Κάθε απόβραδο Παρασκευής, των πρώτων πέντε εβδομάδων των Νηστειών, χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών στις πόλεις της χώρας μας, στα χωριά και στα νησιά μας. Οι καμπάνες καλούν τους πιστούς να παρακολουθήσουν με κατάνυξη και σεβασμό τις ωραίες Ακολουθίες των Χαιρετισμών, που είναι γεμάτες θείο άρωμα Χριστιανοσύνης.
Οι «Χαιρετισμοί» είναι ένας θαυμάσιος, ένας εκπληκτικός ύμνος, που αναφέρεται στο πρόσωπο της Παναγίας. Είναι ένα υπέροχο ποιητικό έργο, γεμάτο ευλάβεια, λογοτεχνική δύναμη και θεία έμπνευση. Είναι ένας ύμνος στην ψυχική ομορφιά της Θεοτόκου. Υμνεί ο ιερός μελωδός, με τα πιο όμορφα, απαλά και ζωηρά χρώματα τις αρετές της Παρθένου Μαρίας, οι οποίες την έκαναν άξια να δεχθεί το ουρανόσταλτο μήνυμα: «Χαίρε Κεχαριτωμένη!...»
Στον υπέροχο αυτό ύμνο ή λέξη «Χαίρε» που πρωτοαπήγγειλε στην Παρθένο ο ταχυδρόμος του ουρανού Αρχάγγελος Γαβριήλ, επαναλαμβάνεται συχνά και αντηχεί μουσικά με αρμονία.
Την διάλεξε, αυτή τη λέξη, τόσο σωστά και την τοποθέτησε τόσο αρμονικά ο υμνογράφος, ώστε το άκουσμα της να είναι όμορφο, ενθουσιαστικό, ζεστό, θαυμάσιο…Σε κάθε «Χαίρε» αντιστοιχεί σεβασμός και ευλάβεια των πιστών.
Δεκάδες φορές επαναλαμβάνεται το «Χαίρε» (160 φορές περίπου). Η επανάληψη αυτή του «Χαίρε» έδωσε και την ονομασία της ακολουθίας: «Χαιρετισμοί της Θεοτόκου»
Η έμπνευση του μελωδού και το πλούσιο Ελληνικό λεξιλόγιο έπλεξαν έναν ύμνο γεμάτο από άνθη ευλαβείας για την πανύμνητη Θεοτόκο. Και μέσα από αυτόν τον ύμνο θαυμάζουμε τους χαιρετισμούς. Άφθονα τα κοσμητικά επίθετα για να τιμήσουν το όνομά της: Άχραντη, Αμόλυντη, Άμεμπτη, Δυνατή, Σοφή, Άσπιλη…
Επιστρατεύει όμως ο μελωδός και εικόνες από την ζωή και τη φύση για να ζωγραφίσει το μεγαλείο, την δύναμη, τη δόξα και την ωραιότητα της ψυχής της.
Την ονομάζει: άνθος της αφθαρσίας, ξύλον ευσκιόφυλλον, βλαστού αμαράντου κλήμα, καρπού ακηράτου κτήμα…
Την παρομοιάζει: με θρόνο πυρίμορφο, με τείχος απροσμάχητου, με χρυσή λυχνία, με δωδεκατειχοπόλη, με ηλιοστάλακτο θρόνο, με καθέδρα βασιλέως, με χρυσοπλοκώτατο πύργο…
Την χαρακτηρίζει: στήλη της παρθενίας, πύλη της σωτηρίας, πολύρρυτο ποταμό, κλίμακα επουράνιο, πολυθρύλητο θαύμα, αυγή μυστικής ημέρας, στέφος εγκρατείας…
Από τις παρομοιώσεις, τις αντιθέσεις και την τέχνη του λόγου του υμνογράφου στους χαιρετισμούς απεικονίζεται το βλέμμα της Παναγίας που, ανάλογα με το κείμενο, παρουσιάζεται: θείο, γαλήνιο, απλό, ελπιδοφόρο, ταπεινό, παρθενικό, αυστηρό, θεϊκό, άγιο, ισχυρό, ανθρώπινο…
Βλαχερνίτισσα
Από τα πιο φημισμένα Ιερά της Βασιλεύουσας, της Κωνσταντινούπολης και τα πιο σεβαστό από εκείνα που αφιερώθηκαν στην Θεοτόκο, είναι ο «μέγας ναός των Βλαχερνών» όπου εκεί φυλασσόταν η «αγία εσθής» της Παναγίας, όπως αναφέρεται.
Ο ναός των Βλαχερνών είναι συνυφασμένος με τον Ακάθιστο Ύμνο. Εκεί έγινε η ολονύκτια ευχαριστήρια ακολουθία των πιστών στην Παναγία, που έκανε το θαύμα της και έσωσε την Πόλη από την επιδρομή του στόλου των Αβάρων το 626. «Ορθοστάδην άπας ο λαός έψαλλε» Και από τότε οι χαιρετισμοί ονομάστηκαν: «Ακάθιστος Ύμνος»!
Από τα ωραιότερα δείγματα βυζαντινής ζωγραφικής, θεωρούν οι ειδικοί, την εικόνα της Παναγίας Βλαχερνίτισσας (όπως την αποκαλούν). Η Παναγία όρθια με τα χέρια ανοιχτά σε δέηση και με τον Χριστό μέσα σε μετάλλιο στους κόλπους της.
Μορφή της Παναγίας, με ανοιχτά χέρια σε στάση δέησης, που επί πλέον φέρει και την γραπτή επωνυμία Βλαχερνίτισσα εμφανίζεται και σε νομίσματα και σφραγίδες του 11ου αιώνα.
Για τη θεμελίωση και την αποπεράτωση του ναού, που θεωρήθηκε το πιο σπουδαίο προσκύνημα των κατοίκων της βασιλεύουσας, συνδέθηκαν αυτοκρατορικά ονόματα, όπως ο Ρωμανός Λεκαπηνός, ο Ρωμανός Διογένης, ο Λέων ο Α’ κ.α.
Σ’ αυτόν τον ναό (έως την Άλωση του 1453) όλοι οι Χριστιανοί, από τον αυτοκράτορα Ηράκλειο, τον Πατριάρχη Σέργιο έως τον Κ. Παλαιολόγο, προσεύχονταν και ευχαριστούσαν την Παναγία γιατί προστάτεψε πολλές φορές την Πόλη από επιδρομές εχθρών και από ξηρά και από θάλασσα. Έψαλλαν όλη τη νύχτα όρθιοι τους χαιρετισμούς.
