να γίνουμε όλοι διπλωμάτες (οίμοι, όχι ανοιχτομάτες) και να ξέρουμε τα πάντα. Όμως ακούονται τελευταία όλο και πιο συχνά κρίσιμα άρθρα σε σημαντικές διεθνείς συμφωνίες. Μας αφορούν, πιστεύω πολύ, δύο άρθρα, το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ και το άρθρο 42/7 της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά έχουν και διαφορές. Τέτοια άρθρα κατά κανόνα πρέπει να έχουν εγκριθεί από τα νομοθετικά σώματα κάθε κράτους μέλους. Αλλιώς αυτά τα κράτη δεν δεσμεύονται να τα εφαρμόσουν, αλλά ούτε και να επωφεληθούν από αυτά.
Το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ σημαίνει πρακτικά ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσότερων κρατών-μελών θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Και ότι: Κάθε σύμμαχος θα βοηθήσει το κράτος που δέχεται επίθεση, λαμβάνοντας όποια μέτρα θεωρεί αναγκαία, συμπεριλαμβάνοντας τη χρήση ένοπλης βίας. Το άρθρο αυτό συζητήθηκε έντονα στην περίπτωση του Ρωσο-Oυκρανικού Πολέμου. Η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, ούτε και της ΕΕ και το σύνταγμά της προβλέπει ότι δεν πρόκειται να γίνει. Φυσικά κανένας ξένος δεν εμποδίζει αυτό το κράτος να αλλάξει το σύνταγμά του, και η Ουκρανία του Ζελένσκι είχε δηλώσει την πρόθεσή της να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Η ανταπόκριση των μελών του ΝΑΤΟ ήταν καταρχήν θετική. Η Ρωσία όμως είχε αντιρρήσεις. Αν γινόταν Νατοϊκή η Ουκρανία, θα μπορούσε να οπλιστεί με πυραύλους που θα μπορούσαν να πλήξουν τη Ρωσία σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα που δεν θα προλάβαινε να αμυνθεί. Οι αντιρρήσεις της για το τι θα κάνει ένα άλλο κράτος ήταν όπως εγώ θα είχα αντιρρήσεις να νοικιαστεί το ισόγειο της πολυκατοικίας που μένω για να γίνει πρατήριο βενζίνης. Επικίνδυνο! Έπρεπε λοιπόν να το εμποδίσει αυτό, και μάλιστα με προληπτικό πόλεμο, πριν γίνει νατοϊκό αυτό το κράτος. Αν είχε προλάβει να γίνει, μια ένοπλη επέμβαση της Ρωσίας θα σήμαινε επίθεση εναντίον όλων των μελών του ΝΑΤΟ που είναι αυτή τη στιγμή η ισχυρότερη δύναμη σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτά ισχυρίζεται ο Πούτιν και άντε να τον αντικρούσεις. Ως προς εμάς, το άρθρο 5 δεν μας προστατεύει εναντίον όποιου μας απειλεί. Αν μας επιτεθεί η Τουρκία, το άρθρο 5 δεν υποχρεώνει τα λοιπά μέλη να μας στηρίξουν, αφού και η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και θα ισχυριστεί ότι απλώς αμύνεται εναντίον μιας δικής μας επίθεσης. Εκτός από την Τουρκία που μας έχει απειλήσει πολλαπλώς (π.χ. casus belli), κανένα άλλο κράτος δεν μας απειλεί, μόνο που η Ρωσία μας κατέγραψε στον κατάλογο των εχθρών της αφού στείλαμε στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία να σκοτώνει Ρώσους.
Και ξαφνικά πριν από λίγο υπογράφηκε στην Κύπρο το άρθρο 42/7 της ΕΕ. Αυτό προβλέπει ότι αν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη έχουν υποχρέωση να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν. Δηλαδή: δεν είναι απλώς πολιτική στήριξη — είναι νομική υποχρέωση αλληλεγγύης. Δεν θα χρειαστεί να εγκριθεί η βοήθεια που θα παρασχεθεί από τα νομοθετικά σώματα του κράτους, η έγκριση θα έχει δοθεί εκ των προτέρων. Ούτε για την έγκρισή της απαιτείται ομοφωνία, μπορεί να παρασχεθεί από λίγα, ακόμη και από μόνον ένα κράτος. Εκ των προτέρων θα έχει προαποφαστεί και το είδος της βοήθειας που θα παρασχεθεί. Τώρα με το σενάριο που αναφέρθηκε της Τουρκικής επίθεσης στην Ελλάδα, θα αντιμετωπιστεί χωρίς καθυστέρηση από τα λοιπά μέλη της ΕΕ που μέλος της δεν είναι η Τουρκία. Βέβαια δεν σημαίνει πως τα λοιπά κράτη θα στείλουν στρατεύματα να σκοτωθούν για την ελευθερία μας. Η βοήθεια μπορεί να είναι στρατιωτική, διπλωματική, κυρώσεις, κοκ. Όμως το είδος της θα είναι ήδη γνωστό πριν εκδηλωθεί η κρίση και σε μας και σε οποιονδήποτε θελήσει να μας επιτεθεί. Μια γεύση πήραμε όταν ζήτησε βοήθεια η Κύπρος και στάλθηκε αμέσως στρατιωτική ενίσχυση από Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, δεν είμαι βέβαιος ποιες χώρες και ποιου είδους.
