Δημιουργία του κόσμου

"Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ακατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου" μας πληροφορεί η Γένεση, τουλάχιστον στην Ελληνική μετάφρασή της των Ο'. Η άλλη σπουδαία μυθολογική πηγή πληροφόρησής μας είναι η Θεογονία του Ησιόδου. "ἐκ Χάεος δ᾽ Ἔρεβός τε μέλαινά τε Νὺξ ἐγένοντο·

Νυκτὸς δ᾽ αὖτ᾽ Αἰθήρ τε καὶ Ἡμέρη ἐξεγένοντο, οὓς τέκε κυσαμένη Ἐρέβει φιλότητι μιγεῖσα. Γαῖα δέ τοι πρῶτον μὲν ἐγείνατο ἶσον ἑωυτῇ Οὐρανὸν ἀστερόενθ᾽, ἵνα μιν περὶ πάντα καλύπτοι" (Κι από το Χάος έγινε το Έρεβος κι η μαύρη Νύχτα. Κι από τη Νύχτα πάλι έγιναν ο Αιθέρας και η Ημέρα: αυτούς τους γέννησε αφού συνέλαβε σμίγοντας ερωτικά με το Έρεβος. Και η Γη γέννησε πρώτα ίσον μ᾽ αυτή τον Ουρανό που ᾽ναι γεμάτος άστρα, να την καλύπτει από παντού τριγύρω).

Από τις δυο πιο προσιτές μας μυθολογίες συνάγω πως στην αρχή υπήρχε μια άβυσσος, ένα χάος και απόλυτο σκοτάδι, η ελάχιστη δυνατή εντροπία, θα έλεγα εγώ. Με κάποιες όχι σημαντικές διαφορές, γεννήθηκαν από την αταξία η Γη και ο Ουρανός. Κι από το σμίξιμό τους ό,τι βλέπομε γύρω μας.

Οι σύγχρονες απόψεις είναι ότι πριν από 13,787 δισεκατομμύρια γήινα έτη γεννήθηκε το Σύμπαν με μια ασύλληπτη έκρηξη που διάρκεσε ένα απειροελάχιστο κλάσμα του δευτεριολέπτου. Αφού, όπως έχει παρατηρηθεί, το Σύμπαν διαρκώς διαστέλλεται, κάποτε πρέπει να ήταν συμπυκνωμένο σε ένα σημείο και με μια Μεγάλη Έκρηξη να άρχισε να διαστέλλεται. Τότε εκείνη τη στιγμή δημιουργήθηκε και ο χώρος και ο χρόνος και οι τέσσερις κύριες δυνάμεις που διέπουν το Σύμπαν, βαρυτική, ηλεκτρομαγνητική, ισχυρή πυρηνική και ασθενής πυρηνική. Δεν ήμουν εκεί εκείνη τη στιγμή για να σας πω αν είναι αλήθειες αυτά που λένε οι επιστήμονες. Aφήνουν και κάποια σημεία αναπάντητα. Έδωσαν μια απάντηση στο Πότε, αλλά δεν απάντησαν στο Πού. Πού βισκόταν αυτό το σημείο που εξερράγηκε; Από τότε κι έπειτα τα γεγονότα προχώρησαν ομαλά. Πριν από 5,453 δισεκατομμύρια χρόνια δημιουργήθηκε η γη μας. Και η ζωή πρωτοεμφανίσθηκε στη γη πριν από τουλάχιστον 3,465 δισεκατομμύρια χρόνια. Πώς το ξέρομε;

Ένα από τα φυσικά ρολόγια που διαθέτομε είναι ο άνθρακας. Στην περιφέρεια του ατόμου του άνθρακα τριγυρίζουν γύρω από τον πυρήνα του 6 ηλεκτρόνια με σχεδόν μηδενική μάζα και αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο. Από αυτά εξαρτώνται οι χημικές ιδιότητες του άνθρακα. Ο πυρήνας έχει 6 πρωτόνια που έχουν τη μικρότερη μετρητή (μονάδα επομένως) μάζα και 6 ισοβαρή μ΄ αυτά νετρόνια. Τα πρωτόνια έχουν θετικό φορτίο αντισταθμίζοντας τα ηλεκτρόνια. Τα νετρόνια είναι ουδέτερα. Υπάρχουν όμως και κάτι συγγενείς του άνθρακα με τις ίδιες χημικές ιδιότητες, που έχουν όμως 8, αντί 6 νετρόνια. Αυτό το ισότοπο του άνθρακα είναι ραδιενεργό. Δηλαδή διαρκώς, με σταθερό ρυθμό λιγοστεύει. Σε ένα ζωντανό οργανισμό οι χημικές δυνάμεις διακινούνται διαρκώς έτσι που παντού είναι ίδια τα ποσοστά του ραδιενεργού C14 συγκριτικά με του συνηθισμένου σταθερού C12. Αν πεθάνει ο οργανισμός, παύει να μεταβολίζεται ο άνθρακας και στο νεκρό μέρος διαρκώς μειώνεται το ποσοστό του C14. Έτσι μαθαίνομε την ηλικία που πέθανε το νεκρό κομμάτι. Μέσα σε ένα βόλο ρητίνης λοιπόν σαν το κεχριμπάρι, βρέθηκε πετρωμένο ένα νεκρό κύτταρο, με το DNA του και τα όλα του. Και είχε ηλικία περίπου 3,6 δισεκατομμύρια χρόνια.

