Με τη Γνωριμία της!
Η “ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ” συντελείται για πρώτη φορά στον Ελλαδικό χώρο και αρχίζει ο πρώτος πολιτισμός σε Ευρωπαϊκό έδαφος και ειδική αξία.Ο νεολιθικός άνθρωπος άρχιζε να ελέγχει, να διαμορφώνει και να εκμεταλλεύεται το περιβάλλον του. Είχε τόσο κοντά του, το χώμα και το νερό. Για της ανάγκες της καλλιέργειας ο αρχαίος Κυκλαδίτης κατασκεύασε: αξίνες, δρεπάνια, σμίλες, γουδιά από σκληρή πέτρα... όπου κάνει το πρώτο του ξυράφι. Οι Κυκλαδίτες είναι κατεξοχήν ναυτικοί. Στα περισσότερα Κυκλαδονήσια έχουν αναπτυχθεί αξιόλογοι οικισμοί και ακροπόλεις. Την 3η χιλιετία π.Χ. Αναπτύσσεται στον Κυκλαδικό χώρο ένας από τους 5 μεγάλους πολιτισμούς του κόσμου. Είναι ο πολιτισμός “Κέρου – Σύρου”. Και το όνομά της “Σουρ ή Οσούρα” σημαίνει βραχώδης. Στον Όμηρο, στο έπος Οδύσσεια πρωτογίνεται γνωστή η Σύρος. Οι στίχοι που ακολουθούν δείχνουν ότι εδώ σ' αυτό το βασίλειο υπήρχε πλούτος, ευτυχία και καλή υγεία στους κατοίκους. Όταν ο Οδυσσέας , λοιπόν, μετά τον Τρωικό πόλεμο γυρίζει στην Ιθάκη, θέλοντας να δει την κατάσταση που επικρατεί στο βασίλειό του χωρίς να τον δουν, μεταμορφώνεται σε ζητιάνο και επισκέπτεται τον πιστό του χοιροβοσκό Εύμαιο. Για να είναι πιστικός τον ρωτά σαν ξένος από που είναι. Κι ο Εύμαιος απαντά:
“Συρίη λένε ένα νησί – αν το 'χεις ακουστά σου
στην Ορτυγία πιο ψηλά στο γύρισμα του ήλιου,
όχι πυκνοκατοίκητο, μα καρποφόρο μέρος,
βοσκότοπο, πολύσταρο μ' αμπέλια και κοπάδια.
Πείνα ποτέ δεν έπεσε στη χώρα μήτε αρρώστια
κακή, που τους ταλαίπωρους θερίζει τους ανθρώπους.
Μα σαν γεράσουν των θνητών οι φάρες, τότε ο Φοίβος
θάρθει ο αργυροδόξαρος κι η Άρτεμη μαζί του
και με πυκνές σαΐτες τους, τους γλυκοθανατώνουν. Δυο πολιτείες είναι εκεί κι όλα σε δυο μοιάζουν
κι είχανε τον πατέρα μου κι οι δύο για βασιλιά των,
τον Κτήσιο του Ορμένου γιο, με τους θεούς παρόμοιο”
Δύο στοιχεία επιβεβαιώνουν τα λόγια του Ομήρου για το ότι... αυτή η Συρίη είναι η Σύρος.
Το δεύτερο που είναι πράγματι συγκλονιστικό, είναι ότι από τις ανασκαφές ήρθε στο φως όστρακο (δηλ. Κομμάτι πηλού) που είχε την επιγραφή “Κτησίας Ορμένου”. Δηλαδή το όνομα του βασιλιά που αναφέρει ο Όμηρος... δια του Εύμαιου!