Κατά τα άλλα, με διμερείς ή ολιγομερείς συμφωνίες προσπαθούμε να θωρακίσουμε την άμυνά μας. Τέτοιες σχέσεις έχομε ήδη συνάψει με Κύπρο, Ισραήλ, ενώ οικονομικού κυρίως ενδιαφέροντος είναι εκείνες με την Ινδία, αλλά και για το έθνος μας να θυμόμαστε τις συμφωνίες μεταξύ Κύπρου και Λιβάνου. Μην ξεχνάμε ότι η Κύπρος είναι άλλο κράτος, αλλά ίδιο έθνος με εμάς και ότι η Κυπριακή κυβέρνηση είναι η μόνη που εκπροσωπεί ολόκληρη την Κύπρο, όχι μόνο την περιοχή της Ελληνικής κοινότητας.
Να μην ξεχνάμε βέβαια πως όσο έχομε ανάγκη από τέτοιες αμυντικές συμφωνίες, τόσο αναλαμβάνομε και εμείς υποχρεώσεις. Για παράδειγμα, η Τουρκία λεκτικά απειλεί όχι μόνον εμάς, αλλά και το Ισραήλ. Αν λοιπόν το Ισραήλ επιτεθεί προληπτικά στην Τουρκία, εμείς δεσμευμένοι από το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ πρέπει να σπεύσουμε να στηρίξουμε την Τουρκία. Τέτοια υποχρέωση δεν μας επιβάλλει το άρθρο 42/7 της ΕΕ, αφού η Τουρκία δεν είναι μέλος της. Από την άλλη τίποτε, πιστεύω, δεν μας εμποδίζει να στραφούμε κατά του ψευδοκράτους της Βόρειας Κύπρου. Αντίθετα μάλιστα, ίσως έχομε αμελήσει να επέμβουμε, αφού είμαστε εγγυήτρια δύναμη της Κύπρου και αυτή τη στιγμή ένα μέρος της βρίσκεται υπό Τουρκική κατοχή. Βέβαια, οι Τούρκοι αλλάζουν ονόματα. Ονομάζουν «Τουρκικά» τα Ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και ονομάζουν «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» την κατεχόμενη περιοχή, αρνούμενοι την ενότητα του νησιού ως ενιαίου κράτους, όπως εξάλλου την έχει αναγνωρίσει ο ΟΗΕ, αλλά και όλες οι χώρες εκτός της Τουρκίας. Είναι σαν τους καλόγερους που βάφτιζαν το κρέας ψάρι, που είναι νηστήσιμο, και ύστερα έτρωγαν «ψάρι» που ήταν κρέας, χωρίς να σταματούν τη νηστεία. Κι εδώ χρειάζεται διαρκής αγρύπνια της διπλωματίας μας να μην αναγνωρίσει κανένα κράτος τις αμετροέπειες των γειτόνων μας.
Θα τελειώσω με άλλο ένα σενάριο. Οι πολεμικές εγκαταστάσεις των Τούρκων στα κατεχόμενα απειλούν το Ισραήλ. Γι΄ αυτό το Ισραήλ στέλνει πυραύλους να τις καταστρέψει. Το ΝΑΤΟ δεν υποχρεώνεται να επιτεθεί στο Ισραήλ, διότι τα κατεχόμενα είναι για όλα τα κράτη (πλην Τουρκίας) μέρος της Κυπριακής δημοκρατίας. Η Τουρκία απαντά. Εμείς τι θα κάνουμε; Το βρίσκω λογικό να σπεύσουμε να συμπολεμήσουμε με το Ισραήλ εναντίον της Τουρκίας. Πολεμώντας στο έδαφος της Κύπρου, κανένας δεν παραβιάζει το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ ούτε μπορεί να το επικαλεσθεί. Αντίθετα οι πολεμικές επιχειρήσεις της Τουρκίας μας υποχρεώνουν να υπερασπιστούμε την Κύπρο βασιζόμενοι στο άρθρο 42/7 της ΕΕ. Εξάλλου είμαστε εγγυήτρια δύναμη.