Εντάξει, βρήκαμε πότε τουλάχιστον δημιουργήθηκε η ζωή. Πώς όμως; Εδώ έχουν, φαίνεται, δίκιο οι μυθολογίες. Στην αρχή ήταν η άβυσσος, το χάος, η απόλυτη αταξία. Όχι, η ζωή δεν δημιουργήθηκε εκ του μηδενός, τίποτε δεν γεννιέται από το μηδέν ούτε καταλήγει στο μηδέν "μηδέν ἐκ τοῦ μὴ ὂντος γίγνεται, μηδὲ εἰς τὸ μὴ ὂν φθείρεται". Τό 'πε ο Δημόκριτος και εξακολουθούμε να το δεχόμαστε. Και δεν έρχεται σε αντίθεση ούτε με την επιστήμη ούτε με τις μυθολογίες. Τα στοιχεία που υπήρχαν στο αδιαμόρφωτο χάος κλωθογύριζαν παντού εντελώς τυχαία. Έτσι μέσα στα δισεκατομμύρια τα χρόνια τύχαινε πού και πού να σχηματίζουν κάποια μορφή. Αυτή, την επόμενη στιγμή, έμελλε να διασπαρεί, να χαθεί. Όμως, μόλις σχηματίστηκε μια τέτοια μορφή, όλα τα στοιχεία μέσα της δέχονταν τις ίδιες δυνάμεις από τα υπόλοιπα που αλληλεξουδετερώνονται. Όλα, με εξαίρεση τα επιφανειακά της που δέχονται τέτοιες δυνάμεις μόνον από μέσα της. Κι αυτό δημιουργεί μια επιφανειακή δύναμη που ενεργεί σαν προστατευτική μεμβράνη. Το ψωμί έχει κόρα, το γάλα πέτσα, το αβγό τσόφλι, τα φυτά φλοιό, τα ζώα δέρμα ή όστρακο, το νερό επιφανειακή τάση, τα κύτταρα κυτταρική μεμβράνη. Αυτή η προστασία βέβαια είναι προσωρινή. Αρκεί όμως η βραχύβια αυτή ζωή της μορφής μέσα στον απέραντο χρόνο που έχει στη διάθεσή της να συναντηθεί, πάλι τυχαία, με ένα καταλύτη. Οι καταλύτες είναι μεσίτες, που διευκολύνουν να δημιουργούνται ενώσεις και στο τέλος να αποχωρούν ακέραιοι. Με τον ίδιο τυχαίο τρόπο κάποιες από τις ενώσεις που γεννιόνται έχουν καταλυτικές ιδιότητες. Και τελικά δημιουργούνται έτσι ενώσεις που διευκολύνουν τη δημιουργία άλλων σωμάτων ίδιων με τον καταλυτικό εαυτό τους. Και αυτή είναι η αφετηρία της ζωής, που από δω και πέρα εξελίσσεται με ολοένα επιταχυνόμενο ρυθμό.

Βέβαια, αν πιστεύετε στους μύθους, υπάρχει μια άλλη εξήγηση. Γράφει η Γένεση: "Ο Θεός είπε και εγένετο". Τι μεσολάβησε ανάμεσα στη ρήση του Θεού και του γεγονότος δεν το γράφει, το αφήνει να το ανακαλύψει η Επιστήμη, νάχει κι αυτή κάτι να κάνει για να περνά η ώρα της. Η θρησκεία δηλαδή απαντά στην ερώτηση που αρχίζει με τη λέξη "Ποιος;", ενώ η επιστήμη στην ερώτηση που αρχίζει με τη λέξη "Πώς;". Ήδη ο Μέγας Βασίλειος αναγνωρίζει κάτι τέτοιο, έτσι που δεν βρίσκονται ποτέ σε σύγκρουση η θρησκεία με την επιστήμη, αφού απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις, ακόμη και στο ίδιο πράγμα.

Για ό,τι δεν μπορούμε να εξηγήσουμε, να δούμε την αιτία του δηλαδή, είναι πιο βολικό να υποθέσουμε πως η αιτία είναι υπερφυσική παρά ότι είναι φυσική που ακόμη δεν τη γνωρίζομε. Η δεύτερη σκέψη είναι υπεύθυνη, κουραστική, ενδεχομένως επικίνδυνη.

Δεν είμαι ικανοποιημένος ούτε με τη μια ούτε με την άλλη άποψη. Αν δημιουργήθηκε ο κόσμος έτσι που λένε οι επιστήμονες, πού βρισκόταν την ώρα που έγινε η δημιουργία; Αναπάντητο. Αλλά και αν ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο, το Θεό ποιος τον δημιούργησε; Έτσι κι αλλιώς το ερώτημα θα μείνει αναπάντητο. Η προσπάθεια όμως να δοθούν απαντήσεις είναι γοητευτική.