Στο τέλος του περασμένου αιώνα
Ο μεγάλος Έλληνας Αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας κάνει ανασκαφές στη Σύρο και φέρνει στο φως το καλύτερο και το πιο χαρακτηριστικό δείγμα οργανωμένου πλούσιου και πολυάνθρωπου συνοικισμού κοντά στη θάλασσα, με τεχνητή και φυσική οχύρωση, στη κορυφή του λόφου Καστρί, και με εκτεταμένο νεκροταφείο που βρέθηκε στη Χαλανδριανή. Η περιοχή είναι Β.Α. Της Σύρου και απέναντι από την Τήνο... και Δυτικά της Δήλου. Εκτός από την Ακρόπολη “Καστρί”, ο Τσούντας ανάσκαψε πλήθος τάφων και έφερε στο φως πλούσια κτερίσματα που δίνουν μια εικόνα της καλής οικονομικής κατάστασης των κατοίκων. Ένα άλλο αξιόλογο εύρημα είναι τα περίφημα Συριανά κάτοπτρα από σκούρο πηλό που, ως φαίνεται, οι Κυκλαδίτες τα γέμιζαν νερό στην εσωτερική τους επιφάνεια και... καθρεπτιζόντουσαν. Στην πίσω πλευρά εμπίεστη και χαρακτή διακόσμηση. Έτσι φτάνουμε στο τέλος του Κυκλαδικού πολιτισμού που τελειώνει στο 1900π.Χ. Ήταν ένας πολιτισμός από τους πιο ιδιότυπους και ζωντανούς της πολιτιστικής ιστορίας της Ελλάδας. Η εποχή “Σύρος – Κέρος” που μεγαλούργησε 2 χιλιετίες περίπου χάνεται στα βάθη της προϊστορίας.
ΑΝΩ ΣΥΡΟΣ
Η πρώτη πόλη! Η πανέμορφη μικρή, γραφική, μεσαιωνική πολιτειούλα είναι απλωμένη στο κεντρικό και υψηλότερο λόφο του νησιού μας που στεφανώνεται από την Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου την καθολική επισκοπή. Η ίδρυση και η ζωή της πόλης είναι στενά δεμένη με την περίοδο της Φραγκοκρατίας στην Ελλάδα. Στα 1207 όταν οι Σταυροφόροι κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη, ο Βενετός Μάρκος Σανούδος καταλαμβάνει στ΄όνομα του Δόγη της Βενετίας Ερρίκου Δάνδολου τις περισσότερες από τις Κυκλάδες και τη Σύρο και ιδρύει το περίφημο Δουκάτο της Νάξου. Έτσι μετά από πολλούς αιώνες... η Σύρος δημιουργεί τον πρώτο της οικισμό... από ένα ίσως καθολικό πληθυσμό. Με τους βράχους και τις πέτρες που φυτρώνουν σε κάθε τετραγωνικό μέτρο γης, οι Συριανή παλέψουν από αιώνες τώρα. Αλλά και ποτέ άλλοτε άνθρωποι δεν πολέμησαν τόσο επίμονα για να νικήσουν τη μοίρα τους. Όπως οι Συριανοί χωρικοί. Άνθρωποι και γη στάθηκαν αντιμέτωποι και αναμετρήθηκαν. Νίκησαν οι Συριανοί!
Βρήκαν νερό, φύτεψαν δέντρα και σκόρπισαν λαχανόκηπους στους λίγους κάμπους. Κι έζησαν και συντηρήθηκαν και το πιο σημαντικό είναι ότι οι κάτοικοι κίνησαν το ενδιαφέρον του βασιλιά της Γαλλίας που έβαλε το νησί υπό την προστασία του. Οι καπουτσίνοι μοναχοί που ήρθαν στη Σύρο, στα 1633 και οι Ιησουίτες που ήρθαν λίγο αργότερα, βοήθησαν τους Συριανούς να έρθουν σε επικοινωνία με τον Ευρωπαϊκό κόσμο. Αξίζει να επισκεφτεί κανείς σήμερα αυτή την όμορφη πόλη που το κάθε παλιό της σπίτι κι η κάθε εκκλησία της είναι ένα μνημείο 700 χρόνων. Είναι η πόλη χωρίς τους θορύβους και τα καυσαέρια, αφού οι δρόμοι και τα στενά της εξυπηρετούν μόνο τους ανθρώπους και όχι το αυτοκίνητο. Στην κορυφή του λόφου της Άνω Σύρου, δεσπόζει ο ναός του Αγίου Γεωργίου που κτίσθηκε για πρώτη φορά το 1208 περίπου. Κάηκε όμως ξανακτίστηκε 3 φορές. Ο Άγιος Γεώργιος έγινε το 1652 η Μητρόπολη των καθολικών! Αξιόλογο και μοναδικό ίσως στις Κυκλάδες, είναι το ιστορικό Αρχείο της Μητρόπολης που φιλοξενεί σπουδαία και πολύτιμα έγγραφα... για κάθε μελετητή ιστορικό, όπως... τον Βασιλιά Όθωνα που επισκέφτηκε την Άνω Σύρο, τον Βασιλιά Γεώργιο Α΄, τον Ελευθέριο Βενιζέλο και πολλούς άλλους.
